23 czerwca 2016 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej przyjął uchwałę czczącą protestujących w czerwcu 1976 przeciwko władzy komunistycznej. Do przyjęcia uchwały przyczyniłem się wraz z moim asystentem Michałem Siwcem–Cielebonem przygotowując w imieniu klubu Kukiz’15 propozycji wersji tej uchwały. W praktyce Prezydium Sejm zaproponowało naszą moją wersję z niewielkimi zmianami (tu link do sejmowej uchwały). 

A tu nasz tekst

W czerwcu 1976 roku po raz kolejny Polacy otwarcie sprzeciwili się komunistycznej dyktaturze. Przez kraj przetoczyła się fala strajków i demonstracji ulicznych. Była to kolejna, po październiku 1956 r., marcu 1968 r. i grudniu 1970 r. fala społecznych protestów przeciwko nieudolnym i niewydolnym rządom komunistycznych oligarchów i partyjnych kacyków, niewolących polskie społeczeństwo w imieniu i z nadania dyktatorów z Kremla.

W efekcie wprowadzonej przez rząd drastycznej podwyżki cen artykułów żywnościowych, 25 czerwca 1976 r. na ulice kilku polskich miast wyszło co najmniej 80 tysięcy pracowników zakładów przemysłowych. W niektórych ośrodkach protest ograniczył się do strajków. Najpoważniejszy charakter miały wydarzenia w Radomiu, Ursusie i Płocku, ale strajkowała także m.in. część stoczniowców Trójmiasta. Tylko w Radomiu w kulminacyjnym momencie uczestniczyło w demonstracjach ponad 25 tysięcy ludzi. Protesty, zwłaszcza te w Radomiu i Ursusie, zostały brutalnie spacyfikowane, a władza nazwała ich uczestników „warchołami”.

Protestujących poddano brutalnym represjom, aresztowano ich, więziono, przepuszczano przez tzw. „ścieżki zdrowia”, czyli szpalery katujących ich sadystycznie funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa. Wyrzucono z pracy i pozbawiono podstaw egzystencji kilka tysięcy ludzi, kilkuset postawiono przed sądami, a co najmniej kilkudziesięciu skazano na wieloletnie wyroki pozbawienia wolności, opiewające nawet na 8-10 lat.

Na społecznościach ośrodków, w których doszło do największych protestów, komuniści zemścili się także stosując odpowiedzialność zbiorową. Ograniczono m.in. możliwości rozwoju Radomia, mimo, że był wtedy miastem wojewódzkim.

Do akcji pomocy represjonowanym włączyli się niezależni prawnicy, harcerze, ludzie kultury, duchowni. W reakcji części społeczeństwa na drastyczne działania aparatu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej oraz organów bezpieczeństwa, w celu wsparcia i obrony osób represjonowanych, w następstwie wydarzeń czerwcowych i brutalnej reakcji na nie władzy komunistycznej powstały m.in. Komitet Obrony Robotników oraz Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela. Wyraźną formę przybrały i rozwinęły aktywność grupy Wolnych Związków Zawodowych. Były to pierwsze próby nowych form samoorganizacji społeczeństwa polskiego przeciwko komunistom.

Mimo odzyskania przez Polskę suwerenności, realizatorzy komunistycznej polityki odwetu i represji nigdy nie zostali ukarani. Ofiarom jedynie w niewielkim zakresie przywrócono dobre imię i wynagrodzono cierpienia. Pamięć o tamtym czerwcu jest nadal zbyt mała, a o szacunek dla ówcześnie protestujących nadal trzeba się upominać.

W społecznej świadomości wydarzenia z początku lata roku 1976 i ich reperkusje pozostają   w cieniu innych polskich protestów, z lat 1956, 1968, 1970 i 1980.

Posłowie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w 40. rocznicę społecznych protestów przeciwko komunistycznej dyktaturze, składają hołd uczestnikom demonstracji z 25 czerwca 1976 r. oraz ofiarom represji i ich rodzinom.

Dr hab. Józef Brynkus w studio Pułkownik Kukliński zwycięska misjaAutor: dr hab. prof. UP Kraków Józef Brynkus
Poseł na Sejm VIII kadencji, wybrany z Ruchu Kukiz’15 w okręgu 12 (małopolska zachodnia, powiaty: myślenicki, wadowicki, suski, chrzanowski, oświęcimski). Pracownik Katedry Edukacji Historycznej Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Doktorat otrzymał za rozprawę: Bohaterowie dziejów ojczystych w podręcznikach szkolnych XIX wieku. Habilitację uzyskał w 2014 roku za całokształt dorobku, w którym wyróżniają się prace poświęcone tożsamości i świadomości historycznej Polaków i historii komunistycznej Polski. Wygłosił kilkadziesiąt referatów na polskich i międzynarodowych konferencjach naukowych (m. in. w Berlinie, Ostrawie i Preszowie). Wydał ponad 80 publikacji naukowych (niektóre jako współautor) w języku polskim, angielskim, niemieckim i francuskim. Spośród  nich najcenniejszą jest książka wydana w 2013 r.: Komunistyczna ideologizacja a szkolna edukacja historyczna. Praca ta stawia w zupełnie nowym świetle edukację historyczną w Polsce Ludowej i same dzieje tego państwa, co spowodowane jest przywołaniem w niej dotąd nieudostępnianych źródeł historycznych. W Katedrze Edukacji historycznej zajmuje się  przygotowaniem nauczycieli do pracy w szkole. Prowadzi liczne prelekcje dla młodzieży szkolnej i różnych środowisk, w których odsłania mechanizmy funkcjonowania Polski Ludowej. Tematyka publikacji dra hab. Józefa Brynkusa m. in. dotyczy: roli jednostki w dziejach, wizji bohaterów dziejów polskich i powszechnych w edukacji historycznej oraz popularyzacji dziejów, kształtowania tożsamości i świadomości narodowej, historycznej oraz społecznej Polaków przez edukację historyczną i inne procedury upowszechniania wiedzy o przeszłości w okresie od XIX do XXI wieku, doskonalenia procesu nauczania historii, metodologii historii i historiografii oraz dziejów komunizmu w Polsce Ludowej.