Nie dziwi mnie już, dlaczego doświadczeni komentatorzy wolą podsumowywać politykę w dłuższych cyklach, na przykład raz w tygodniu. Przy obecnym tempie zdarzeń i skali absurdów ocena sytuacji potrafi wywrócić się do góry nogami w kilkanaście godzin – tak bardzo, że publikując ten tekst po czasie spędzonym na jego napisaniu, sam nie mam pewności, czy część z tych wniosków nie zdezaktualizowała się jeszcze zanim zdążyłem postawić ostatnią kropkę.

Od dawna powtarzam tezę, która dla wielu wydaje się paradoksalna: największa siła obecnego obozu rządzącego wcale nie leży w sile jego programu ani w głębi ideologii. Ona leży dokładnie w braku tych cech. Gdy partia ma sztywne ideały i program, musi się z nich rozliczać przed wyborcami, co prędzej czy później rodzi konflikty i pęknięcia. Kiedy jednak jedynym spoiwem jest czysta chęć posiadania władzy dla niej samej – a od dłuższego czasu również władzy jako jedynej tarczy chroniącej przed poniesieniem odpowiedzialności za ewidentne naruszanie konstytucyjnych podstaw państwa – taka formacja będzie trwać w żelaznym uścisku bez względu na wszystko.

Zjawisko to ma jeszcze głębszy, niepokojący wymiar. Wbrew pozorom wyborcy obozu władzy wcale nie oburzają się na siłowe, przypominające białoruskie czy rosyjskie standardy metody rządzenia – nocne próby przejmowania instytucji, kneblowanie debaty czy pokazówki aparatu przymusu. Przeciwnie: widząc w nich bezwzględną sprawczość premiera, akceptują ją z satysfakcją i wręcz oczekują więcej. A co najbardziej tragiczne, żrąca się między sobą i pogrążona w chaosie prawica swoim zachowaniem tylko poszerza krąg ludzi zmęczonych tym wszystkim na tyle, by przyklasnąć idei takiej „stabilizacji” – nawet za cenę ostatecznego rozmontowania demokracji.

Trzeba też oddać Donaldowi Tuskowi to, co wynika z chłodnej oceny faktów: jako szef tego obozu jest politykiem sprawnym, doświadczonym i bezwzględnym. Doskonale potrafi identyfikować zagrożenia i zamiast chować głowę w piasek, natychmiast je neutralizuje wyprzedzającym atakiem. A kiedy spojrzy się na to, co wyprawia się po prawej stronie sceny politycznej, trudno mu się dziwić, że nie czuje się dziś szczególnie zagrożony.

Wczorajsze wydarzenia w Sejmie pokazały ten obraz w całej, przygnębiającej okazałości. Kto patrzy dziś na polski parlament, ten w cyrku już naprawdę się nie śmieje. Z jednej strony kuriozalna wizyta patocelebryty Jacka Murańskiego – na którego w kampanii powoływał się sam premier – domagającego się uchylenia immunitetu posłowi Sebastianowi Kalecie za nazwanie go „patusem”, co zakończyło się w komisji wynikiem dziewięć do siedmiu przeciw wnioskowi. Ten sam człowiek na sejmowych korytarzach z pełną powagą ogłasza start do Senatu, wyzywa dziennikarza od „małych chłystków” i zaczyna komplementować PSL jako jedyną reprezentację racjonalnego konserwatyzmu. Z drugiej zaś strony – nieudolnie rozegrany wniosek o konstruktywne wotum nieufności wobec rządu.

Tusk wyszedł po głosowaniu przed kamery z miną wielkiego triumfatora, ogłaszając „242 do 200” i szydząc z opozycji jako z „żałosnej groteski”. Zderzenie tej buńczucznej przemowy z twardą arytmetyką pokazuje jednak, jak bardzo ten sukces został podkolorowany na potrzeby PR i przykrycia własnych kłopotów – choćby przeciąganej do grudnia decyzji w sprawie dymisji wiceministra Bartoszewskiego mimo poważnych zarzutów prokuratorskich czy kontrowersyjnego awansu Andrzeja Domańskiego na wicepremiera przy rekordowej dziurze budżetowej. Rząd nie ma już takiej przewagi jak w 2023 roku, gdy zaczynał z pułapu 248 szabel, a wczorajsze 242 głosy przeciw to wynik uzyskany wyłącznie dzięki temu, że ramię w ramię z koalicją zagłosowało opozycyjne koło Partii Razem. Gdyby odliczyć lewicową opozycję, większość koalicyjna okazuje się znacznie skromniejsza, niż wynikałoby z triumfalnego rechotu premiera.

A jednak największym problemem obozu patriotycznego nie był wczoraj Tusk, lecz sami politycy prawicy.

Sposób przygotowania tego wniosku to podręcznik politycznej amatorszczyzny. Zgłoszono go jako solową szarżę nowego środowiska Mateusza Morawieckiego bez wcześniejszego uzgodnienia wspólnego planu z resztą opozycji i bez elementarnego policzenia szabel. Popełniono błąd już na samym starcie: nazwano wieloletniego, głęboko ideowego lidera prawicy – Marka Jurka – kandydatem na „premiera technicznego”, co z góry zamknęło drzwi i wręcz podarowało Partii Razem wygodny pretekst do głosowania po stronie rządu. Jakby tego było mało, sam Morawiecki z sejmowej mównicy uznał za stosowne dorzucić przy okazji zupełnie niepotrzebny atak na „duopol PO-PiS” oraz rządy własnego dawnego obozu, podając Tuskowi gotową ripostę na tacy.

Dalej było już tylko gorzej. Jarosław Kaczyński demonstracyjnie zbojkotował debatę, pojawiając się dopiero na samym głosowaniu, a z ław PiS zabrakło w kluczowym momencie aż dziesięciu posłów. Na sali nie stawiło się również trzech posłów Konfederacji. Zaraz po ogłoszeniu wyników poseł Michał Wójcik publicznie oskarżył Morawieckiego o rzucenie koła ratunkowego Tuskowi, na co były premier odpowiedział wytykaniem PiS-owi absencji. Z kolei Krzysztof Szczucki z otoczenia Morawieckiego jeszcze przed finałem całej akcji wykluczał w mediach jakąkolwiek współpracę z Grzegorzem Braunem, stawiając go niemal w jednym rzędzie z Tuskiem – dokładnie po to, by w dzień głosowania ludzie Brauna i tak musieli poprzeć ich własny wniosek.

Obraz ostatnich dni na prawicy przypomina już bezładną bójkę wszystkich ze wszystkimi. Wszyscy biją w PiS, bo przecież wiadomo – trzeba walczyć z „duopolem PO-PiS”. PiS bije we wszystkich dookoła, bo wiadomo – to „zdrajcy, odszczepieńcy, potencjalni koalicjanci Tuska i ludzie niezrównoważeni”. A niezależnie od tego trwa przy okazji nieustanne nawalanie każdy w każdego.

Jeszcze niedawno publikowałem analizę matematyki wyborczej i metody D’Hondta, przekonując, że jedna wspólna lista prawicy to pułapka prowadząca do porażki – ze względu na rozbudzone antagonizmy wewnątrz elektoratu i utratę zdolności przyciągania wyborcy centrowego. Stawiałem wtedy na doktrynę odrębnych kolumn zjednoczonych konstruktywnym programem odbudowy kraju i bezwzględnym wyrzeczeniem się kanibalizmu we wspólnej bańce. Patrząc jednak na wczorajszy spektakl, muszę zdobyć się na bolesną uczciwość wobec samego siebie i Was: w tej chwili nie mam już takiej pewności, która z tych opcji jest bezpieczniejsza dla Polski. Jeśli bowiem nowe projekty zamiast sięgać po rozczarowanych wyborców centrum mają celować przede wszystkim w uszczuplenie stanu posiadania PiS, to przy obecnych podziałach i balansowaniu kilku formacji w okolicach progu wyborczego miliony głosów mogą zostać bezpowrotnie zmarnowane. A w metodzie D’Hondta zmarnowane głosy po jednej stronie zamieniają się w darmowe mandaty dla Donalda Tuska.

Najbardziej jednak boleję nad wrażeniem, które staje się już niemal pewnością – że większość graczy na naszej prawicy kieruje się dziś w najgorszym, partyjniackim wydaniu starą zasadą: „lepiej być pierwszym na małej wsi, niż drugim w Rzymie”. Bardziej pochłania ich wojna o to, kto zostanie nowym królem na własnym małym podwórku, niż realne pokonanie obozu władzy.

Obóz rządzący i wielu obserwatorów widzi we wczorajszym dniu łatwą wygraną Donalda Tuska. Ja jednak jedynego prawdziwego wygranego tej awantury widzę zupełnie gdzie indziej – w Pałacu Prezydenckim. Prezydent Karol Nawrocki wygrał właśnie tym, że zachował chłodny dystans i po prostu nie wszedł do tego sejmowego cyrku. To w nim – i w jego mandacie zdobytym ponad partyjnymi szyldami – wciąż pokładam największą nadzieję na uporządkowanie polskiej sceny i przyciągnięcie rozsądnego centrum. Patrząc jednak na różne puste deklaracje jedności wygłaszane w ostatnich dniach przez partyjnych liderów, zadaję sobie dziś jedno, bardzo gorzkie pytanie: kto pierwszy po prawej stronie zacznie głośno oburzać się na „zapędy Pałacu Prezydenckiego”, jeśli Prezydent zechce wreszcie zdecydowanie uprzątnąć tę prawicową stajnię Augiasza?

Jeśli do tego dojdzie, Donald Tusk nawet nie będzie musiał wygrywać kolejnych wyborów. Prawica przegra je sama ze sobą.