Zjawisko Brockenu

W młodości uwielbiałem często wyruszać w góry i zdobywać punkty do Górskiej Odznaki Turystycznej GOT do których udało mi się zebrać odpowiednią ilość punktów, tak, iż zebrałem je wszystkie.

REKLAMA

W trakcie moich wędrówek miałem możność obserwowania pięknych widoków oraz przyrody.

Miałem też możność zobaczenia i to dwukrotnie ciekawego zjawiska optycznego zwanego potocznie „duchem gór”. Było to na przełomie lat 70-tych i w połowie lat 80-tych.

Za pierwszym razem we mgle zobaczyłem to zjawisko, gdy obejrzałem się za siebie, było to na Leskowcu k/Wadowic. Początkowo myślałem że za mną idzie inny turysta, jednak po chwili uzmysłowiłem sobie, że to coś jest we mgle w chmurach nad doliną. Przyznam, że z tego powodu, przeszedł po moich plecach dreszcz i krople zimnego potu. Nie zdawałem sobie początkowo sprawy co to było, ale po powrocie do domu opowiadałem o tym kolegom. Dopiero po jakimś czasie dowiedziałem się przypadkowo jak to zjawisko optyczne się nazywało.

Po raz drugi widziałem to zjawisko optyczne po kilku latach na Babiej Górze, ale już wiedziałem z czym mam do czynienia. Niestety tak za pierwszym jak i drugim razem nie miałem ze sobą aparatu fotograficznego. Otóż zjawisko to nazywa się Widmo Brockenu, zjawisko Brockenu, mamidło górskie lub po niemiecku Brockengespenst, zwany jest także potocznie duchem gór. To cień obserwatora na powierzchni chmur, mgły w kierunku przeciwnym do Słońca. Ten cień może wydawać się bardzo duży i czasami jest otoczony kolorowymi pierścieniami zwanymi glorią. Duch może się poruszać i to czasem zupełnie nieoczekiwanie z powodu ruchu warstwy chmury i wahań gęstości w chmurze.

Zjawisko to można zaobserwować również we mgle górskiej lub zachmurzeniu, a nawet z samolotu. Ale zyskało sławę dzięki szczytowi Brocken w górach Harz w Niemczech, gdzie ciągłe mgły i dostępność niskich wysokości sprawiają, że jest szczególnie częsty. Przyczyniło się to do powstania lokalnej legendy, według której nazwano to zjawisko Duchem Brocken.

Duch Brocken został zaobserwowany i opisany po raz pierwszy przez Johanna Zilberschlaga w 1780 roku i od tego czasu był wielokrotnie opisywany w literaturze Harzu. Zjawisko to można zaobserwować w każdym górzystym regionie.

„Brocken Ghost” pojawia się, gdy Słońce świeci zza alpinisty lub turysty, który spogląda w dół w dolinę z grzbietu lub szczytu we mgłę. Cień wspinacza przechodzi przez mgłę, często przybierając dziwaczne kanciaste kształty spowodowane perspektywą. Pozorny wzrost wielkości cienia jest złudzeniem optycznym tłumaczonym faktem, że obserwator porównuje swój cień leżący na stosunkowo bliskich chmurach z odległymi obiektami na powierzchni, widocznymi przez szczeliny w chmurach. Dodatkowo cienie uderzają kroplami wody w różnych odległościach od oczu, co zaburza percepcję głębi.

Duch Brocken jest często otoczony świecącymi pierścieniami o różnych kolorach podobnych do tęczy zwanych glorią. Pojawiają się dokładnie naprzeciw Słońca, gdy światło słoneczne odbija się od chmur i kropelek wody o tej samej wielkości. Efekt wynika z dyfrakcji światła. Światło projektuje ich cień przez mgłę, często w trójkątnym kształcie z powodu perspektywy. Pozorne powiększenie wielkości cienia jest złudzeniem optycznym, które występuje gdy obserwator widzi cień na stosunkowo pobliskich chmurach, „Duch” może wydawać się poruszać czasami nagle ze względu na ruch warstwy chmury i odmian gęstości w chmurze. Zbliża się jesień w trakcie której dosyć często będą w górach mgły, dlatego też można będzie zobaczyć i może sfotografować to ciekawe zjawisko.

Zródła: