W sobotę, 29.07.2017 z mojej inicjatywy odbyła się w Lublinie konferencja prasowa Kukiz ’15. Cel konferencji trafnie przedstawił na antenie Radia Lublin lubelski poseł Kukiz ’15 Jakub Kulesza, zwracając uwagę na niski poziom debaty publicznej na temat wymiaru sprawiedliwości:  „Mam wrażenie, że za dużo mówimy o polityce, a za mało mówimy o merytoryce. Protesty, świeczki, co kto powiedział, to jest ważne, ale za mało mówimy o problemach wymiaru sprawiedliwości. I właśnie żeby to zmienić dzisiaj rano przed Sądem Rejonowym w Lublinie odbyła się konferencja prasowa członków Stowarzyszenia na Rzecz Nowej Konstytucji Kukiz ’15, gdzie Krzysztof Kowalczyk, członek-wiceprezes tego Stowarzyszenia w Lublinie przedstawił nasze postulaty, to jakie są rzeczywiste problemy wymiaru sprawiedliwości, to co my w naszej Strategii Zmiany mamy zawarte już od kilku lat i nasze propozycje rozwiązania tych problemów wymiaru sprawiedliwości” (po przewinięciu o 29:57, link do całej audycji: http://radio.lublin.pl/news/29-07-2017-panorama-tygodnia ).

Mówiłem o takich postulatach, znanych chociażby z amerykańskiego sądownictwa, jak rozprawy toczące się dzień po dniu aż do wyroku, sędziowie pokoju wybierani w wyborach, ławy przysięgłych oraz oceny pracy i jawne oświadczenia majątkowe wszystkich sędziów. Jako Kukiz ’15 popieramy postulat, by Pierwszy Sędzia Sądu Najwyższego był wskazywany przez Prezydenta, nie godzimy się jednak na to, by zmiany w wymiarze sprawiedliwości były wyłącznie zmianami personalnymi. Zmiany personalne w sądownictwie czy prokuraturze już wiele razy następowały wraz z kolejnymi zmianami rządów, nie wpływając znacząco na poprawę rozliczalności wielkich afer czy tryb pracy sądów objawiający się np. przewlekłością postępowań. Zwracamy też uwagę, że gdy sędzia na skutek zmian organizacji sądów przechodzi w stan spoczynku lub do innego sądu, niezakończone procesy sądowe, które prowadził muszą ruszać od nowa, a tak być nie powinno. Czy jeśli pracownik odchodzi z firmy, to projekt, którym się zajmował robiony jest od nowa czy kontynuowany przez inne osoby? Dlaczego więc godzimy się na to, by procesy sądowe musiały obligatoryjnie rozpoczynać się od nowa wraz ze zmianą sędziego?

Kukiz ’15 proponuje rewolucję w wymiarze sprawiedliwości. Już w ulotkach wyborczych w 2015 r. podnosiliśmy postulat wyboru spośród prokuratorów Prokuratora Generalnego w wyborach powszechnych. Dziś wciąż wiele spraw trafia z prokuratury do sądów bez dostatecznego materiału dowodowego i sądy przeprowadzają potem – bądź nie – postępowanie dowodowe, które powinna przeprowadzić już prokuratura. To wpływa na przewlekłość postępowań sądowych, ale są też inne przyczyny. W naszej Strategii Zmiany, z którą bezpartyjny Komitet Wyborczy Wyborców Kukiz ’15 szedł do wyborów w 2015 r. możemy przeczytać:

„84% Polaków wskazuje jako główny problem sądownictwa rekordową w Europie przewlekłość postępowań sądowych. Ten problem nie wynika ze zbyt małych środków przeznaczanych na sądownictwo, ani ze zbyt małej liczby sędziów. Polska jest w czołówce państw europejskich pod względem nakładów na sądownictwo i liczby sędziów na 1000 mieszkańców. Polskie sądy działają źle, bo sędziowie zamiast orzekaniem w trudnych sprawach zajmują się sprawami administracyjnymi […]. Fundamentalną reformą, którą chcemy poddać szerokiej dyskusji publicznej, jest wprowadzenie instytucji tzw. sędziów pokoju, których wybieraliby obywatele w wyborach powszechnych i którzy orzekaliby w sprawach o wykroczenia i drobnych sąsiedzkich sprawach cywilnych. Aby uzdrowić polski wymiar sprawiedliwości potrzebujemy zasadniczej zmiany sposobu powoływania sędziów, tak aby byli oni odpowiedzialni przed obywatelami.”

Już Monteskiusz pisząc o trójpodziale władz przestrzegał przed wyborem sędziów przez sędziów i pisał o zwierzchności suwerena nad trzema władzami: ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. W Polsce brakuje mechanizmów społecznej odpowiedzialności wymiaru sprawiedliwości, tak aby sędziowie odpowiadali przed obywatelami, którym mają służyć, a nie tylko jak chce protestująca opozycja, przed innymi sędziami lub przed ministrem Ziobro, jak chce rząd. Kukiz ’15 proponuje trzecią drogę i zwraca uwagę, że przynajmniej część sędziów jest wybierana przez obywateli na kilkuletnie kadencje w takich państwach jak USA, Szwajcaria czy Japonia, gdzie wymiar sprawiedliwości funkcjonuje znacznie lepiej niż w Polsce. Sędziowie Sądu Najwyższego USA są co prawda wybierani przez parlament, ale na dożywotnie kadencje, co ma im zapewnić niezawisłość. O ile jednak w Stanach Zjednoczonych mamy kongresmenów wybieranych przez obywateli w wolnych wyborach w JOW-ach, gdzie każdy pełnoprawny obywatel może się zgłosić, o tyle w Polsce mamy polityków wybieranych przez polityków, bo to politycy decydują o tym kto może się znaleźć na liście wyborczej. Bez JOW-ów nie mamy szans na przywrócenie zwierzchności narodu nad władzą ustawodawczą i – co jedno z drugim się wiąże – także nad sądowniczą, która zależy w znacznym stopniu od tej pierwszej.

Podczas konferencji prasowej oprócz postulatów Kukiz ’15 nakreśliliśmy też nieefektywne działanie sądów na przykładzie wielkich afer gospodarczych – afery FOZZ i afery PZU. Te i wiele innych afer obciążają kasty polityczne i sądowo-prokuratorskie III RP i pokazują, że tylko społeczny nadzór nad wymiarem sprawiedliwości może przyczynić się do tego, aby nie było jak było. Pierwsze wyroki ws. FOZZ zapadły dopiero po kilkunastu latach, choć inspektor NIK Michał Falzmann wykrył dowody na rażący rabunek finansów państwa już na początku lat 90. Z kolei Minister Sprawiedliwości i Prokurator Generalny Zbigniew Ziobro, który teraz chce centralnie sterować sądownictwem i prokuraturą, w kadencji 2005-2007 nie wykonał nawet wytycznych Sejmowej Komisji Śledczej ds. prywatyzacji PZU, która jednogłośnie go wzywała do przygotowania wniosku o unieważnienie prywatyzacji PZU z mocy prawa. Zresztą, gdy tylko zacząłem mówić o aferze PZU, o której obszernie pisałem w 2010 r. (http://www.opcjanaprawo.pl/index.php/rec/item/1848-komisja-%C5%9Bledcza-i-co-z-tego ), operator TVP natychmiast wyłączył kamerę.

Oprócz głośnych afer przypomnieliśmy również sprawę odsunięcia od śledztwa ws. okoliczności śmierci bł. ks. Jerzego Popiełuszki lubelskiego prokuratora Andrzeja Witkowskiego. Jeśli nawet – jak powiedział w Sejmie Paweł Kukiz – wdrażana przez rząd tzw. reforma wymiaru sprawiedliwości ma być tylko zmianą kadrową, to oczekujemy od Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego właściwych decyzji kadrowych i przywrócenia prowadzenia śledztwa prokuratorowi Andrzejowi Witkowskiemu, który prowadził w Lublinie śledztwo dotyczące okoliczności porwania i zabójstwa bł. ks. Jerzego Popiełuszki i już dwa razy w kluczowym momencie to śledztwo było mu odbierane, gdy dotarł do nowych faktów i nowych świadków. Nie akceptujemy również sytuacji, w której twarzą proponowanych przez rząd zmian – nazywanych szumnie „końcem postkomunizmu” – jest prokurator stanu wojennego, odznaczony przez Jaruzelskiego Brązowym Krzyżem Zasługi poseł Stanisław Piotrowicz, pełniący z nadania PiS-u funkcję przewodniczącego Sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka.

Relacje medialne z konferencji:

http://radio.lublin.pl/news/reforma-sadownictwa-kukiz15-zglasza-swoje-projekty

http://www.kurierlubelski.pl/wiadomosci/lublin/a/kukiz15-w-lublinie-zmiany-kadrowe-nie-uzdrowia-sadownictwa,12316775/

http://lublin.tvp.pl/33405748/kukiuz-15-o-sadownictwa-postulat-wprowadzenia-sedziow-pokoju

 

Autor: Krzysztof Kowalczyk