Boże Ciało – historia uroczystości i tradycji eucharystycznej

4 czerwca 2026
Kalendarium niektórych rocznic i wydarzeń przypadających 4 czerwca

REKLAMA

… Kościół katolicki obchodzi ustanowienie Eucharystii w Wielki Czwartek, wtedy jednak rozpamiętuje się przede wszystkim Mękę Jezusa Chrystusa. Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa nazywana uroczystością Bożego Ciała ma natomiast charakter dziękczynny i radosny. W Polsce obchodzi się ją w czwartek po Uroczystości Trójcy Świętej. W niektórych krajach przenoszona jest na kolejną niedzielę. W Polsce obchody uroczystości wiążą się z procesją z Najświętszym Sakramentem po ulicach parafii…

4 czerwca 2025 – Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa (Boże Ciało); ustanowił 11 sierpnia 1264 pap. Urban IV bullą „Transiturus de hoc mundo”. W Polsce jako pierwszy wprowadził to święto bp Nanker w 1320 w diecezji krakowskiej. Pod koniec XIV w. święto Bożego Ciała było obchodzone już we wszystkich diecezjach. Od końca XV w. przy okazji tego święta udzielano błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem.

Około 1209 mistyczka bł. Julianna (†5 IV 1258), augustianka z Mont Cornillon, a potem eremitka w Fosses oraz jej przyjaciółka Ewa, również eremitka-rekluza (zamurowana w celi przy kościele św. Marcina w Liège), otrzymują wizje dotyczące nowego święta ku czci Eucharystii. W 1229 Juliana opowiedziała o swoich wizjach spowiednikowi Jakubowi Pantaleonowi, późniejszemu papieżowi Urbanowi IV.

W 1247 biskup Robert z Liège wprowadził w swojej diecezji święto ku czci Eucharystii, które rozprzestrzeniło się w Niemczech za sprawą kardynała Hugona z St. Cher. Wreszcie 11 sierpnia 1264 papież Urban IV bullą „Transiturus de hoc mundo” wprowadził to święto w całym Kościele i ustalił dzień na czwartek po uroczystości Trójcy Przenajświętszej. Niedługo po ogłoszeniu bulli o nowym święcie Urban IV umarł w Perugii 2 października 1264.

Duży wpływ na ustanowienie tej uroczystości miał cud w Bolsenie (1264) – kiedy to Hostia w rękach odprawiającego mszę kapłana trysnęła żywą krwią. Słynną sekwencję na święto Bożego Ciała „Lauda, Syjon, Salvatorem” ułożył św. Tomasz z Akwinu.

Ustanowienie tego święta w 1264 pojawiło się w atmosferze gotującej się wtedy wojny w Italii. Urban IV zaznaczał, że wprowadza w całym chrześcijańskim świecie to święto, dla „zwyciężenia niewierności i szaleństwa heretyków”. Ale wydarzenia były tak gorące, że nikt prawie tego nie zauważał.

W Kościele powszechnym pierwszym śladem procesji eucharystycznej w dniu Bożego Ciała była wzmianka z Kolonii, z lat 1265-75, kiedy niesiono krzyż z Najświętszym Sakramentem; nawiązywano w ten sposób do dawnego zwyczaju zabierania w podróż Eucharystii dla ochrony przed niebezpieczeństwami.

W Polsce „Rytuał Piotrkowski” z 1631, procesję Bożego Ciała łączył z procesją błagalną o odwrócenie nieszczęść i dobrą pogodę; przy czterech ołtarzach śpiewano początkowe teksty Ewangelii i udzielano uroczystego błogosławieństwa.

Procesja z Najświętszym Sakramentem stała się z czasem cechą charakterystyczną święta Bożego Ciała. Procesja Bożego Ciała, święto Corpus Domini, przyciągała tłumy chrześcijan i przewyższała swą popularnością Wniebowstąpienie i Zielone Świątki.

Począwszy od XV w. wierni zaczęli oddawać cześć Przenajświętszemu Sakramentowi, wystawionemu w bogato zdobionej monstrancji. W tym samym czasie tabernakulum zajęło stałe miejsce na ołtarzu. Wiatyk zaczęto nosić w procesji do chorego. Można powiedzieć, że w tym czasie adoracja Hostii stawała się ważniejsza od samej komunii.

Święto Bożego Ciała to początek długiego procesu powracania Chrystusa między ludzi, od których został oddalony, zamknięty w głębi mrocznych świątyń. Dopiero w XIV w. święto Bożego Ciała stanie się naprawdę świętem całego Kościoła.

Po tych wydarzeniach pojawiła się w Kościele idea jubileuszów (lat świętych, od roku 1300).