W piątek 17 września 2021 roku swoją działalność oficjalnie zainaugurował Instytut De Republica, nowoczesny ośrodek wydawniczo-badawczy, skupiający wybitnych (cenionych) naukowców oraz ekspertów. Celem Instytutu jest wsparcie polskiej nauki poprzez działalność wydawniczą, populary-zatorską czy promującą w Polsce i za granicą rodzimych publikacji naukowych.

– „(…) Myśl o powołaniu ośrodka, który będzie pielęgnował i rozwijał najlepsze polskie tradycje intelektualne, żywa była od lat. Dlatego dziś, kiedy wreszcie idea ta staje się rzeczywistością, chcę serdecznie podziękować wszystkim, którzy przyczynili się do powstania Instytutu. (…) Intelektualna moda nakazuje, byśmy w poszukiwaniu, inspiracji dla swych myśli patrzyli na Zachód. Tymczasem zbyt często zapominamy, że najbardziej właściwym kierunkiem, by zrozumieć siebie i zgłębić własną tożsamość, jest sięgnięcie do naszych tradycji intelektualnych, do zakurzonych ksiąg, w których gromadzi się wiedza składana przez pokolenia” – napisał Mateusz Morawiecki, Prezes Rady Ministrów, w liście skierowanym do uczestników konferencji. List, w imieniu Premiera, odczytał minister Łukasz Schreiber.

W słowie wstępnym Dyrektor Instytutu De Republica dr hab. Bogumił Szmulik, prof. ucz. powiedział – „Jednym z pierwszych zadań Instytutu, jako jednostki prowadzącej działalność wydawniczą, naukową i popularyzatorską było podjęcie kroków w celu utworzenia sprawnie funkcjonującego wydawnictwa naukowego, promującego przede wszystkim polskie publikacje naukowe. Instytut jest zainteresowany wydawaniem publikacji, które z uwagi na swój niekomercyjny charakter, połączony z nie-kwestionowanym walorem naukowym, nie mają szans na publikację w wydawnictwach funkcjonujących do tej pory na krajowym rynku książki naukowej (…). Wydawnictwo De Republica znalazło się w najnowszym wykazie wydawnictw publikujących recenzowane publikacje naukowe”.

O roli republikanizmu we współczesnej debacie oraz roli państwa w życiu polskiego społeczeństwa, w kontekście wyzwań stojących przed państwem polskim, również na arenie międzynarodowej, opowiedział prof. dr hab. Marek Szydło – Przewodniczący Rady Naukowej Instytutu De Republica w wykładzie pt. Idea republikanizmu w myśli politycznej i prawnej. Jego wystąpienie stanowiło podsumowanie trwających już od ponad dwudziestu lat zainteresowań badawczych autora sprawami polityki międzynarodowej od roku 1939.

Wykład: Europejskie znaczenie agresji sowieckiej na Polskę 17 września 1939 roku wygłosił członek Rady Naukowej Instytutu De Republica, prof. dr hab. Marek Kornat. Było to nawiązanie do obchodzonej w tym dniu 82. rocznicy agresji sowieckiej na Polskę. „Państwo sowieckie uczyniło wszystko, co możliwe, aby do wojny w Europie doszło. Pakt Ribbentrop-Mołotow to nie tylko układ o podziale stref interesów, ale zbrodniczy układ umożliwiający wywołanie wojny nowego typu – wojny na wyniszczenie obcych narodów. Niemcy, na swój sposób, „odblokowały” Sowietom drogę do wejścia do Europy Środkowo-Wschodniej. Miało to wielkie konsekwencje. (…) Porządek wersalsko-ryski – wzniesiony w następstwie przeobrażeń geopolitycznych po I wojnie światowej i w wyniku zwycięskiej dla Polski wojny z sowiecką Rosją w l. 1919—1920 – został zburzony. Zastąpił go krótkotrwały sojusz dwóch mocarstw totalitarnych zdradzających wolę panowania nad narodami Międzymorza”.

W nawiązaniu do dwusetnej rocznicy urodzin Cypriana Norwida, wystąpienie pt. Cyprian Norwid o człowieku i obywatelu zaprezentował dr hab. Tomasz Korpysz, prof. ucz. „Pisząc o człowieku, nie-jednokrotnie podnosił Norwid kwestię jego zaangażowania społecznego, obywatelskiego. Podkreślał, że każdy członek danej społeczności powinien być aktywny i twórczy oraz powinien – tam, gdzie może, i tak, jak może – pracować na rzecz dobra innych ludzi oraz dobra wspólnoty. (…) Sam Norwid angażował się w wielorakie przedsięwzięcia społeczne i polityczne, co więcej: wiele z nich inicjował lub przynajmniej projektował, praktycznie realizując w ten sposób własny ideał obywatela”.

***
Instytut De Republica został powołany na mocy zarządzenia nr 12 Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. Głównym celem jego działalności jest promocja i popularyzacja polskiej nauki w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych, wytworzenie mechanizmów i kapitału społecznego, który organizowałby się wokół idei państwowości oraz uwolnienie potencjału polskiej nauki w tych obszarach.

We współpracy z uczelniami wyższymi w Polsce i na świecie, jednostkami administracji państwowej oraz jednostkami badawczymi, Instytut de Republica organizuje konferencje naukowe i seminaria, które stanowić mają platformę wymiany opinii wobec prezentowanych na nich wyników naukowych prac badawczych.

Zadaniem Instytutu jest też popularyzowanie najbardziej interesujących osiągnięć polskich naukowców w formie publikacji i multimediów. Instytut De Republica docelowo ma stać się nowoczesnym zapleczem eksperckim, promocyjnym i wydawniczym dla tak niedocenianych w Polsce i poza jej granicami, a tak ważnych dla właściwego rozumienia naszej historii i zjawisk społecznych, dziedzin nauki.