Zabytki sztuki i architektury sakralnej w Rosji.

Cerkiew Mikołaja Cudotwórcy w Golutwinie jest zabytkiem architektury o znaczeniu federalnym. Świątynia została zbudowana w latach 1686-1692 na miejscu niewielkiego klasztoru Narodzenia Najświętszej Bogurodzicy na Golutwinie w Koliczwej Słobodzie. Klasztor ten został wymieniony już w 1504 roku w testamencie księcia Iwana III. 

Nazwa świątyni związana jest z historycznym toponimem Golutwino, który ma kilka wersji swojego pochodzenia. Między innymi od  zespołu klasztornego Kolomensko-Golutinskj, który istniał tu w 1472 roku a także od „golutwa” , polan i „goljadi” tj. plemienia żyjącego na terenie dzisiejszego regionu moskiewskiego. Budowę świątyni podjęto w roku 1686 a ukończono w 1692 roku. W 1772 roku częściowo przebudowano w stylu barokowym refektarz z nawą południową i absydą świątyni. W 1823 roku do refektarza dobudowano północny ołtarz boczny w stylu empirowym, zaprojektowany przez architekta F.M.Szestakowa. W tym samym roku wybudowano niewielki przedsionek przed wejściem do zachodniej elewacji refektarza. W 1923 roku świątynia została zamknięta. Dzwonnica została zniszczona w latach 30-tych  XX wieku. Natomiast w 1933 roku do Galerii Trietiakowskiej przeniesiono ikonostas, ikony Wszechmogącego Zbawiciela i Jana Teologa autorstwa T. Filatjewa, pochodzące z końca XVII wieku. Ikona Zwiastowania została podarowana Muzeum Klasztornemu Nowodziewiczy. W latach 60-tych i 70-tych rozebrano ogrodzenie z bramą i dom duchownego. W tych latach w świątyni mieścił się wydział geofizyki Moskiewskiego Państwowego Instytutu Geologicznego, a następnie pomieszczenia świątyni zostały przeniesione do Galerii Trietiakowskiej. Nabożeństwa w świątyni wznowiono dopiero w 1992 roku. W latach 1993-1995 świątynia została odrestaurowana kosztem budżetu miasta. Obecnie odrestaurowano zniszczoną dzwonnicę i boczną kaplicę Nikolskiego.

Dekretem Jego Świątobliwości Patriarchy Cyryla z dnia 7 lutego 2011 roku na podstawie moskiewskiego kościoła św. Mikołaja w Golutwinie, utworzono Chiński Związek Patriarchalny, a jego rektorem został mianowany arcykapłan Igor Zujew.

Warto zaznaczyć, ze misja Duchowa w Chinach została powołana przez Święty Synod z inicjatywy Piotra I i działa ona od 1713 roku. W ciągu dwóch stuleci rozbudowała się dzięki zaangażowaniu rosyjskich misjonarzy i etnografów, z których najsłynniejszymi są archimandryci Iakinf Bichurin (1777-1853) i Pallady Kafarow (1817-1878). Na przełomie XIX i XX wieku tysiące Chińczyków nawróciło się na prawosławie dzięki pracy apostolskiej szefa XVIII Misji Pekińskiej Metropolity Innokentyego (Figurowski) z Pekinu. W 1899 roku na północy w Chinach wybuchło Powstanie Yihequan, zwane Powstaniem bokserów, podczas którego zginęło 222 chińskich męczenników, w tym tych, którzy wyznawali Chrystusa. Na początku XX wieku, Święty Synod ustanowił pięć okręgów Rosyjskiej Misji Kościelnej w Chinach, z których jeden znajdował się w Moskwie. W 1957 roku powstał Chiński Autonomiczny Kościół Prawosławny. Duchowni i świeccy, którzy przeżyli prześladowania komunistyczne na początku lat 80-tych, uzyskali zgodę na wznowienie działalności religijnej gmin prawosławnych. Chińskie władze odrestaurowały świątynie św. Mikołaja w Urumczi w 1986 roku, Gulji w 2000 roku, św. Innocentego Irkucka w Labdarinie w 1990 roku oraz cerkiew pw. św. Jan Chrzciciela pod Harbinem w 1995 roku. Aby zrozumieć chińską mentalność to trzeba podkreślić, że w tradycyjnym rozumieniu Chińczyków najważniejsze jest przestrzeganie hierarchii w systemie relacji. Osoba jest postrzegana jako część większego systemu. Miłość jest postrzegana tylko jako etyka i moralność. Dlatego oczywiście takie podejście nie podnosi kwestii poznania miłości jako głównej idei ludzkiej egzystencji i relacji, której proces nie odbywa się w oparciu o autorytarny sposób istnienia. Jest to inny model postrzegania też religii.

Od 7 lutego 2011 roku świątynia Mikołaja Cudotwórcy w Golutwinie jest okręgiem patriarchalnym Chińskiego Kościoła Prawosławnego. W świątyni regularnie odbywają się nabożeństwa w języku chińskim i rozdawana jest też  literatura duchowa przetłumaczona na język chiński.

Zródła:

  1. А. Реутский, Китай в сердцах будущих пастырей, http://e-vestnik.ru/news/dalnevostochniizentrv_troitse-sergievoy_lavre_3933/  – (dostęp 19-09-2021)
  2. „Христиане Китая”. Светлый вечер с о.Алексеем Юсуповым и Марией Прищеповой (эф. 20.04.2016), https://radiovera.ru/hristiane-kitaya-svetlyiy-vecher-s-o-alekseem-yusupovyim-i-mariey-prishhepovoy-ef-20-04-2016.html   – (dostęp 19-09-2021)
  3. Официальный сайт Храма Святителя Николая в Голутвине, http://st-nicholas.ru/  – (dostęp 19-09-2021)
  4. Митрополит Волоколамский Иларион совершил богослужение на Китайском Патриаршем Подворье в Москве,  http://www.patriarchia.ru/db/text/1629276.html  – (dostęp 19-09-2021)
  5. Wikipedia.