Polska może przegrać wojnę, zanim padnie pierwszy strzał. Dywersja, sabotaż, cyberataki i dezinformacja mogą sparaliżować państwo bez formalnego wypowiedzenia wojny. Gen. Andrzej Pawlikowski ostrzega: bezpieczeństwo zaczyna się od rozpoznania zagrożeń.
W moim najnowszym felietonie, opublikowanym na łamach tygodnika „Wprost”, poruszam problem, który uważam za jedno z najpoważniejszych wyzwań dla bezpieczeństwa narodowego Polski. To zagadnienie, o którym wciąż mówi się zbyt mało, a którego konsekwencje mogą okazać się równie dramatyczne jak skutki klasycznej agresji militarnej.
Wracam do tego tematu również po moim udziale w międzynarodowej konferencji naukowej „Defense Resources Management in the 21st Century” w rumuńskim Braszowie, gdzie miałem zaszczyt wystąpić w gronie międzynarodowych ekspertów zajmujących się bezpieczeństwem, obronnością i zarządzaniem zasobami strategicznymi.
Podczas konferencji przedstawiłem problematykę działań prowadzonych poniżej progu otwartej wojny, w szczególności dywersji, sabotażu oraz operacji hybrydowych wymierzonych w odporność państw NATO.
Moja zasadnicza teza jest następująca: współczesna wojna nie musi rozpoczynać się od przekroczenia granicy przez wojska przeciwnika. Może rozpocząć się znacznie wcześniej, a społeczeństwo i instytucje państwowe mogą nawet nie zdawać sobie sprawy, że stały się celem skoordynowanej operacji.
Wyobraźmy sobie sytuację, w której niemal jednocześnie dochodzi do zakłóceń w dostawach energii elektrycznej, awarii systemów teleinformatycznych, paraliżu transportu kolejowego, ataków na infrastrukturę krytyczną oraz masowej kampanii dezinformacyjnej.
Każde z tych zdarzeń, rozpatrywane oddzielnie, może wyglądać jak przypadkowa awaria, przestępstwo lub zaniedbanie. Jednak razem mogą stanowić element precyzyjnie zaplanowanej operacji destabilizacyjnej.
I właśnie tutaj dostrzegam jedno z największych zagrożeń.
Państwo może posiadać nowoczesne uzbrojenie, silną armię i rozbudowane struktury bezpieczeństwa, a mimo to okazać się bezradne wobec przeciwnika, który skutecznie sparaliżuje jego funkcjonowanie bez wypowiedzenia wojny.
Dlatego od lat podkreślam, że bezpieczeństwa narodowego nie można sprowadzać wyłącznie do liczby czołgów, samolotów, rakiet czy wysokości wydatków obronnych. Są one niezwykle ważne, ale nie zastąpią sprawnych instytucji, skutecznego systemu rozpoznawania zagrożeń, odpornej infrastruktury i przygotowanego społeczeństwa.
Musimy nauczyć się identyfikować zagrożenia, zanim przerodzą się w kryzys. Musimy rozwijać zdolność państwa do łączenia pozornie niezwiązanych ze sobą incydentów, wymiany informacji między służbami oraz podejmowania szybkich decyzji na poziomie strategicznym.
Potrzebujemy również rzeczywistej, a nie wyłącznie deklaratywnej współpracy administracji publicznej, służb specjalnych, Policji, Sił Zbrojnych, samorządów oraz operatorów infrastruktury krytycznej.
Nie mniej istotna jest odporność społeczna.
Przeciwnik doskonale rozumie, że społeczeństwo pozbawione zaufania do własnych instytucji, podzielone, podatne na manipulację i dezinformację staje się znacznie łatwiejszym celem. Dlatego współczesne operacje hybrydowe coraz częściej są wymierzone nie tylko w systemy techniczne, ale również w ludzkie emocje, poczucie bezpieczeństwa i zdolność racjonalnej oceny sytuacji.
Nie można skutecznie bronić państwa, którego obywatele tracą zaufanie do informacji, instytucji i siebie nawzajem.
Nie chodzi przy tym o wzbudzanie strachu ani przekonywanie Polaków, że wojna jest nieunikniona. Wręcz przeciwnie. Chodzi o budowanie świadomości, odpowiedzialności i odporności, które ograniczają skuteczność działań przeciwnika.
Z perspektywy mojego wieloletniego doświadczenia w służbach odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa jestem przekonany, że największym błędem byłoby oczekiwanie na moment, w którym zagrożenie stanie się oczywiste dla wszystkich.
W bezpieczeństwie narodowym reakcja podejmowana dopiero po wystąpieniu kryzysu bywa reakcją spóźnioną.
Polska potrzebuje dziś nie tylko silnej armii, ale przede wszystkim silnego, sprawnego i odpornego państwa, zdolnego funkcjonować również wtedy, gdy przeciwnik próbuje zakłócić jego podstawowe mechanizmy.
Potrzebujemy strategicznego myślenia wykraczającego poza bieżące spory polityczne, konsekwentnego wzmacniania systemu bezpieczeństwa oraz rzeczywistego przygotowania instytucji i obywateli na sytuacje kryzysowe.
Bezpieczeństwo narodowe nie powinno być przedmiotem politycznej rywalizacji. Powinno pozostawać jednym z najważniejszych obszarów odpowiedzialności państwowej, niezależnie od tego, kto sprawuje władzę.
Wojna przyszłości może rozpocząć się od wyłączenia prądu, zatrzymania pociągów, sparaliżowania systemów informatycznych lub podważenia zaufania obywateli do własnego państwa.
A kiedy padnie pierwszy strzał, może się okazać, że najważniejsze elementy systemu bezpieczeństwa zostały już wcześniej osłabione.
Dlatego pytanie nie brzmi wyłącznie, czy Polska jest przygotowana do prowadzenia wojny.
Pytanie brzmi: czy Polska jest przygotowana, aby nie dopuścić do swojej destabilizacji, zanim wojna oficjalnie się rozpocznie?
Zachęcam Państwa do przeczytania mojego najnowszego felietonu we „Wprost” oraz do merytorycznej dyskusji o tym, jak powinniśmy budować odporność naszego państwa.
Zostaw komentarz