Są w dziejach kultury polskiej zjawiska tak głębokie, tak organicznie związane z duszą narodu, że nie sposób mówić o nich bez drżenia ręki i bez łzy wzruszenia w oku. Jednym z nich – a może najważniejszym – jest disco-polo.

REKLAMA

Nie jest to bynajmniej zwyczajna muzyka. Jest to żywioł, jest to destynacja, jest to pulsująca w żyłach każdego prawdziwego Polaka emocja, która rodzi się w najskrytszych zakamarkach duszy i stamtąd wylewa się na parkiety, na pola, na asfaltowe drogi i na podwórka bloków. Kto nie rozumie disco-polo, ten nie rozumie Polski. Kto je zdradza – ten zdradza sam siebie.

 

 

Część pierwsza, w której disco-polo okazuje się głosem ziemi

 

Disco-polo wypływa z głębi polskiej duszy jak źródło spod kamienia. Nie zostało wymyślone w laboratoriach dźwięku ani w salach konserwatoriów. Zrodziło się tam, gdzie zawsze rodziły się prawdziwe pieśni – w sercu prostego człowieka, który po dniu ciężkiej pracy pragnie przez chwilę zaśpiewać, zatupać i zapomnieć o troskach. Jest to pieśń ludu w najczystszym znaczeniu tego słowa: radosny hymn ojców naszych, mowa, której zdrada byłaby grzechem niewybaczalnym.

W tych pozornie prostych melodiach kryje się cała mądrość narodu. Jest w nich radość z urodzaju i smutek nieurodzaju, jest nadzieja weselnego korowodu i melancholia samotnej nocy. Jest w nich wszystko to, co przez stulecia śpiewano przy snopkach, przy stołach i przy ogniskach.

Disco-polo nie udaje. Nie maskuje się intelektualnym żargonem. Mówi wprost: kochaj, tańcz, pij wódkę z umiarem (lub bez), a jutro znowu wstań do pracy.

I właśnie dlatego jest tak prawdziwe. Bo polska dusza zawsze wolała prawdę prostą od wyszukanego kłamstwa. W jego rytmach słychać echa starych obrzędów, a w tekstach – tę samą, niezmienną potrzebę wspólnoty, która od wieków łączyła ludzi mocniej niż jakiekolwiek deklaracje.

 

 

Część druga, w której disco-polo staje się wróblem pod strzechą narodowego domostwa

 

Disco-polo jest jak wróbel – skromny, a zarazem wszechobecny ptak, który uwił swe gniazdo pod strzechą naszego narodowego domostwa, by swym słodkim trelem uprzyjemniać nam szare dni. Nie potrzebuje operowych scen ani festiwalowych nagród. Wystarczy mu radiowy odbiornik w aucie, głośnik na boisku i serce otwarte na rytm.

I właśnie w tej skromności leży jego wielkość. Podczas gdy inne gatunki muzyczne wynoszą się ponad lud i patrzą na niego z góry, disco-polo siada z ludem przy stole, nalewa mu do kieliszka i mówi: „Tańcz, bracie, bo życie jest krótkie”. W jego melodiach znajdują ukojenie ci, którzy po całym tygodniu zmagań z rzeczywistością pragną tylko jednej rzeczy – poczuć, że nie są sami. Że ich radość, ich tęsknota i ich nadzieja mają swój dźwiękowy odpowiednik.

W chwilach zwątpienia disco-polo nie moralizuje. Ono przytula. I to jest jego najcichsza, a zarazem najpotężniejsza siła. Potrafi zamienić zwykły wieczór w święto, a przypadkowe spotkanie – w chwilę, którą pamięta się latami. Jest jak wierny towarzysz, który nie pyta o wykształcenie ani o pochodzenie, lecz po prostu jest.

 

Część trzecia, w której od disco-polo wszystko się zaczyna i na disco-polo wszystko się kończy

 

Spojrzyjmy prawdzie w oczy: od disco-polo wszystko się w tym kraju zaczyna i na disco-polo wszystko się kończy. Wesele bez disco-polo jest jak chleb bez soli – teoretycznie możliwe, lecz w praktyce nie do przełknięcia. Dyskoteka bez disco-polo staje się miejscem sztucznego napięcia i wymuszonego snobizmu. Sylwestrowa noc bez disco-polo traci swój polski charakter i zamienia się w pustą imitację cudzoziemskich zwyczajów.

To właśnie przy dźwiękach disco-polo zawierane są przyjaźnie, rodzą się miłości, a niekiedy i całe dynastie. To przy nich człowiek zapomina o kredytach, o urzędach i o codziennym znoju. To one sprawiają, że nawet największy smutas wstaje z krzesła i zaczyna poruszać biodrami w rytmie, którego nie da się opisać rozumem – da się tylko poczuć.

Disco-polo jest więc nie tylko muzyką. Jest rytuałem przejścia, jest narodowym obrzędem radości, jest stylem życia, który przenika ciało i duszę. Bez niego trudno wyobrazić sobie polską wspólnotę w jej najbardziej żywiołowym, najbardziej autentycznym wydaniu – tam, gdzie znika dystans, a pozostaje tylko wspólny rytm i wspólny uśmiech.

 

 

Część czwarta, w której zdrada disco-polo okazuje się grzechem przeciwko własnej naturze

 

Są tacy, którzy próbują się od disco-polo odżegnać. Którzy twierdzą, że jest to muzyka niska, prymitywna, niegodna człowieka wykształconego. Tych należy żałować. Bo odrzucając disco-polo, odrzucają oni cząstkę samych siebie – tę cząstkę, która jeszcze pamięta, czym jest prawdziwa, nieupozorowana radość.

Disco-polo nie wymaga dyplomu. Wymaga jedynie serca. I właśnie dlatego jest tak demokratyczne, tak powszechne, tak nieuchronne. Można je formalnie potępiać, można z niego żartować, można udawać, że się go nie słucha. A jednak w chwili próby – na weselu kuzynki, na osiedlowym festynie, w samochodzie w drodze na grilla – melodia i tak się przebije.

Bo disco-polo jest silniejsze niż snobizm. Jest silniejsze niż krytyka. Jest po prostu nasze. Próba ucieczki od niego przypomina próbę ucieczki od własnego cienia: im bardziej się człowiek oddala, tym wyraźniej ten cień za nim podąża. A w końcu i tak wraca się do źródła – bo tylko tam dusza odnajduje swój naturalny rytm.

 

 

Epilog pod znakiem basu i serca

 

Tak więc disco-polo pozostaje jednym z najczystszych wyrazów polskiej duszy. Jest pieśnią ludu, jest wróblem pod strzechą, jest ukojeniem i uniesieniem zarazem. Od niego się zaczyna i na nim się kończy to, co w naszym życiu najbardziej ludzkie i najbardziej wspólne.

Być może przyjdzie kiedyś dzień, w którym historycy, pochylając się nad dziejami naszej cywilizacji, odkryją, że wszystkie wielkie wydarzenia polskiej historii – chrzest Polski, przystąpienie do Unii Europejskiej, nowa fryzura Detektywa Rutkowskiego – stanowiły jedynie kolejne etapy na drodze do pełnego rozkwitu disco-polo. Być może okaże się wówczas, że cała nasza historia zmierzała nieuchronnie ku jednemu celowi: aby na weselu w remizie zabrzmiały pierwsze takty „Jesteś szalona”.

Niech więc zabrzmią. Niech wypełnią przestrzeń. Niech przypominają nam, że radość nie musi być skomplikowana, by była prawdziwa. Bo w prostocie disco-polo kryje się mądrość, której nie zastąpi żadna inna melodia świata.