Tło historyczne
Rzeź wołyńska była systematyczną i zaplanowaną akcją eksterminacji ludności polskiej zamieszkującej Wołyń i Małopolskę Wschodnią, przeprowadzoną przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) i ukraińską ludność cywilną, przy wsparciu lokalnych struktur nacjonalistycznych – głównie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN-B). Głównym celem była budowa etnicznie czystej Ukrainy, co wiązało się z fizyczną eliminacją Polaków z terenów uznanych przez nacjonalistów za ukraińskie.
Masakry 30 sierpnia 1943 roku
Ostrówki i Wola Ostrowiecka
W dwóch sąsiadujących wsiach, Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej (powiat lubomelski), oddziały UPA przy wsparciu miejscowych ukraińskich chłopów wymordowały ponad 1000 Polaków. Zginęły całe rodziny. Ofiary były brutalnie torturowane, kobiety gwałcone, a dzieci zabijane w bestialski sposób. Część mieszkańców zginęła w kościele, gdzie schronili się z nadzieją na ratunek – świątynia została otoczona i podpalona.
Zbrodni dokonano z zimną krwią – ofiary rozstrzeliwano, zabijano siekierami, widłami, młotami. Po dokonaniu masakry, wsie zostały spalone i zrównane z ziemią, a ciała pomordowanych wrzucane do wspólnych dołów i studni.
Budy Ossowskie
Ta polska kolonia została całkowicie zniszczona. UPA dokonała tam masowego mordu, w którym zginęło około 290 osób. Podobnie jak w innych wsiach, mieszkańców zamordowano w ich domach, a później zabudowania spalono. Miejscowość przestała istnieć.
Gaj
W Gaju, położonym niedaleko Kąkola i Ludwikówki, UPA przeprowadziła rzeź na kilkudziesięciu Polakach. Ofiary były brutalnie torturowane, część żywcem spalona. Mieszkańcy, którzy próbowali uciec, byli ścigani i zabijani w lasach.
Jankowce i Kąty
W Jankowcach i Kątach (powiat włodzimierski), zginęły dziesiątki Polaków. Rzezi dokonano we wczesnych godzinach porannych, zaskakując śpiących jeszcze mieszkańców. Domy podpalano, a uciekających zabijano.
Świadectwa i ekshumacje
Dzięki relacjom nielicznych ocalałych i późniejszym badaniom IPN, wiemy dziś o skali tych zbrodni. W latach 90. i 2000. przeprowadzono ekshumacje w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej, gdzie odnaleziono zbiorowe mogiły. Szczątki ofiar złożono we wspólnych grobach i upamiętniono. Pomimo to, wiele ofiar rzezi do dziś nie ma imiennych nagrobków, a miejsca ich pochówku pozostają nieoznaczone.
Pamięć
30 sierpnia obchodzony jest jako jeden z dni pamięci o rzezi wołyńskiej, a szczególnie o ofiarach z Ostrówek i okolic. W Polsce i wśród rodzin kresowych ofiar podejmowane są liczne działania mające na celu zachowanie prawdy o tych wydarzeniach. Wciąż jednak brakuje pełnego rozliczenia historycznego po stronie ukraińskiej, a temat Wołynia nadal budzi kontrowersje w relacjach polsko-ukraińskich.
Zakończenie
Zbrodnie dokonane 30 sierpnia 1943 roku były częścią większej kampanii ludobójstwa, które pochłonęło życie nawet 100 tysięcy Polaków na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. Pamięć o tych wydarzeniach jest nie tylko hołdem dla ofiar, ale i przestrogą przed nienawiścią, która potrafi doprowadzić do najgorszych zbrodni. Dziś, gdy świat wciąż mierzy się z konfliktami etnicznymi i narodowościowymi, lekcja Wołynia pozostaje niezwykle aktualna.
Zostaw komentarz