DLACZEGO W ESTONII NIE WOLNO, A NA UKRAINIE MOŻNA?

W 2004 roku w Estonii pomnik estońskich żołnierzy walczących w niemieckich formacjach Waffen-SS wywołał międzynarodową burzę. Były protesty, naciski i reakcje zagranicznych rządów. Pomnik ostatecznie usunięto. Ówczesny premier Estonii Juhan Parts mówił wprost o presji ze strony państw UE i USA.

REKLAMA

A teraz spójrzmy na Ukrainę.

Pomniki Bandery, nazwy ulic, tablice, muzea i państwowe upamiętnienia OUN-UPA nie tylko istnieją — w ostatnich latach powstawały kolejne. A przecież część struktur OUN i UPA jest odpowiedzialna za masowe mordy na ludności cywilnej, przede wszystkim Polakach.

I tutaj pojawia się pytanie, którego nie da się wiecznie zamiatać pod dywan:

Dlaczego Zachód potrafił wywierać presję na Estonię z powodu jednego kontrowersyjnego pomnika, a wobec Ukrainy — mimo znacznie większej skali zbrodni związanych z częścią tradycji OUN-UPA — reaguje tak powściągliwie?

Czy obowiązuje nas jeszcze jeden uniwersalny standard oceny gloryfikacji organizacji uwikłanych w zbrodnie, czy też historia stała się kolejnym narzędziem geopolityki?

Czy o tym, kto może mieć swoich „bohaterów”, a kto nie, decydują już nie zasady, lecz to, po której stronie aktualnego konfliktu znajduje się dane państwo?

Estonia kontra Ukraina. Waffen-SS kontra OUN-UPA. Dwa przypadki. Dwie reakcje Zachodu. Skąd ta różnica?

O autorze: Klaudiusz Wesołek

Polski prawnik, dziennikarz, felietonista i były działacz opozycji antykomunistycznej. Urodzony w 1968 roku w Gdańsku, dojrzewał w cieniu schyłkowego PRL-u, w czasach, gdy bunt wymagał odwagi większej niż dziś można sobie wyobrazić. Już jako licealista związał się z Federacją Młodzieży Walczącej i Ruchem „Wolność i Pokój”, współorganizując happeningi, manifestacje i akcje solidarnościowe, kolportując podziemne wydawnictwa oraz wspierając strajkujących robotników Stoczni Gdańskiej podczas wydarzeń roku 1988. Za działalność opozycyjną był wielokrotnie zatrzymywany, represjonowany i inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego oraz studiów z zakresu ochrony środowiska i prawa międzynarodowego w Bratysławie i Seattle. Pracował m.in. dla administracji państwowej i instytucji publicznych, jednak przez całe życie pozostawał przede wszystkim człowiekiem niezależnym — wiernym ideałom wolności, obywatelskiego nieposłuszeństwa i prawa do własnego głosu. Jako autor łączy historyczną refleksję z ironią, humorem i pamięcią o świecie pogranicza kultur. Jest autorem powieści „Przygody Heli. Saga Wojenna i Powojenna” oraz „Wańka z Doliny Pulwy”, a także opowiadań z cyklu „Wszak i Kloc”, w których groteska miesza się z polityczną satyrą i słowiańskim klimatem. Publikuje również felietony kresowe oraz artykuły poświęcone historii i współczesnym interpretacjom idei Międzymorza — widzianego nie tylko jako projekt polityczny, ale także jako wspólnota pamięci, kultur i doświadczeń Europy Środkowo-Wschodniej. Odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności oraz Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.