Ruth „Tutti” Fishman Lichtenstern to córka Heinza Lichtensterna (1907-1992), Żyda, który przyszedł na świat w Toruniu, ale za ojczyznę wybrał sobie kraj, z którego kulturą się utożsamiał i którego język był jego ojczystym: Niemcy.

REKLAMA

W wieku niespełna 30 lat, z przyczyn, które każdy zna, musiał z nich uciekać i szukać schronienia w Holandii. Gdy mówił po holendersku, cały czas miał niemiecki akcent, chciał sobie z żoną i dziećmi ułożyć życie, ale dawna „ojczyzna” przyszła po niego w 1940 roku i zamknęła go w obozie koncentracyjnym.

W 1943 roku dostał ten dokument – jeden z około tysiąca paszportów Paragwaju sfałszowanych przez polskiego wicekonsula Konstantego Rokickiego za zgodą i pod protekcją Aleksandra Ładosia. Paradoksalnie, to stara, niechciana ojczyzna przyszła mu z pomocą, obywatelowi wrogiego państwa.

Paszport ten spowodował, że w 1944 roku został w ostatniej chwili wycofany z transportu z Theresienstadt do Auschwitz. Cała rodzina przeżyła później kilkanaście ostatnich deportacji i doczekała wyzwolenia obozu. Niestety nigdy nie dowiedział się o tym, jak wyglądał jego ratunek. Dowiedziała się jego córka, która doskonale pamięta dzień, kiedy jako jedyny wrócił żywy z rampy.

„Tutti” była jedną z osób, które złożyły w Yad Vashem świadectwa domagające się uznania polskich dyplomatów za Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. Jej historia opisana jest w książce „Tutti’s Promise” autorstwa jej córki Heidi Fishman. To cenne świadectwo, które dokumentuje sposób działania paszportów Ładosia.

Autor: dr Jakub Kumoch
Politolog, europeista i orientalista, były analityk Ośrodka Studiów Wschodnich, Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych oraz Instytutu Sobieskiego. Badał m.in. stosunki międzynarodowe na Bałkanach, politykę zagraniczną Francji, działania zewnętrzne Unii Europejskiej oraz międzynarodową obserwację wyborów. W latach 1995-2010 zajmował się zawodowo dziennikarstwem zagranicznym, pracując m.in. przez blisko trzy lata jako korespondent Polskiej Agencji Prasowej w Moskwie, był też wiceszefem działu zagranicznego i szefem działu krajowego „Dziennika”. Od 2011 r. jest ekspertem Misji Obserwacji Wyborów Unii Europejskiej specjalizującym się m.in. w obserwacji i analizie mediów w procesach wyborczych. Do jego zainteresowań należą również: polityka zagraniczna Niemiec, Rosji i Chin, konflikt na Ukrainie, stosunki polsko-niemieckie i polsko-ukraińskie oraz polityka historyczna współczesnych państw europejskich. Od 14 sierpnia 2016 roku ambasador RP w Szwajcarii i Liechtensteinie Posługuje się biegle angielskim, francuskim, hiszpańskim, rosyjskim i chorwackim oraz posiada dobrą znajomość m.in.: niemieckiego, tureckiego, arabskiego i ukraińskiego.