Andrzej Tadeusz Mazurkiewicz był wielkim patriotą. Ilekroć myślę o patriotyzmie, myślę o Nim.

REKLAMA

Ale zastanawiam się, czy dzisiaj nie pomyliliśmy jego istoty z pewną formą manifestowania własnych przekonań.

Marsz 11 listopada jest ważny. Jest symbolem pamięci, wspólnoty i przywiązania do niepodległej Polski. Ale trzeba wiedzieć, po co się tam idzie. Trzeba mieć Polskę w sercu, a nie tylko biało-czerwoną flagę w dłoni.

Kiedy widzę, jak wielu ludzi deklaruje wyjazd do Warszawy, zastanawiam się jednak, co tak naprawdę nimi kieruje. Czy zawsze jest to miłość do ojczyzny? Czy może czasem potrzeba pokazania się, zrobienia wrażenia, zwrócenia na siebie uwagi partyjnych decydentów? Bo zbliżają się wybory, bo ktoś może zauważy, zapamięta, doceni. Bo może otworzy się droga do kariery, stanowiska, upragnionego stołka?

I wtedy pojawia się pytanie: czy idziemy tam dla Polski, czy dla własnych korzyści?

Polska nie kończy się na Warszawie. Patriotyzm nie trwa tylko 11 listopada. Polska to nie tylko marsz, okrzyki i zdjęcie opublikowane na Facebooku.

Polska to przede wszystkim szacunek do drugiego człowieka. To odwaga, by stanąć w obronie wartości wtedy, kiedy są rzeczywiście zagrożone. To także obrona niezależności Trybunału Konstytucyjnego i fundamentów państwa prawa.

Patriotyzm to troska o najsłabszych. O ludzi chorych, z niepełnosprawnościami, samotnych i wykluczonych. To dostrzeganie tych, których na co dzień nikt nie chce zauważyć.

To również praca związków zawodowych o prawa pracownicze. Walka o godność, szacunek, uczciwe warunki pracy i podmiotowe traktowanie człowieka. To stawanie po stronie pracownika, który często sam nie ma siły ani możliwości upomnieć się o swoje prawa.

To nie jest patriotyzm z Facebooka. To patriotyzm z odpowiedzialności.

Patriotyzm to także codzienna troska o dzieci – własne, ale również o te, których matka nie chciała, które potrzebują miłości, bezpieczeństwa i domu. To troska o życie nienarodzone. To opieka nad starzejącym się ojcem, matką, chorym człowiekiem. To obecność przy tych, którzy nie są już samodzielni, którzy wymagają cierpliwości, poświęcenia i zwyczajnej ludzkiej dobroci.

To czasem rezygnacja z własnej wygody, wolnego czasu i ambicji, żeby ktoś obok nas nie został sam.

Ile w tym jest prawdziwego patriotyzmu! Ile miłości do drugiego człowieka, do wspólnoty, do naszego wspólnego domu.

Bo ojczyzna to nie abstrakcyjne pojęcie. Ojczyzna to konkretni ludzie. Ci, którzy żyją obok nas. Ci, za których jesteśmy odpowiedzialni.

A czym jest nauka patriotyzmu w szkole, jeśli nie towarzyszy jej szacunek? Jak można uczyć dzieci miłości do ojczyzny, nie ucząc ich szacunku do nauczyciela? I jak nauczyciel ma wychowywać młode pokolenie, jeśli sam nie będzie szanował godności ucznia?

Szkoła powinna być miejscem wzajemnego szacunku, odpowiedzialności, dialogu i kształtowania postaw. Nauczyciel nie jest tylko osobą przekazującą wiedzę, a uczeń nie jest tylko odbiorcą ocen. Obaj są ludźmi, których godność wymaga poszanowania.

Patriotyzm zaczyna się również w szkolnej ławce. W sposobie, w jaki rozmawiamy, rozwiązujemy konflikty, traktujemy innych i uczymy młodych ludzi odpowiedzialności za wspólnotę.

Nie wystarczy uczyć dzieci historii Polski. Trzeba jeszcze pokazać im, jak być przyzwoitym człowiekiem.

Czasem słyszę pytanie: „A co mi dała ta ojczyzna?!”.

A może warto odwrócić to pytanie: co ja dałem swojej ojczyźnie? Co zrobiłem dla ludzi, z którymi żyję, pracuję i tworzę wspólnotę?

Bo patriotyzm to nie parcie na szkło. Nie potrzeba bycia na pierwszym planie, nie liczba zdjęć z flagą i nie głośność wygłaszanych deklaracji.

To ciężka praca u podstaw. W naszych rodzinach, środowiskach, miejscach pracy i naszych małych ojczyznach. To umiejętność rozmowy z adwersarzem. Szukanie porozumienia tam, gdzie łatwiej jest obrażać i dzielić. To odpowiedzialność za wspólnotę również wtedy, gdy nikt nie patrzy i nikt nie bije braw.

Jest jeszcze coś, co szczególnie mnie zastanawia.

Kiedy słyszę od ludzi tak chętnie deklarujących patriotyzm, że w razie zagrożenia wiedzą już, dokąd wywiozą swoje rodziny i gdzie bezpiecznie uciekną, trudno nie zadać sobie pytania o znaczenie tych wszystkich deklaracji.

Oczywiście, każdy ma prawo chronić swoich bliskich. Ale patriotyzm to także gotowość do odpowiedzialności za tych, którzy sami nie mogą się obronić.

Zawsze zastanawiam się, ilu spośród tych, którzy dzisiaj tak głośno deklarują miłość do ojczyzny, w chwili prawdziwego zagrożenia, kiedy nie będzie kamer, telewizji, Facebooka ani możliwości zrobienia sobie zdjęcia z flagą, będzie gotowych stanąć w jej obronie?

Ilu, jeśli przyjdzie taka konieczność, podejmie walkę i zaryzykuje własne życie? Ilu nie zostawi tych najsłabszych samych?

W chwili próby nie będzie publiczności. Nie będzie lajków. Nie będzie politycznych nagród. Będzie tylko człowiek, jego sumienie i decyzja, którą będzie musiał podjąć.

Nie zawsze odwaga oznacza chwycenie za broń. Czasem oznacza pozostanie, pomaganie, ratowanie innych i wzięcie odpowiedzialności za tych, którzy sami nie potrafią o siebie zawalczyć.

Dlatego chciałabym zapytać:

Czy w chwili próby będziecie przy tych najmniejszych, najsłabszych, chorych, niepełnosprawnych, skrzywdzonych i pozbawionych głosu? Czy będziecie walczyć o ich godność i prawa? Czy może zostawicie ich samych, ratując wyłącznie siebie?

Do prawdziwego patriotyzmu nie są potrzebne selfie na Facebooku. Do tego potrzebne jest serce, odwaga i poczucie odpowiedzialności.

I na koniec przychodzi mi na myśl fragment Ewangelii według św. Mateusza (6, 1–4):

„Strzeżcie się, żebyście uczynków pobożnych nie wykonywali przed ludźmi po to, aby was widzieli; inaczej nie będziecie mieli nagrody u Ojca waszego, który jest w niebie.

Kiedy więc dajesz jałmużnę, nie trąb przed sobą, jak obłudnicy czynią w synagogach i na ulicach, aby ich ludzie chwalili. Zaprawdę, powiadam wam: ci otrzymali już swoją nagrodę.

Kiedy zaś ty dajesz jałmużnę, niech nie wie lewa twoja ręka, co czyni prawa, aby twoja jałmużna pozostała w ukryciu. A Ojciec twój, który widzi w ukryciu, odda tobie”.

Może warto odnieść te słowa również do naszego rozumienia patriotyzmu?

Nie wszystko, co wartościowe, musi być wystawione na pokaz. Nie każda dobroć potrzebuje publiczności. Nie każda odwaga potrzebuje kamer. Nie każda miłość do ojczyzny potrzebuje potwierdzenia w mediach społecznościowych.

Bo prawdziwy patriotyzm nie potrzebuje widowni. Potrzebuje serca, sumienia i odpowiedzialności.

Polska to nie dekoracja, którą wyciąga się raz w roku. Polska to nasz wspólny dom.
A o dom troszczy się każdego dnia. Nie tylko wtedy, kiedy patrzą inni.

Zanim zapytamy innych, czy są patriotami, zapytajmy samych siebie, jakimi jesteśmy ludźmi.