W Podlaskiej Wytwórni Samolotów w 1935 r. inż. August Bobek-Zdaniewski opracował udoskonaloną odmianę samolotu szkolno-treningowego PWS-16 bis, oznaczonego jako PWS-26. Samolot był przeznaczony do treningu pilotów w lotach nurkowych, do bombardowania z lotu nurkowego, a także do akrobacji, nauki strzelania myśliwskiego oraz nauki pilotażu bez widoczności ziemi.

REKLAMA

Próby w Instytucie Technicznym Lotnictwa wykazały, że jest to bardzo udana i dopracowana konstrukcja o doskonałej zwrotności oraz dobrych właściwościach pilotażowych. Prędkość 201 km/h, wznoszenie 4,1 m/s, pułap 4200 m, zasięg 460 km.
Uzbrojenie montowano w niektórych samolotach kierowanych do jednostek lotniczych: 1 km stały pilota, strzelający przez płaszczyznę śmigła, 2 bomby po 12,5 kg (tylko w wersji do nauki bombardowań), fotokarabin.

Od 1937 r. samoloty PWS-26 były używane w wojskowych szkołach lotniczych oraz w eskadrach treningowych i w pułkowych szkołach pilotażu. Do połowy 1939 r. wyprodukowano łącznie 310 PWS-26. Obok RWD-8 był to najliczniej produkowany samolot w II Rzeczypospolitej.

Po wybuchu wojny we wrześniu 1939 r. 45 PWS-26 wykorzystano do lotów łącznikowych i rozpoznawczych.

PWS-26, pilotowany przez por. pil. Jana Falkowskiego, został 13.09.39 zaatakowany w okolicach Sokala przez niemiecki myśliwiec Me-109. Polski pilot na wolniejszym, ale bardziej zwrotnym PWS wymanewrował goniący niemiecki samolot, który rozbił się o ziemię. PWS wyszedł obronną ręką z sytuacji, w której praktycznie nie miał żadnych szans. Był to wyjątkowy przypadek, gdy nieuzbrojony samolot szkolny zapisał na swoje konto zniszczenie myśliwca.

Po 17.09.1939 r. ewakuowano do Rumunii kilkadziesiąt PWS-26, na Łotwę ok. 20. Rosjanie zagarnęli kilkadziesiąt samolotów PWS-26. Po ataku Niemiec na ZSRS PWS-26 były wykorzystywane do lotów łącznikowych. Niemcy wyremontowali i sprzedali Rumunom ponad 50 egz. W 1943 r. w Rumunii było 56 PWS-26.

Autor: prof. Romuald Szeremietiew
Polski polityk, publicysta, doktor habilitowany nauk wojskowych specjalista w zakresie obronności (habilitacja „O bezpieczeństwie Polski w XX wieku”), nauczyciel akademicki, m.in. profesor nadzwyczajny Akademii Obrony Narodowej i Akademii Sztuki Wojennej, więzień polityczny PRL, poseł na Sejm III kadencji, były wiceminister i p.o. ministra obrony narodowej.