Jan Sałapatek „Orzeł” Żołnierz Wyklęty i „beskidzki Janosik” ma swój pomnik w Bogdanówce

W niedzielę (05.03.23 r.) w Bogdanówce, gmina Tokarnia miało miejsce uroczyste odsłonięcie Pomnika Jana Sałapatka pseudonim „Orzeł”.

REKLAMA

29 stycznia 1955 roku, w więziennym „szpitalu” ciężkiego Centralnego Więzienia Karno – Śledczego UB w Krakowie przy ul. Montelupich, w wyniku pęknięcia czaszki spowodowanego przez UB-ka podczas aresztowania, zmarł
żołnierz ARMII KRAJOWEJ i BATALIONÓW CHŁOPSKICH
uczestnik Powstania Antykomunistycznego współtwórca i dowódca Oddziału Partyzanckiego GRUPA OPERACYJNA AK „ZORZA” legendarny partyzant z terenu powiatu myślenickiego (działał tu aż do 1955 roku).
Kpr. JAN SAŁAPATEK ps. „ORZEŁ”
lat 32
(foto 1, 2)
/zdjęcie sygnalityczne 2 – zostało zrobione do Akt „bezpieki” po przewiezieniu go w stanie agonalnym do WUBP w Krakowie/

Kiedy wybuchła ll Wojna Światowa miał 16 lat…
Trzy lata później należał do ARMII KRAJOWEJ i BATALIONÓW CHŁOPSKICH…
Działał w oddziale AK „HUTA-PODGÓRZE” dowodzonym przez WENANCJUSZA ZYCHA ps. „STARY”…

Po zakończeniu wojny, podjął dalszą walkę, z nowym sowieckim okupantem…

Od ’45 był partyzantem oddziału „WOLNOŚĆ” (GRUPA OPERACYJNA AK).

Od ’46 był dowódcą oddziału „BŁYSKAWICA” (nie mylić ze zgrupowaniem mjr. „OGNIA”)…
Oddział „BŁYSKAWICA” dowodzony przez „ORŁA”, podporządkował się mjr. „OGNIOWI” choć działał jako samodzielny oddział… (tak też traktował go mjr. „OGIEŃ”).
Oddział „ORŁA” współdziałał z 5 kompanią Zgrupowania „OGNIA”…
„ORZEŁ” aktywnie współdziałał też, z oddziałem „HURAGAN” dowodzonym przez HENRYKA DOŁĘGOWSKIEGO…

W ’47 roku, „ORZEŁ” utworzył organizację o nazwie GRUPA OPERACYJNA AK „ZORZA”, która funkcjonowała w latach 1947-1955 na terenie pow. wadowickiego i myślenickiego.
Oddział „ORŁA”, przeprowadził około 100 akcji bojowych, przeciwko komunistycznej władzy oraz bezpiece…

Pomimo rozpracowywania „ORŁA” i jego ludzi, przez około 300 funkcjonariuszy UB oraz akcjom Grup Operacyjnych KBW, a także 13 agentom ulokowanym w środowisku „ORŁA” przez wiele lat nie udało się „bezpiece” doprowadzić do jego pojmania ani nawet rozbicia jego oddziału w znacznej części…

Podczas istnienia oddziału Grupa Operacyjna AK „ZORZA” pojmano 6 żołnierzy oddziału (w tym 2 zbiegło). Zabito lub raniono 6 członków oddziału…
Z 69 współpracowników oddziału, UB aresztowało 61 osób i nstp. skazano…

W ’54 roku, UB w wyniku kombinowanej gry operacyjnej myślenickiego UB pod krypt. „Cichacze” oraz UB wadowickiego pod krypt. „Góral” utworzyło fikcyjną organizację „Komitet Katolicki” w skład którego weszli funkcjonariusze i lokalni agenci „bezpieki” którzy nstp. dotarli do ludzi „ORŁA”. Nadzór nad wszystkim, sprawował Wydział lll WUBP z Krakowa…

(Pojawienie się nowej organizacji niepodległościowej na tym terenie, mogło być groźne dla „ORŁA” i jego oddziału, wobec czego doprowadzono do spotkania w celu omówienia kluczowych kwestii).

W wyniku kombinowanej operacji UB oraz zdrady, „ORZEŁ” pojawił się (18 stycznia ’55) w domu zaprzyjaźnionych gospodarzy w Trzebuni, gdzie miało dojść do rozmów, z szefami nowej organizacji… Podczas wejścia do domu, został uderzony w głowę ciężkim przedmiotem przez czekających w „kotle” UB-ków, i nieprzytomny przewieziony do więzienia UB w Krakowie…

Akcja UB (agentów fikcyjnego „Komitetu Katolickiego”) była przeprowadzona w taki sposób iż ludzie „ORŁA” nie zorientowali się z kim mają tak na prawdę do czynienia, a sam „ORZEŁ” został nieprzytomny przewieziony wprost do krakowskiego Więzienia Montelupich…

Zmarł w więziennym „szpitalu” na skutek pęknięcia czaszki spowodowanego przez agentów UB przy aresztowaniu… Był jednym z ostatnich poakowskich partyzantów w Polsce…

Komunistyczne ścierwa, zakopały jego ciało, w nieznanym do dziś miejscu…
(jako karę dla mieszkańców Trzebuni za pomoc organizacji „ORŁA” komunistyczna władza pomijała Trzebunię we wszystkich inwestycjach przez lata PRL i nie inwestowano tam w infrastrukturę).

PAMIĘTAMY!
CHWAŁA BOHATEROWI!
CZEŚĆ JEGO PAMIĘCI!

Autor: Bogusław Kuc