20 sierpnia 1742 – Narodziny Tadeusza Reytana, symbolu sprzeciwu wobec rozbiorów

20 sierpnia 1742 roku urodził się Tadeusz Reytan, jeden z najbardziej symbolicznych posłów w historii Rzeczypospolitej. Jego nazwisko na zawsze zapisało się w polskiej pamięci narodowej jako uosobienie niezłomnego sprzeciwu wobec rozbiorów i zdrady ojczyzny.

Poseł z Nowogródka

Reytan pochodził z rodziny szlacheckiej osiadłej na Nowogródczyźnie. W młodości otrzymał staranne wykształcenie i zaangażował się w działalność polityczną. W 1773 roku został wybrany na posła z Nowogródka na tzw. Sejm Rozbiorowy, który miał zatwierdzić I rozbiór Polski dokonany przez Rosję, Austrię i Prusy.

Bohaterski sprzeciw

Na pamięć potomnych przeszedł jego dramatyczny sprzeciw wobec ratyfikacji traktatów rozbiorowych. Gdy 21 kwietnia 1773 roku marszałek Adam Poniński próbował rozpocząć obrady, Reytan – wraz z kilkoma innymi posłami – podjął desperacką próbę uniemożliwienia legalizacji zdrady.

Najbardziej symbolicznym momentem było położenie się Reytana w drzwiach sali sejmowej, aby fizycznie powstrzymać wychodzących posłów i zmusić ich do zatrzymania się. Ten dramatyczny gest stał się jednym z najsilniejszych obrazów oporu wobec upadku państwa polskiego.

Symbol narodowy

Choć Sejm Rozbiorowy ostatecznie zatwierdził rozbiory, postawa Reytana uczyniła go symbolem honoru, odwagi i wierności ojczyźnie. W XIX wieku, w czasach zaborów, jego postać stała się wzorem patriotyzmu i moralnego sprzeciwu wobec przemocy oraz politycznej zdrady. Jan Matejko uwiecznił go na słynnym obrazie „Rejtan – Upadek Polski”, ukazując rozpacz posła jako metaforę dramatu całego narodu.

Dziedzictwo

Tadeusz Reytan zmarł tragicznie w 1780 roku, osiem lat po swoim heroiczny akcie. Do dziś jest jednak wspominany jako jeden z tych, którzy „nie pozwalali zatwierdzić zguby Polski”.

Rocznica jego urodzin – 20 sierpnia – to okazja, by przypomnieć, że w chwilach najcięższej próby zawsze znajdowali się ludzie, którzy mieli odwagę powiedzieć „nie” wobec niesprawiedliwości i zdrady. Reytan pozostaje symbolem czystego patriotyzmu, który nie godzi się na kompromis kosztem Ojczyzny.