Wspaniałe, bo choć dotykające tematów trudnych, to w ciekawy sposób przybliżające realia PRL-u przypomnienie pierwszej pielgrzymki Polskiego Papieża do Ojczyzny – w tym do Wadowic – w 1979 r. przygotowało Muzeum Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II. Z okazji 40. rocznicy wizyty Jana Pawła II w rodzinnym mieście w Muzeum otwarto uzupełnienie ekspozycji, przypominające olbrzymią skalę inwigilacji społeczeństwa oraz otoczenia Jana Pawła II przez komunistyczną Służbę Bezpieczeństwa.

Dokładnie w dniu 40. rocznicy wizyty Ojca Świętego w rodzinnych Wadowicach – 7 czerwca – otwarcia uzupełnienia ekspozycji Domu Papieża dokonali dyrektor Muzeum, ks. dr Jacek Pietruszka oraz dyrektor krakowskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Filip Musiał. W wernisażu wystawy uczestniczył poseł na Sejm RP dr hab. Józef Brynkus, przedstawiciele władz samorządowych województwa małopolskiego, powiatu wadowickiego oraz Wadowic. Przewodnikiem po ekspozycji był naczelnik oddziałowego Archiwum IPN w Wieliczce, Rafał Dyrcz, który wskazał ciekawsze elementy przygotowanej prezentacji w tym te związane z Wadowicami czy obrazujące wydarzenia dotyczące wizyty Karola Wojtyły w tym mieście.

Na planszach wpisanych w ciąg narracyjny ekspozycji Muzeum pokazano zrobione przez funkcjonariuszy i współpracowników SB fotografie oraz kopie niektórych sporządzonych przez bezpiekę dokumentów operacyjnych, dotyczących „zabezpieczenia” poszczególnych etapów pierwszej pielgrzymki Karola Wojtyły do rodzinnego kraju. „Zabezpieczenie” to nie miało na celu ochrony osoby Jana Pawła II, ale przede wszystkim totalną inwigilację wszystkich kontaktujących się z nim i pojawiających w jego otoczeniu osób nie będących oficjalnymi przedstawicielami komunistycznych władz. Piękną sentymentalną pamiątką, którą włączono do ekspozycji jest natomiast sutanna, której Jan Paweł II używał podczas pobytu w Krakowie pomiędzy 6 a 10 czerwca 1979 r., a zatem zapewne także podczas wyjazdów do Kalwarii Zebrzydowskiej, Wadowic, Oświęcimia czy Nowego Targu.

Drugim elementem przygotowanego przez Muzeum Dom Rodzinny Jana Pawła II upamiętnienia 40. rocznicy pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Ojczyzny była projekcja filmu dokumentalnego „Pielgrzym” w reżyserii zmarłego przed trzema miesiącami Andrzeja Trzosa-Rastawieckiego. Film ten powstał na szlaku ówczesnej peregrynacji Jana Pawła II, w trakcie Jego spotkań z wiernymi i stał się wspaniałym świadectwem duchowej atmosfery tamtej pielgrzymki. Nakręcono go na zlecenie Episkopatu Polski, ale kopia zaprezentowana tym razem w Wadowicach to egzemplarz „zabezpieczony” przez SB jeszcze przed oficjalnym zakończeniem montażu – czyli najprawdopodobniej jedna z pierwszych kopii, wykradziona w fazie tzw. postprodukcji z wytwórni filmowej. Odnaleziona została niedawno w zasobach Archiwum IPN. Film ten pierwotnie nie został dopuszczony do pokazów w kinach i po watykańskiej premierze 3 listopada 1979 r. prezentowany był w kościołach i domach katolickich. Dopiero wiosną 1981 r., już po powstaniu „Solidarności” udało się twórcom uzyskać zgodę władz na przekopiowanie filmu z taśmy 16 mm na taśmę 35 mm i dystrybucję poprzez sieć kinową.

Nie był to pierwszy pokaz tego filmu w Wadowicach. Prof. Filip Musiał we wstępie do projekcji, która miała miejsce w sali teatralnej Domu Katolickiego, przywołując relację Michała Siwca-Cielebona przypomniał, że dokładnie w tej samej sali „Pielgrzym” zaprezentowany został wadowiczanom po raz pierwszy przez samego Andrzeja Trzosa-Rastawieckiego wiosną 1980 r., w czasie premierowego cyklu objazdowego po miejscowościach, które odwiedził papież podczas tamtej pielgrzymki.

Galerię zdjęć można obejrzeć tutaj. 

Fot. Janusz Ślęzak/IPN