Pamiętamy jeszcze niedawne słowa Donalda Tuska o demokracji walczącej. Po trzech latach rządów kompromitacji 13 grudnia widać wyraźnie, że to była fałszywa flaga. Tak naprawdę Polska, a także do niedawna jeszcze „Wolna Europa” idą w zupełnie inną stronę.

REKLAMA

Definicja nie pozostawia wątpliwości. Demokracja zarządzana (ang. managed democracy) to forma reżimu hybrydowego, w którym oficjalnie zachowane są demokratyczne instytucje i procedury (takie jak wybory czy parlament), ale władza w rzeczywistości ma charakter autorytarny lub autokratyczny.

Oczywiście istnieją formy demokratyczne – jest Konstytucja, są wybory, partie polityczne, instytucje w rodzaju Rzecznika Praw Obywatelskich czy nawet Trybunał Konstytucyjny (lub o podobnej nazwie), ale ich wpływ na realną politykę jest  kontrolowany przez rządzącą elitę.

Tzw. wybory w praktyce niczego nie zmieniają; tak naprawdę służą legitymizacji władzy. Gdy jednak coś pójdzie nie tak i wyjdą one nie tak, jak trzeba, mamy do czynienia z prawdziwym cyrkiem w obronie rzekomo naruszonej Konstytucji, łamania demokracji, praworządności i co tam jeszcze da się wymyślić.

Przez osiem lat przechodziliśmy przez to wszystko. Jak zresztą pamiętacie KOD powstał zanim rząd Barbary Szydło został zaprzysiężony. Praktycznie nie było zatem powodu dla jego utworzenia.

Ideologiczni potomkowie Gomułki tak zareagowali na pozbawienie ich władzy.

Po 13 grudnia 2023 r. obserwujemy, jak obecna władza, obiecująca w praktyce zmianę wszystkiego, obrzucająca rząd Zjednoczonej Prawicy wszelkimi epitetami raz dwa nie tylko sama zaczęła robić to, co zarzucała poprzednikom, ale zdecydowanie poszła dalej.

To jednak temat na osobne opowiadanie. Zjawisko bowiem jest nie tylko lokalne, ale europejskie.

Rządzące elity właśnie dlatego, że pozory demokracji nie są kontrolowane przez nie w 100% i zawsze istnieje margines możliwości rozwiązania „polskiego” z 2015 roku zmuszone są działać. Popatrzcie, jak to ocenia dr Ronald G. Asch (l. 73, w latach 2003-2021 profesor historii wczesnonowożytnej na Uniwersytecie we Fryburgu):

Na Zachodzie [Niemiec – HD] pamięć o państwie narodowym, które upadło w 1945 roku, jako narracja kształtująca tożsamość, zanikała stopniowo, ale jeszcze bardziej radykalnie po latach 1968/70. Kiedy to państwo narodowe zostało niespodziewanie odbudowane w zmodyfikowanej formie w 1990 roku, nie tylko większość Zielonych, z których niektórzy otwarcie popierali hasło „Nigdy więcej Niemiec”, uznała to za smutny krok wstecz na drodze do postnarodowej kultury politycznej. Wielu młodszych polityków SPD, począwszy od Oskara Lafontaine’a, również tak uważało. A po cichu prawdopodobnie także wielu przedstawicieli CDU.

Państwo narodowe zostało w zasadzie odłożone na półkę w latach 80. XX wieku, a poczucie ulgi, że w końcu pozbyliśmy się tego kłopotliwego problemu, a wraz z nim brzemienia niemieckiej historii, było powszechne. Przyszłość postrzegano jako przekształcenie kraju w centralną prowincję wspólnego państwa europejskiego.

Nawet naród pokutujących grzeszników już nie funkcjonuje.

Nie oznacza to z pewnością, że dawnym Niemcom Zachodnim brakowało pewności siebie ani własnej tożsamości. Z pewnością tożsamość ta została zdefiniowana przede wszystkim przez nowy początek po 1945 roku, który – nie bez racji – przedstawiano jako akt moralnego samooczyszczenia. Jednak ta negatywna samodefinicja była również równoważona przez aspekty pozytywne, jeśli nie autentyczną dumę narodową, to przynajmniej pewien rodzaj regionalnego patriotyzmu. Obejmowało to dumę z dobrobytu kraju, z jego wówczas jeszcze w miarę sprawnie funkcjonującej administracji, a także z systemu politycznego, który nie tylko gwarantował wolność i prawa obywatelskie, ale także zdawał się dawać gwarancję w miarę pragmatycznej i nastawionej na kompromis polityki.

Po 1989 roku podjęto próby eksportu tej kultury politycznej do nowych krajów związkowych, wraz z poczuciem tożsamości, jakie dawał obywatelom wizerunek dawnej Republiki Federalnej Niemiec. Zawsze było to trudne przedsięwzięcie i dziś można je uznać za w dużej mierze nieudane, między innymi dlatego, że dobrobyt naszego kraju ulega coraz większej erozji, administracja państwowa stała się w dużej mierze dysfunkcyjna w obliczu nadmiernej regulacji wszystkich dziedzin życia przez władzę ustawodawczą, a państwo nie jest już w stanie skutecznie realizować kluczowych zadań, po części dlatego, że odpowiednie kompetencje zostały przeniesione na UE, której działania w dużej mierze wymykają się demokratycznej kontroli.

Jednak utrzymanie dawnej samodefinicji ex negativo – narodu jako zbiorowości skruszonych grzeszników – bez znaczących kompromisów również okazuje się trudne, zwłaszcza biorąc pod uwagę próbę integracji imigrantów i uczynienia takiego rozumienia państwa dla nich strawnym. Nasz kanclerz, z jego zamiłowaniem do bombastycznych deklaracji, niedawno donośnym głosem oświadczył, odnosząc się do pamięci o Holokauście jako narracji kształtującej tożsamość naszego państwa: „Ta historyczna odpowiedzialność naszego kraju dotyczy w równym stopniu tych, którzy przybywają do Niemiec z krajów islamskich”, a każdy, kto nie chce zaakceptować tego dziedzictwa, musi po prostu ponownie opuścić kraj.

Ale tym samym Merz po raz kolejny udowodnił, że żyje w swoim własnym, prywatnym świecie, który jedynie powierzchownie styka się z rzeczywistością. Oczywiście, nikogo nie można wydalić z powodu przekonań, zwłaszcza jeśli jest już naturalizowanym obywatelem; a w Niemczech nadanie obywatelstwa jest obecnie celowo obwarowane bardzo niewieloma wymogami. Asymilacja jakiegokolwiek rodzaju, nawet jeśli polegałaby jedynie na przyjęciu wartości dominującej wcześniej kultury politycznej, jest praktycznie nieoczekiwana i prawdopodobnie i tak nie da się jej wymusić. Jak to możliwe?

W praktyce większość imigrantów z krajów muzułmańskich będzie naturalnie postrzegać Holokaust zupełnie inaczej niż obecna ludność niemiecka, z której historią nie mają praktycznie żadnego związku. W najlepszym razie będą patrzeć na tę gigantyczną zbrodnię z obojętnością; w najgorszym, i miejmy nadzieję, dotyczy to tylko mniejszości, być może nawet z pewną cichą sympatią dla morderczej polityki tamtych czasów, ponieważ uważają, że była ona wymierzona w zadeklarowanego wroga islamskiej Ummy, któremu obecnie zaciekle się sprzeciwiają w postaci Państwa Izrael.

Populacja zamiast historycznej wspólnoty losu

Trzeba też pamiętać, że naród, który nie postrzega siebie już nawet w przybliżeniu jako wspólnoty kulturowej, ani nawet etnicznej, i nie definiuje się już jako wspólnota historyczna o wspólnym losie, lecz jest konstytuowany jedynie na podstawie kryteriów czysto formalnych, takich jak miejsce zamieszkania i obywatelstwo, które można dowolnie łączyć z kryteriami innych narodowości, jest ostatecznie niczym więcej niż tylko ludnością danego terytorium.

Trudno pojąć, dlaczego ta ludność, tylko dlatego, że zamieszkuje te same miasta i krajobrazy, miałaby utożsamiać się z historią poprzedniej ludności o zupełnie innym składzie etnicznym, tylko dlatego, że ta wcześniejsza populacja mieszkała w tym samym miejscu. Odpowiedzialność historyczna zakłada istnienie „my”, do którego należą zarówno zmarli, jak i żyjący oraz przyszłe pokolenia, jakkolwiek patetycznie by to nie brzmiało. Taka koncepcja narodu, a nawet „ludu”, by użyć tego kontrowersyjnego terminu, wydaje się dziś w dużej mierze przestarzała, zwłaszcza, choć nie wyłącznie, w Niemczech.

Utrudnia to coraz bardziej podtrzymywanie pamięci o moralnej i politycznej porażce narodu niemieckiego w pierwszej połowie XX wieku i przezwyciężeniu tej katastrofy po 1945 roku jako dominującej, nadającej sens narracji, w istocie centralnego mitu państwowego Republiki Federalnej. Znamienne jest zatem, że nie tylko politycy Partii Lewicy i BSW (Ruchu Sary Wagenknecht) dystansują się obecnie od tego, co wcześniej niepoprawni „prawicowcy” nazywali jedynie polemicznie „kultem winy”, ale także, przynajmniej w odosobnionych przypadkach, inni politycy lewicowi, tacy jak Claudia Roth, zielona ikona i chodzące ucieleśnienie moralnej wyższości obozu postępowego, która ostatnio uczyniła to w sposób dorozumiany. W tym momencie prawo demografii po prostu dominuje w postnarodowym społeczeństwie migracyjnym.

Brak wspólnych interesów w kraju

Ale jeśli nawet dość słabe, istniejące punkty odniesienia dla wspólnej tożsamości Republiki Federalnej i jej obywateli okazują się coraz bardziej przestarzałe lub nieistotne, co pozostaje, aby zagwarantować minimum spójności? Zasadniczo pozostają jedynie wspólne interesy gospodarcze i polityczne. Jak istotne są jednak te wspólne interesy, skoro wciąż hojne świadczenia państwa opiekuńczego coraz częściej trafiają do osób, które nie posiadają nawet obywatelstwa – miliony euro w zasiłkach na dzieci transferowanych za granicę to tylko jeden skrajny przykład – lub które otrzymały obywatelstwo dopiero wczoraj, ale czują się wewnętrznie znacznie silniej związane ze swoją ojczyzną niż z Niemcami?

Wielu nowym obywatelom brakuje – by zacytować znaną debatę polityczną z XVII wieku – „trwałego, stałego interesu”, który mógłby ich połączyć z krajem, w którym znaleźli schronienie jako uchodźcy lub w inny sposób. Argument, że prawo do głosowania w danym kraju musi być powiązane z takim trwałym interesem – zazwyczaj, w ówczesnych warunkach, z własnością ziemi – został wysunięty przez zięcia Olivera Cromwella, Henry’ego Iretona, w słynnych debatach Putneya z 1647 roku, w jego dyskusji z tzw. lewelerami, grupą protodemokratów. Warto o tym pamiętać. Lewelerzy wyznawali wówczas rewolucyjny pogląd, że każdy dorosły mężczyzna powinien mieć prawo głosu, niezależnie od dochodów czy majątku. Jednak, argumentował Ireton, łatwo umożliwiłoby to imigrantom bez odziedziczonego majątku wjazd do kraju i przegłosowanie istniejącej populacji w decyzjach politycznych. Ostatecznie ci tubylcy zostaliby przegłosowani i w efekcie straciliby swoje prawa i majątek.

Trudno rządzić krajem, który nie ma wspólnego gruntu.

Nawet jeśli uznać tę perspektywę, która na pierwszy rzut oka mogłaby mieć pewne aktualne, a nawet prorocze, znaczenie, za przesadną w świetle teraźniejszości, faktem pozostaje, że wspólnotą polityczną złożoną jedynie z przypadkowych mieszkańców danego terytorium – którzy poza tym niewiele mają ze sobą wspólnego – jest na ogół trudno rządzić. Sprzeczne interesy są zbyt duże, a ryzyko, że konflikty te, biorąc pod uwagę brak wzajemnej solidarności, doprowadzą do niemożliwych do pogodzenia, często etnicznych, konfrontacji, czego przebłyski widzieliśmy już w brutalnych starciach we Francji w ostatnich tygodniach, jest zbyt wysokie. Jak można rządzić taką wspólnotą?

David Betz, londyński naukowiec specjalizujący się w wojnach i wojnach domowych, oraz Michael Rainsborough, politolog, niedawno argumentowali w ciekawym artykule dla „Daily Sceptic”, że takim państwem można rządzić jedynie metodami zbliżonymi do metod klasycznej administracji kolonialnej, zwłaszcza Imperium Brytyjskiego. Różne grupy etniczne i religijne są ze sobą konkurowane w ramach strategii „dziel i rządź”, a jednocześnie podejmowane są próby związania ich z władzą imperialną poprzez patronat i selektywne przyznawanie pewnych stopni autonomii. Oczywiście dziś to nie radżowie i wodzowie plemienni pełnią rolę partnerów negocjacyjnych władz, lecz „liderzy społeczności”, których zadaniem jest zapobieganie otwartemu oporowi i przemocy ze strony swoich grup etnicznych lub religijnych, a w zamian otrzymują oni wpływy polityczne.

Przegranymi są zwykli podatnicy płacący lokalne podatki.

Przegrywającymi w tej grze są często grupy, które nie są uznawane za zdolne do otwartego buntu, a których posłuszeństwo można po cichu założyć. W dzisiejszych warunkach jest to często lokalna, ugruntowana klasa średnia, przestrzegający prawa „zwykli obywatele”, od których podatków coraz bardziej zależny jest cały system.

W dłuższej perspektywie należy jednak spodziewać się narastającego deficytu legitymizacji rządu, jeśli tego rodzaju kompensacja oparta na tożsamości i klientelizm zastąpią samorządność narodu jako wspólnoty obywatelskiej. Zwłaszcza że ludzie mogą w końcu uświadomić sobie, że są w istocie jedynie poddanymi, ponieważ państwo, w którym żyją, nie jest już uważane za własność jego byłych obywateli – co jest przecież pierwotnym znaczeniem terminu res publica; a przynajmniej tak wynika z argumentacji Betza i Rainsborough.

Z drugiej strony, w obliczu malejącej akceptacji społecznej dla swojej polityki, elity polityczne o ugruntowanej pozycji coraz bardziej czują się jak garnizon oblężonej twierdzy. Stale rosnąca wzajemna nieufność między rządzącymi a rządzonymi, podsycana przez tę sytuację, ostatecznie utrudnia, jeśli nie całkowicie uniemożliwia, wszelkie konstruktywne działania polityczne. Również w tym przypadku Francja stanowi przestrogę.

W tej sytuacji narastającego deficytu legitymizacji, jedynymi pozostałymi opcjami mogą ostatecznie okazać się metody demokracji zarządzanej, co może przejawiać się na przykład w kryminalizacji pewnych form krytyki lub w kursach reedukacyjnych dla obywateli o odmiennych poglądach. Wówczas, w pewnym sensie, obywatelskim obowiązkiem staje się po prostu ignorowanie problemów całkowicie postnarodowego i mało spójnego społeczeństwa.

Jeszcze do tego nie doszliśmy, choć już pojawiają się oznaki takiego rozwoju sytuacji. Nie jest jednak wykluczone, że taki scenariusz jest możliwy. Przynajmniej taki wydaje się być dominujący program lewicowych, „postępowych” sił politycznych w Niemczech. Powinno to zostać jasno zauważone.

Państwo nie jest już własnością jego obywateli pisze Asch. Państwo postnarodowe oznaczać będzie tylko teren zamieszkały przez ludzi związanych ze sobą jedynie pracą. Odpada całkowicie jedność kulturowa, często sięgająca dziesiątek, jeśli nie setek pokoleń wstecz.

Czy taki jest prawdziwy cel „uszczęśliwiania” państw związkowych (szczególnie tych nowych, a zatem i Polski), obowiązkowymi kontyngentami inżynierów pani Merkel?

Tak naprawdę mamy do czynienia z powrotem do idei głoszonych ongiś przez jednego z twórców Unii Europejskiej – Richarda Coudenhove-Kalergi.

„Wszystko co ludzie wszędzie mają zrobić, to ograniczać wskaźnik urodzeń i promować małżeństwa mieszane (między różnymi rasami), to ma na celu stworzenie jednej rasy na świecie, która będzie kierowana przez władzę centralną”.

Przy czym Rysio nie ukrywał, że w skład władzy centralnej wchodzić będzie nowa europejska arystokracja.

Franz Timmermans (ten, któremu Tusk podawał marynarkę):

„Nigdy więcej jednokulturowych społeczeństw, naszym celem jest wymieszanie!”

Patrzmy właśnie pod tym kątem na to, co robi Tusk. Demokracja i praworządność w praktyce istnieje tylko wbrew niemu. Tam bowiem, gdzie może, likwiduje jej wszelkie pozory.

Ostatnim przykładem jest TK. Piotrowska, jako że nie złożyła ślubowania wobec Prezydenta nie może objąć urzędu sędziowskiego. I tutaj zgodni zaczynają być nawet ci prawnicy, którzy jeszcze do niedawna popierali reżim Tuska. Ale to nie przeszkadza, by posługując się przepisami jawnie nie mającymi zastosowania w tym przypadku zawiesić prezesa TK!

Ale nadprawnik III RP Donald Tusk z uśmiechem zwraca się do społeczeństwa i mówi, że wreszcie jest praworządnie…

A jeśli komuś to się nie podoba, to Kierwuś wyśle policję, a Żurek naśle prokuratorów.

Na naszych oczach tworzony jest system mający na celu podporządkowanie teoretycznie niezależnych władz premierowi.

To sytuacja znana już w historii. Lewica budowała podobne modele – naprzód w Rosji (1917), potem zaś w Niemczech (1933). Nie muszę chyba przypominać, czym to się skończyło.

Teraz mamy kolejną próbę.

Tymczasem po prawej stronie panuje jakieś dziwne rozprężenie i złudna wiara w demokratyczne wybory.

A przecież tak samo wierzył w nie już Mikołajczyk.

12.11 2026