Przy wspomnieniu 1939 r. jednym z tematów, które szczególnie wywołują często złe emocje jest tzw. ucieczka do Rumunii władz II Rzeczypospolitej, co miało miejsce po napaści sowieckiej 17 września 1939 r. na broniącą się przez Niemcami Polskę.
…….
Pomijając rozważania na ile racjonalnym byłoby pozostanie władz RP i Naczelnego Wodza w kraju okupowanym przez Niemców i Rosjan posłużmy się przykładem co spotkało władze innego państwa, które zostały, gdy wkroczyły wojska Stalina.
………..
Łotwa. Inaczej niż Polska, nie stawiała oporu, gdy Stalin w 1940 r. odbierał Łotyszom niepodległość.

REKLAMA

Prezydent Kārlis Ulmanis zrezygnował nawet z urzędu po ultimatum sowieckim z czerwca 1940 r. (miał nadzieję, że jego rezygnacja wpłynie łagodzaco na Sowietów).
Prezydent został aresztowany 21 lipca 1940 r. przez NKWD i zesłany do łagru koło Krasnowodzka. Tam zmarł 20 września 1942 r. Miejsce jego pochówku jest nieznane.
Podobny los spotkał innych polityków łotewskich. I tak:
• Marszałek łotewskiego parlamentu Frīdrihs Vesmanis też został aresztowany i zesłany w w głąb ZSRS, zmarł w łagrze 7 grudnia 1941 r.;
• Naczelny Wódz armii łotewskiej gen. Krišjānis Berķis aresztowany zmarł w szpitalu więziennym w sowietach w 1942 r.;
• Premier Marģers Skujenieks w czerwcu 1940 r. został aresztowany i wywieziony do Moskwy – rozstrzelano go na Łubiance;
• Były premier Hugo Celmiņš w październiku 1940 r. został aresztowany przez NKWD, skazany na karę śmierci i rozstrzelany na Łubiance w lipcu 1941 r.;
• Byli ministrowie spraw zagranicznych Hermanis Albats i Antons Balodis aresztowani przez NKWD i wywiezieni w głąb Rosji, zmarli w łagrach z wycieńczenia;
• Fricis Kociņš poseł łotewski w ZSRS (1936-40) aresztowany w lipcu 1940 r. przez NKWD został zamordowany w lipcu 1941 r. na Łubiance;
• Generał Kārlis Goppers, założyciel sakautingu na Łotwie, we wrześniu 1940 r. aresztowany przez NKWD, na wiosnę 1941 r. wywieziony do lasu pod Rygą i zamordowany serią z karabinu maszynowego.

Co by się stało, gdyby po 17 września zostali w kraju prezydent Mościcki, marszałek Śmigły, premier Składkowski, minister Beck…? Nie tylko z powodów politycznych ewakuacja władz Rzeczpospolitej do Rumunii była racjonalną decyzją.

Autor: prof. Romuald Szeremietiew
Polski polityk, publicysta, doktor habilitowany nauk wojskowych specjalista w zakresie obronności (habilitacja „O bezpieczeństwie Polski w XX wieku”), nauczyciel akademicki, m.in. profesor nadzwyczajny Akademii Obrony Narodowej i Akademii Sztuki Wojennej, więzień polityczny PRL, poseł na Sejm III kadencji, były wiceminister i p.o. ministra obrony narodowej.