Danie, które cieszy się popularnością na całym świecie i również jest uwielbiane w Polsce. Od Tokio po Los Angeles: pizza; Bydgoszcz, Warszawa czy Zakopane: pizza. Każdy kraj, każdy kontynent, wszystkie większe miasta mają pizzerię. Miliony osób robią pizzę w domowym zaciszu albo zamawiają ją online czy telefonicznie, by towarzyszyła im na imprezach czy w sobotni wieczór przy serialu. Jakim sposobem to proste w swej istocie danie rozprzestrzeniło się na cały glob? Skąd się wzięła pizza? Czy jedli ją już Polscy królowie? I czemu zawdzięcza swoją zawrotną karierę II wojnie światowej? Sprawdźmy!

Włochy, a może Grecja?

Kwestia ojczyzny pizzy nie jest jednoznaczna. Owszem, to we Włoszech pierwszy raz użyto nazwy pizza. Już w X wieku nazwano tak placek drożdżowy podany z ziołami i oliwą. Wtedy pizza była znana jako potrawa biedoty, gdyż była tania w wykonaniu. W biednych dzielnicach Neapolu sprzedawano ją na ulicach. Jednak idea cienkiego placka z dodatkami jest starsza. W starożytnej Grecji zajadano się plangutos, cienkim ciastem z różnymi składnikami. Także inne narody z basenu Morza Śródziemnego miały swoje wersje „pizzy”. Etruskowie na takie placki mówili focaccia – nazwa dziś przypisywana samemu spodowi pizzy. Turcy mają chlebki pita, tak samo jak Grecy.

W odległych Indiach, czymś na kształt pizzy jest paratha. Fakt jest faktem, że to Włosi pierwsi użyli nazwy pizza – prawdopodobnie słowo to wzięło się od picea, czyli chleba z pieca. W Neapolu powstała pierwsza pizzeria – w roku 1830. Także w Neapolu pizza trafiła spod strzech na królewskie stoły. Podczas wizyty królowej Margerity w Neapolu, podano jej lokalny przysmak w kilku wersjach. Jedna z nich miała mozzarellę, sos pomidorowy oraz bazylię, czyli składniki w kolorach flagi Włoch. Danie tak zasmakowało królowej, że od tej pory taka odmiana pizzy nazywa się margherita. Drugim rodzajem pizzy sięgającym dawnych czasów jest marinara, czyli placek z pomidorami, świeżym czosnkiem i suszonym oregano. Nazwa pochodzi od marynarzy, którzy głodni po zawinięciu do portu chętnie zajadali się tym przysmakiem.

Pizza a sprawa polska

Według źródeł pizzę do Polski sprowadziła królowa Bona, która pochodziła z Włoch. Podobno podano ją na przyjęciu weselnym z okazji jej zaślubin z Zygmuntem Starym. Rzecz miała miejsce w XVI wieku, co czyni Polskę jednym z pionierskich krajów w kwestii odkrycia smaków pizzy. Zygmunt Stary polubił pizzę i dodał ją na stałe do królewskiego menu. Pierwsze pizzerie powstały w naszym kraju w latach 70.

II wojna światowa i popularyzacja pizzy

Wiosną 1943 siły alianckie Wielkiej Brytanii, Francji i USA znajdowały się na wybrzeżu Morza Śródziemnego, po tym jak odsunęli Niemców i Włochów od Afryki. Rozważali opcję przedostania się do Europy i pomocy okupowanym krajom. Po drodze stały jednak Włochy, a wraz z nimi ich kuchnia. We wrześniu 1943 roku rozpoczęto inwazję Włoch. Nic nie szło jednak po myśli Aliantów i akcja okazała się diabelsko trudna. Także ze względu na ograniczone racje żywnościowe, które nie wystarczały wycieńczonym żołnierzom. Kiedy wkraczali do włoskich wiosek wyzwolonych spod władzy Nazistów i Faszystów, mieszkańcy częstowali ich skromnym jedzeniem, które mieli. A najczęściej stać ich było tylko na pizzę. Tak Amerykanie poznali pizzę. Kiedy wrócili do domu, zabrali jej smak ze sobą. Pierwsze pizzerie zaczęły rosnąć jak grzyby po deszczu w Chicago i Nowym Jorku, gdzie były największe włoskie wpływy, bo emigrowało tam po wojnie wielu Włochów. Kiedy w 1956 roku zaczęła powstawać sieć autostrad łącząca stany, pizzerie rozpleniły się na cały kraj. W 2017 roku Amerykanie wybrali pizzę ich ulubionym daniem „na pocieszenie”. To dość niesamowite osiągniecie i wisienka na torcie zawrotnej kariery pizzy, która w Nowym Świecie zaczęła się raptem kilkadziesiąt lat wcześniej.

Pizza wojuje świat

Po Stanach przyszła dopiero pora na resztę Europy. Pizza zawojowała inne kraje, poza Włochami, w latach 70. ubiegłego wieku. Najpierw Europa Zachodnia, potem kraje za Żelazną Kurtyną, na końcu – Wielka Brytania oddzielona kanałem La Manche od Starego Kontynentu. Później pizza zawitała do Japonii i Indonezji. W 1990 roku otwarto pierwsza pizzerie w Chinach, parę lat potem w Indiach i pozostałych krajach południowo-wschodniej Azji. W 2009 roku pizza dotarła nawet do Korei Północnej, gdzie za zgodą ówczesnego lidera Kim Dzong Ila otwarto pierwszą pizzerię.

Pizza dziedzictwem kulturowym

Jednak pizza, pomimo światowej ekspansji, pozostaje dobrem narodowym Włochów. Jest na to niezbity dowód – w 2017 roku pizza z Neapolu została uznana przez UNESCO Światowym dziedzictwem kulturowym. Ponad 3000 pizzermenów z Neapolu zostało wpisanych na listę przedstawicieli niematerialnych kulturowych dziedzictw ludzkości. Wydarzenie świętowano hucznie, oczywiście podając pizzę.

Nabraliście ochoty na pizzę? Zamówcie ją z dostawą do domu albo wyskoczcie do jednej z pizzerii – na pewno macie ją niemal za rogiem, bo w Polsce jest mnóstwo tych lokali. Sprawdźcie listę miejsc w okolicy i menu sieci Pizza Hut (http://restauracje.pizzahut.pl/pizza/pl/Bydgoszcz) Smacznego!

Źródła:

  • http://actabio.pl/zywienie/historia-pizzy/
  • https://medium.com/@mjosefweber/the-epic-tale-of-how-pizza-invaded-america-51668f09d09d
  • https://www.nytimes.com/2017/12/13/world/europe/naples-pizza-unesco.html