Co roku w Indiach obchodzone jest święto szczególne o nazwie Diwali, które trwa pięć dni. W tym roku zaczęło się w sobotę 14 listopada, tak więc właśnie się zakończyło. Dlaczego teraz dopiero o tym piszę. Otóż, tak jak było do przewidzenia chyba po raz pierwszy od wielu lat nie było takie jak zwykle. Święto to jest świętem radosnego szczęścia. Niestety z uwagi na tzw. pandemię i ograniczenia w organizowaniu różnych uroczystości było raczej smutne. Ograniczenia poruszania się, zachowywanie odstępu, zakaz poruszania się w większych skupiskach, maseczki, kwarantanna przy przekraczaniu granic poszczególnych prowincji zrobiły swoje. Szczególnie dotknęło i dotyka to biedną warstwę społeczeństwa.

Zawsze co roku składam moim przyjaciołom z Indii życzenia – Szczęśliwego i radosnego Diwali – Happy Diwali. Niejednokrotnie spędzałem to święto w Indiach w gronie moich przyjaciół.

Dlatego opiszę tylko jak to święto wyglądało w latach ubiegłych tzn. jak ono powinno wyglądać.

Diwali to święto świateł i jeden z głównych festiwali obchodzony w Indiach przez hinduistów, dżinistów i sikhów. Święto trwa zwykle pięć dni i obchodzone jest podczas hinduskiego miesiąca księżycowego Kartika (od połowy października do połowy listopada). Jest tzw. świętem ruchomym. Jest również jednym z najpopularniejszych festiwali hinduizmu. Diwali symbolizuje duchowe „zwycięstwo światła nad ciemnością, dobra nad złem i wiedzy nad ignorancją”. Festiwal jest powszechnie kojarzony z boginią Lakshmi, boginią dobrobytu, jak również z wieloma innymi tradycjami regionalnymi łączącymi święto z  panteonem innych bóstw, jak z: Sitą i Ramą, Wisznu, Kriszną, Jamą, Jami, Durgą, Kali, Hanumanem, Ganeszą, Kuberą, Dhanwantari czy Wiszwakarmanem. Co więcej, w niektórych regionach jest to święto dnia, w którym „Pan Rama powrócił do swojego królestwa Ajodhji wraz z żoną Sitą i bratem Lakszmaną po pokonaniu Rawany na Lance i odbyciu 14 lat wygnania”

Diwali to pięciodniowe święto, którego szczyt obchodzony jest trzeciego dnia zbiegającego się z najciemniejszą nocą miesiąca księżycowego. Podczas festiwalu hindusi oświetlają swoje domy, świątynie i miejsca pracy lampionami, świecami i latarniami. W szczególności Hindusi mają rytualną kąpiel olejową o świcie każdego dnia festiwalu. Diwali jest również oznaczone ogromną ilością fajerwerków i dekoracją podłóg z motywami rangoli (czytaj więcej).

Jedzenie jest też głównym celem obchodzenia tego święta, w szczególności całych rodzin uczestniczących w ucztach i dzielących się „mithai”, czyli specjalnymi  słodyczami (więcej). Zapewniam, że bardzo pysznymi, a tak apropo bardzo mi ich teraz brak.  Festiwal jest też corocznym okresem powrotu do domu, czasem z dalekich stron tego olbrzymiego państwa.  Budowania więzi nie tylko dla rodzin, ale także dla społeczności i stowarzyszeń, zwłaszcza tych z obszarów miejskich, które będą organizować zajęcia, imprezy i spotkania. Wiele miast organizuje parady i jarmarki z paradami lub występami muzyczno-tanecznymi w parkach. Niektórzy Hindusi, dżiniści i sikhowie wyślą w okresie świątecznym karty z pozdrowieniami z Diwali do bliskich i dalekich rodzin, czasami z pudełkami indyjskich słodyczy (jakże pysznych!!!!). Diwali to święto pożniwne celebrujące nagrodę po odejściu monsunu na subkontynencie i było prawdopodobnie połączeniem dożynek w starożytnych Indiach.

W okresie poprzedzającym Diwali, celebranci będą przygotowywać się, czyszcząc, renowując i dekorując swoje domy i miejsca pracy lampami naftowymi i lampionami i kolorowymi lampkami elektrycznymi. Nieraz obserwowałem z jaką pieczołowitością i wspólnymi siłami dekorowali też świątynie. Natomiast domy są dekorowane lampkami podobnie jak w Polsce w okresie Świąt Bożego Narodzenia. Podczas Diwali ludzie noszą swoje najlepsze ubrania, oświetlają jak już wspomniałem zewnętrzną część swoich domów  jak również ich wnętrze, wykonują ceremonie oddawania czci Lakszmi, bogini dobrobytu i bogactwa. Lecz największą atrakcją są jednak fajerwerki na które wydawane są ogromne sumy pieniędzy. Pięciodniowe święto narodziło się na subkontynencie indyjskim i jest wspominane we wczesnych tekstach sanskryckich Wspomina się o niej w tekstach sanskryckich, takich jak Padma Purana, Skanda Purana, zostały napisane w drugiej połowie pierwszego tysiąclecia n.e. Diwali jest zwykle obchodzone dwadzieścia dni po festiwalu Dashera, który był obchodzony w tym roku w niedzielę 25 pażdziernika.

– Pierwszego dnia tego święta wielu Hindusów sprząta swoje domy i lokale biznesowe. Instalując oświetlenie, które zapalają przez następne pięć dni, w pobliżu ikonografii Lakszmi i Ganeszy. Kobiety i dzieci ozdabiają drzwi w domach i biurach rangolisami, czyli kolorowymi wzorami wykonanymi z mąki ryżowej, płatków kwiatów, kolorowego ryżu lub kolorowego piasku, podczas gdy chłopcy i mężczyźni dekorują dachy i ściany domów rodzinnych, rynków i świątyń oraz słupy uliczne. Dzień ten jest również ważnym dniem zakupów nowych przyborów kuchennych, wyposażenia domu, biżuterii, petard i innych przedmiotów. Wieczorem rodziny ofiarowują modlitwy puja (pudża- co oznacza słowo puja – czytaj więcej) Lakszmi i Ganeszy oraz składają ofiary z dmuchanego ryżu, zabawek z cukierkami, ciastek ryżowych i batashas (pustych ciastek cukrowych).

– Drugiego dnia odbywają się rytuały, które można zinterpretować jako, sposób na uwolnienie wszelkich dusz od cierpienia, a także jako przypomnienie duchowej pomyślności. Dla niektórych Hindusów jest to dzień modlitwy o pokój dla „splugawionych dusz przodków” i oświetla im drogę w cykliczne życie pozagrobowe. Mitologiczną interpretacją tego świątecznego dnia jest zniszczenie demona Narakasury przez Krysznę, zwycięstwo, które uwalnia 16 000 uwięzionych księżniczek porwanych przez Narakasurę. Jest to także ważny dzień na kupowanie świątecznych potraw, zwłaszcza słodyczy. Różne słodycze są przygotowywane z mąki, kaszy manny, ryżu, mąki z ciecierzycy, suchych kawałków owoców w proszku lub pasty, produktów mlecznych  i masła klarowanego – ghee. Cukiernicy i sklepy tworzą dekoracyjne ekspozycje o tematyce Diwali, sprzedając je w dużych ilościach, które są kupowane na domowe uroczystości, na powitanie gości i jako prezenty. Rodziny przygotowują również domowe przysmaki na Lakszmi Pujan, uważane za główny dzień Diwali. Drugi dzień Diwali to także dzień odwiedzania przyjaciół, współpracowników i krewnych oraz wymiany prezentów.

– Trzeci dzień to szczyt święta i zbiega się on z ostatnim dniem dwóch ciemnych tygodni miesiąca księżycowego. Jest to dzień, w którym świątynie i domy hinduistów, dżinistów i sikhów lśnią światłami, co czyni je „świętem świateł”. Słowo „Deepawali” pochodzi od słowa sanskryckiego „deep”, które oznacza indyjską latarnię lub  lampę. Najmłodsi członkowie rodziny odwiedzają w tym dniu starszych, takich jak dziadkowie i innych starszych członków społeczności. Właściciele małych firm dają swoim pracownikom prezenty lub specjalne premie. W tym dniu sklepy albo nie otwierają się, albo zamykają wcześnie, dzięki czemu pracownicy mogą cieszyć się wolnym czasem z rodziną. Sklepikarze i drobni operatorzy wykonują rytuały pudży w pomieszczeniach biurowych. W przeciwieństwie do innych świąt, Hindusi zazwyczaj nie poszczą podczas pięciodniowego Diwali, w tym Lakszmi Pujan, raczej ucztują i dzielą się dobrami sezonu w swoich miejscach pracy, domach kultury, świątyniach i domach. W miarę zbliżania się wieczoru celebranci będą nosić nowe ubrania lub najlepsze stroje, zwłaszcza nastoletnie dziewczęta i kobiety noszą sari i biżuterię. O zmierzchu członkowie rodziny zbierają się na Lakszmi Pujan, chociaż modlitwy będą również ofiarowane innym bóstwom, takim jak Ganesza, Saraswati, Rama, Lakszmana, Sita, Hanuman czy Kubera. Lampy z ceremonii pudży są następnie używane do zapalania większej ilości glinianych lamp, które są umieszczane w rzędach wzdłuż parapetów świątyń i domów, podczas gdy niektóre dryfują na rzekach i strumieniach. Po pudży ludzie wychodzą na zewnątrz i świętują, zapalając razem fajerwerki, a następnie dzielą się ucztą rodzinną i słodyczami oraz deserami.

– Czwarty dzień, to jest następny dzień po Diwali i jest pierwszym dniem dwóch jasnych tygodni kalendarza księżycowo-słonecznego. Według tradycji dzień ten jest związany z historią klęski Bali z rąk Wisznu. Ten dzień rytualnie celebruje więź między żoną i mężem, a w niektórych społecznościach hinduskich mężowie będą to obchodzić, wręczając prezenty dla swoich żon. W innych regionach rodzice zapraszają świeżo upieczoną córkę lub syna wraz z małżonkami na uroczysty posiłek i wręczają im prezenty.

– Piąty czyli ostatni dzień festiwalu to „Bhai Duj” dosłownie „dzień brata”. Świętuje więź siostra-brat. Dzień ten obchodzi więź rodzeństwa między bratem i siostrą. Tego dnia kobiety z rodziny zbierają się, odprawiają pudżę z modlitwami o pomyślność ich braci, a następnie wracają do rytuału „karmienia braci rękami” i otrzymywania prezentów. W niektórych hinduskich tradycjach kobiety recytują opowieści, w których siostry chronią swoich braci przed wrogami, którzy próbują wyrządzić mu krzywdę cielesną lub duchową. W historycznych czasach był to jesienny dzień, kiedy bracia podróżowali, aby spotkać się ze swoimi siostrami lub zapraszać rodzinę siostry do swojej wioski, aby uczcić więź między siostrą a bratem obfitością sezonowych zbiorów.

Ogólnie rzecz ujmując jest to ogólnonarodowe święto radości a w zasadzie takim powinno być.