Ada Sari była polską śpiewaczką operową, aktorką i pedagogiem. Jedna z czołowych sopranów koloraturowych swojego pokolenia, posiadała duży, dźwięczny głos o wyraźnej barwie. Co znaczy? – Sopran koloraturowy, otóż jest to najwyższy głos kobiecy, charakteryzujący się skalą h do fis3 oraz dużą ruchliwością, fachowo – szybkie i precyzyjne wykonywanie gam, obiegników, pasaży, ozdobników. Kariera Ady Sari zaprowadziła ją na sceny najlepszych oper i sal koncertowych pierwszej połowy XX wieku w Europie. Jej popisowe role to Gilda w Rigoletto, Mimi w Cyganerii, Rosina w Cyruliku sewilskim, Violetta w La traviata oraz tytułowe role w Lakmé i Lucii di Lammermoor. Prowadziła również cenione trasy koncertowe w Ameryce Północnej i Południowej. Sari cieszyła się dużą popularnością wśród publiczności i krytyków, a włoska prasa okrzyknęła ją „Królową Koloratury” i „Nową Patti”. W swojej karierze wystąpiła u boku wielu znanych piosenkarzy, między innymi Mattii Battistiniego, Beniamino Gigli, Aureliano Pertile, Titta Ruffo i Tito Schipy. Współpracowała z wieloma znanymi dyrygentami, takimi jak Siergiej Koussevitzky, Tullio Serafin i Arturo Toscanini. Wystąpiła również na koncertach z wieloma znanymi wykonawcami, takimi jak Fritz Kreisler, Wilhelm Backhaus i Pablo Casals.

REKLAMA

Dlaczego piszę o Adzie Sari, otóż urodziła się w dniu 29 czerwca 1886 roku jako Jadwiga Szayer w Wadowicach, była córką Edwarda Szayera, znanego prawnika i jego żony Franciszki z domu Chybińska. Gdy miała trzy lata, rodzina przeniosła się do Starego Sącza, gdzie jej ojciec otworzył kancelarię prawniczą i przez siedemnaście lat pełnił funkcję burmistrza. Dzieciństwo spędziła w Starym Sączu. Uczyła się w gimnazjum w Cieszynie, potem na pensji sióstr Bożej Miłości w Krakowie, gdzie miała również zajęcia muzyczne i zaczęła kształcić swój głos. W 1905 roku została przyjęta do prywatnej szkoły muzycznej w Wiedniu prowadzonej przez hrabinę Pizzamano. W latach 1907–1909 studiowała w Mediolanie pod kierunkiem Antonio Rupnicka. Ada Sari zadebiutowała profesjonalną operą w 1909 roku jako Marguerite w Faustie Charlesa Gounoda w Teatro Nazionale w Rzymie. Następne trzy lata spędziła występując w największych teatrach operowych we Włoszech, takich jak La Scala, Teatro Comunale di Bologna, La Fenice i Teatro della Pergola. W latach 1912-1914 odnosiła duże sukcesy w Teatro Lirico Giuseppe Verdi, Teatro Donizetti di Bergamo, Teatro Dal Verme, Teatro Regio di Parma, Teatro del Giglio, Operze w Brescii i Teatro di San Carlo. W późniejszym domu była bardzo podziwianą Berthe w Le prorok Giacomo Meyerbeera i Arsena w Cygańskim baronie. Śpiewała także Santuzza w Cavalleria Rusticana Mascagniego i Neda w Pagliacci Leoncavallo pod batutą swoich kompozytorów w Aleksandrii. Na początku 1914 roku Sari wystąpiła w Teatrze Wielkim w Warszawie w roli tytułowej bohaterki w Thais Julesa Masseneta. Wystąpiła także w Warzsawie jako Tamara w Demonie Antona Rubinsteina z Mattią Battistini w roli tytułowej. Wiosną 1914 r. Sari wyruszyła z grupą włoskich śpiewaków w długą trasę koncertową po Rosji, obejmującą długie pobyty w Moskwie i Sankt Petersburgu z przedstawieniami operowymi w Teatrze Maryjskim i Teatrze Bolszoj. Trasa, która narodziła się w Warszawie, zatrzymała się także na występach we Lwowie, Kijowie i Krakowie.

Kiedy Ada Sari była w trasie, wybuchła I wojna światowa i jesienią 1914 roku zdecydowała się przyjąć kontrakt na występy w Operze Wiedeńskiej, ponieważ miasto nie było zagrożone wojną. Wyjechała tam jesienią 1916 roku, by dołączyć do śpiewaków lwowskiej opery. Po roku wróciła do Teatru Wielkiego w Warszawie, gdzie wystąpiła m.in. w Łucji, Marguerite de Valois w Les Hugenots i Konstanze w Die Entführung aus dem Serail.

Po zakończeniu I wojny światowej Sari dużo koncertowała w Ameryce Południowej, zwłaszcza od 1918 roku w Teatro Colón w Buenos Aires. W 1921 r. Odbyła trasę koncertową po Ameryce Północnej, która obejmowała występy w Carnegie Hall w Nowym Jorku i Auditorium Building Uniwersytetu Roosevelta w Chicago. Toscanini zaprosił ją do zagrania Królowej Nocy w Czarodziejskim flecie na otwarcie sezonu 1923–1924 w La Scali.

W ciągu kolejnej dekady odbyła cykl triumfalnych tras koncertowych po Europie i Ameryce Północnej, regularnie odwiedzała Polskę. W dniu 10 grudnia 1932 roku wystąpiła m.in. w Teatrze w Cieszynie w „Cyganerii” wraz z Symonowiczem, Stefanem Romanowskim i Adamem Mazanek. W zbiorach „Książnicy Cieszyńskiej” w Cieszynie zachował się wspaniały plakat z tej opery w 4 aktach.  Natomiast w 1934 roku wróciła do Warszawy, gdzie często śpiewała w Teatrze Wielkim. W czasie II wojny światowej prowadziła podziemne studio operowe w Warszawie, a po wojnie śpiewała z wrocławskimi i krakowskimi zespołami operowymi również koncertując. Występując, zaczęła uczyć od 1936 roku, również będąc bardzo utalentowaną w tej dziedzinie. Jej klasę ukończyło wielu znanych śpiewaków, m.in. Halina Mickiewiczówna de Larzac, Bogna Sokorska, Urszula Trawińska-Moroz, Maria Foltyn. W czasie drugiej wojny światowej mieszkała w Warszawie i poświęcała się pracy pedagogicznej. Po wojnie na krótko wróciła na scenę operową, ale przede wszystkim uczyła młodych, najpierw w Konserwatorium Krakowskim, a później w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie

Ze sceny wycofała się w 1947 roku, po czym przez wiele lat poświęciła się całkowicie nauczaniu. Zmarła na zawał serca w wieku 82 lat podczas pobytu w Ciechocinku w dniu 12 lipca 1968 roku. Została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera Aleja Zasłużonych-1-154). Była odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Należy podkreślić, że od 1985 roku w Nowym Sączu odbywa się corocznie Międzynarodowy Festiwal i Konkurs Artystyczny Wokalistyki im. Ady Sari.

W Wadowicach w jej miejscu urodzenia nie była nigdy upamiętniona. Może w przyszłym 2021 roku, można by chociaż w jej 135 rocznicę jej urodzin upamiętnić tę jakże wspaniałą i utalentowaną kobietę przez specjalną wystawę w Muzeum Miejskim. Należałoby również ustalić, gdzie mieszkała rodzina  Szayerów i oznaczyć to miejsce.

Dodatkowe informacje na temat Ady Sari można znaleźć:

– w bazie Encyklopedii Teatru Polskiego (tutaj),

– Międzynarodowy Festiwal i Konkurs Artystyczny Wokalistyki im. Ady Sari (tutaj),

–  Ada Sari – Sopranowa perfekcja (tutaj),

– Muzeum Regionalne im. Seweryna Udzieli w Starym Sączu (tutaj),

– Wikipedia – Ada Sari (tutaj),

Dodatkowe informacje na temat Ady Sari można znaleźć w artykule pt. „Ada Sari – Wadowiczanka… zapomniana!” (czytaj tutaj).

Aktualizacja 6 mają 2023 roku, Wadowice, Plac Jana Pawła II. Wystawa posterów Towarzystwa Miłośników Ziemi Wadowickiej poświęconych Adzie Sari.