W maju 2019 roku Instytut Archeologii Rosyjskiej Akademii Nauk (RAS) rozpoczął prace wykopaliskowe na Wielkim Placu Kremlowskim, na skraju Wzgórza Borowickiego. Należy zaznaczyć, że archeolodzy tego instytutu badają łącznie 800 stanowisk w Moskwie. W wyniku przeprowadzonych prac na terenie Kremla pojawiła się nowa powierzchnia wystawiennicza, na której prezentowane są znaleziska archeologiczne. W dniu 12 czerwca pierwszym gościem zorganizowanego stanowiska historyczno-archeologicznego był prezydent Rosji Władimir Putin. Wystawa ta znajduje się pomiędzy Dzwonnicą Iwana Wielkiego a Parkiem Kremlowskim od strony Bramy Spassowskiej i pomiędzy trwającymi pracami budowlanymi przed Pałacem Senatorskim znajdującym się od strony Placu Czerwonego a parkiem od strony rzeki Moskwa.

REKLAMA

Przed budynkiem Senatu na Kremlu obecnie trwają prace budowlane. Mają one związek z planami i obietnicą Prezydenta Putina przywrócenia niektórych historycznych budynków w tym m.in. odbudowę klasztorów Wniebowstąpienia i Monastyru Czudowa, które zostały zniszczone w latach 1929-1930 przez bolszewików.

Podczas prowadzonych prac archeolodzy odkryli na głębokości około półtora metra fundamenty z białego kamienia dawno nieistniejącego budynku kremlowskiego z czasów cara Fiodora Aleksiejewicza. Nad wykopaliskami wybudowano zadaszony teren wystawienniczy z platformą dla zwiedzających. Na podstawie informacji archiwalnych i historycznych archeolodzy samodzielnie ustalili miejsce wykopalisk na Kremlu. Część historycznego rdzenia Kremla, w którym znaleziono dowody na istnienie budynków znajdujących się obok Placu Katedralnego. To właśnie w tym miejscu badacze spodziewali się znaleźć „warstwy” z drugiej połowy XII wieku czyli najstarsze warstwy zamieszkania Moskwy. Domysły te zostały całkowicie potwierdzone podczas prac archeologicznych. Teraz na miejscu można zobaczyć podstawę budynku, w którym mieściło się siedem monastyrów Moskiewskich i zabudowania mieszkalne, które zostały wyburzone przez Wasilija Bażenowa w latach 70-tych XVIII wieku. Archeolodzy mieli jednak nadzieję znaleźć w tym miejscu nie tylko dowody z drugiej połowy XII wieku. Od tego czasu tj. od czasu demontażu budynków  w 1770-1771 roku ta część Kremla nie została zabudowana i faktycznie zamieniła się w duże pustkowia z pozostałymi zniszczonymi budynkami, których rodzaj był znany z rycin i zdjęć XVIII – XIX wieku. Później ta strona Kremla została wyrównana i była zajmowana przez ogrodzone tereny wojskowe właśnie w obszarze wykopalisk tj. około 200 metrów kwadratowych. Pod warstwą odpadów budowlanych na głębokości 60-100 cm ujawniły się pozostałości monumentalnych budynków z cegieł z piwnicą i fundamentem złożonym z białego kamienia. Następnie warstwa odpadów budowlanych, nakładających się na warstwy XVII wieku, która zawiera szczegóły architektoniczne, fragmenty pieców, oddzielne materiały gospodarstwa domowego z końca XVII – XVIII wieku. i liczne monety z tego okresu.

W pobliżu miejsca, w którym prowadzone są wykopaliska, według różnych dowodów mógł znajdować się „dziedziniec” księcia Serpuchowa Władimira Andriejewicza Chrobrego, kuzyna Dmitrija Donskoja. Aby potwierdzić lub obalić tę teorię, archeolodzy zeszli z pracami archeologicznymi głębiej, zachowując przy tym fragmenty już odnalezionych budowli. Rosyjscy archeolodzy natrafili na te pozostałości majątku zamożnych Moskali z XIV-XVI wieku podczas dalszych prac i stwierdzili, że może to być „dziedziniec” kuzyna Dmitrija Donskoja. Wykopaliska na Kremlu przyniosły odkrycie wielu cennych przedmiotów i odsłoniły rąbki tajemnic historii Kremla. Wszystkie odkryte znaleziska zostały przekazane do muzeów. Należy podkreślić, ze archeolodzy podczas wykopalisk w Moskwie osiągnęli najstarszą formację warstwy kulturowej, która odnosi się do wczesnej epoki żelaza. Znajdującej się na głębokości ponad czterech metrów i mówiącej o wcześniej nieznanej prehistorii Moskwy. Przed tymi wykopaliskami, obecność odkryć wczesnej epoki żelaza miała miejsce tylko w sporadycznych odkryciach na Kremlu. W lipcu 2020 roku Instytut Archeologii RAS wznowił wykopaliska i badania, które były prowadzone w trybie otwartym, dzięki czemu odwiedzający Kremlin mogą zobaczyć i obserwować te prace z podestów i witryn dla zwiedzających.

Zródła:

  1. В КРЕМЛЕ НА ДЕНЬ РОССИИ ПРОДЕМОНСТРИРОВАЛИ АРХЕОЛОГИЧЕСКИЕ НАХОДКИ, http://auipik.ru/arxeologicheskie-naxodki-prodemonstrirovali-na-den-rossii-v-kremle/  – (dostęp 9-11-2021)
  2. Археологи в Московском Кремле дошли до слоя раннего железного века, https://tass.ru/moskva/9199707   – (dostęp 9-11-2021)
  3. Археологи нашли в Кремле усадьбу зажиточных москвичей XIV-XVI веков, https://realty.ria.ru/20210917/arkheologi-1750511907.html  – (dostęp 9-11-2021)