Zatem znowu coś ze skrzyni ze skarbami sztuki średniowiecznej Sądecczyzny. Tym razem obraz z Żeleźnikowej Wielkiej:

REKLAMA

„Matka Boża z Dzieciątkiem, św. Michałem Archaniołem i św. Janem Ewangelistą”.

Obraz datowany jest na ok. 1460 r. i znajduje się w żeleźnikowskim kościele parafialnym pw. św. Michała Archanioła.

Kościół ten jest stosunkowo młodym zabytkiem, gdyż powstał nieco ponad sto lat temu (wzniesiony został w stylu neogotyckim). Wcześniej jednak w Żeleźnikowej istniał inny kościół – o metryce średniowiecznej; parafia powstała tu przed 1380 r., a sama świątynia datowana bywa na lata 20-te XIV w. Obraz znajdował się pierwotnie w tamtym właśnie starym, nie istniejącym już dziś kościele. Jako centralny element tryptyku ołtarzowego.

 

Dzieło zaliczane jest do tzw. szkoły sądeckiej (zwanej też sądecko-spiską bądź krakowsko-sądecką) – charakterystycznego nurtu malarskiego, który ukształtował się na pograniczu małopolsko-spiskim w XV stuleciu.

Termin ten wprowadził niegdyś do literatury Michał Walicki i choć później wzbudził on dość gorącą dyskusję wśród historyków sztuki, to dziś generalnie przyjmuje się istnienie pewnego odrębnego nurtu w XV-wiecznym gotyckim malarstwie, którego ważnym ośrodkiem był Nowy Sącz (i cały sądecki region).

Dzieło malarskie z Żeleźnikowej szczególnie interesujące jest z jeszcze jednego powodu. Stanowi bowiem jedyny w naszym regionie obraz reprezentujący typ kompozycji zwanej z łaciny Sacra Conversatio, a z włoska (i to bardziej rozpowszechniona wersja) Sacra Conversazione, tj. „Świętej Rozmowy”.
W kompozycji takiej artysta przedstawiał Najświętszą Marię Pannę z Dzieciątkiem na ręku, w towarzystwie świętych.
Motyw ten pojawił się w sztuce włoskiej w XIV w., a następnie rozpowszechnił po całej Europie i zauważamy go w niemałej liczbie dzieł późnego gotyku i wczesnego renesansu.

Obraz z Żeleźnikowej to kolejny przykład na to, że późnośredniowieczna sztuka ziemi sądeckiej nie pozostawała w tyle za europejskimi trendami; wręcz przeciwnie – nasi miejscowi artyści byli na bieżąco z tym, co działo się w kulturze ówczesnej chrześcijańskiej zachodniej Europy.