Utworzone w 1805 r. bogato wyposażone. Po upadku powstania listopadowego zostało zamknięte przez władze rosyjskie. Część kadry oraz większość majątku szkoły wchłonął tworzący się właśnie Uniwersytet Kijowski, natomiast biblioteka krzemieniecka (jedna z najcenniejszych i najbogatszych w ówczesnej Polsce) oraz bezcenna galeria Stanisława Augusta Poniatowskiego zostały zrabowane i umieszczone w Kijowie. Biblioteka ta stała się początkiem dla utworzenia Narodowej Biblioteki Ukraińskiej w Kijowie. W 1836 r. w budynku odebranym Liceum rozlokowano prawosławne seminarium duchowne w Krzemieńcu.
Liceum Krzemienieckie ponownie otwarte w 1922 r. dekretem Józefa Piłsudskiego. Imponujący rozwój placówki nastąpił po roku 1927.
W 1939 r. działało Gimnazjum i Liceum, Seminarium Nauczycielskie, Gimnazjum Spółdzielcze, Szkoła Podstawowa, Przedszkole, 4 internaty, 8 szkół zawodowych, biblioteka, Archiwum, Muzeum Ziemi Krzemienieckiej z pamiątkami po Juliuszu Słowackim, zbiory numizmatyczne i archeologiczne, nowoczesne laboratoria oraz pracownie, sławny ogród botaniczny, drukarnia, wydawano „Życie Liceum Krzemienieckiego”. W Liceum Krzemienieckim w 1939 r. naukę pobierało ok. 1500, uczniów, kadra nauczająca – 80 nauczycieli. Uczyli wybitni naukowcy specjaliści różnych dziedzin odnoszący sukcesy poza Polską.
Liceum Krzemienieckie należało do najzasobniejszych uczelni najlepiej wyposażoną w środki naukowe. Zarządu Dóbr Liceum Krzemienieckiego, obejmował lasy, majątki rolne, stawy rybne. Prowadzono wzorową gospodarkę rolną i hodowlaną. Dużą rolę odgrywały zakłady przemysłowe: tartaki i fabryki materiałów budowlanych, młyny i mleczarnie. Zatrudniano kilka tysięcy pracowników.
Liceum Krzemienieckie rozrosło się w potężną i wszechstronną instytucję wychowawczo-naukową. Przygotowywało młodzież do zawodu nauczycielskiego i studiów uniwersyteckich oraz do zawodów rzemieślniczych i gospodarstwa wiejskiego. Wspierało wydatnie rozwój gospodarczy i społeczny Wołynia.
…………………….
17 września 1939 r. Sowieci zagarnęli Krzemieniec, Liceum natychmiast zlikwidowali. W Katyniu zginęli jego nauczyciele, oficerowie Wojska Polskiego. Po napaści na ZSRS nacjonaliści ukraińscy i Niemcy zamordowali 30 nauczycieli Liceum Krzemienieckiego.
Po zajęciu Wołynia przez Sowiety w 1944 r. wypędzono z Krzemieńca 22 tys. Polaków. Budynki Liceum, zakłady i spółdzielnie popadły w ruinę, także Krzemieniec podupadł – w 1939 r. było 25 tys. mieszkańców i miasto rozwijało się, obecnie liczy ok. 22 tys., pozostały tylko polskie ślady z dawnej świetności miasta.
W odremontowanych budynkach Liceum Krzemienieckiego funkcjonuje szkoła ukraińska, kościół św. Ignacego Loyoli i Stanisława Kostki to dziś cerkiew Patriarchatu Kijowskiego.
Autor: prof. Romuald Szeremietiew
Polski polityk, publicysta, doktor habilitowany nauk wojskowych specjalista w zakresie obronności (habilitacja „O bezpieczeństwie Polski w XX wieku”), nauczyciel akademicki, m.in. profesor nadzwyczajny Akademii Obrony Narodowej i Akademii Sztuki Wojennej, więzień polityczny PRL, poseł na Sejm III kadencji, były wiceminister i p.o. ministra obrony narodowej.
Zostaw komentarz