Mówi się, że to opowieść o niesprawiedliwości i okrucieństwie bogów, o ukaranej pysze albo o cenie, jaką się płaci za mistrzostwo. A także o lichych tchórzliwych sędziach.

Satyr Marsjasz tak doskonale grał na flecie, że ośmielił się wyzwać na muzyczny pojedynek samego Apollina. Sędziami zrobiono pasterzy.

Marsjasz przegrał, bo wygrać nie mógł… A rozwścieczony Apollo zuchwalca powiesił na sośnie i obdarł żywcem ze skóry.

Takie to historie opowiadali starożytni sobie i swoim dzieciom.

Zapewne pamiętacie Państwo obraz starego Tycjana: „Apollo i Marsjasz” – z pieskim chłepcącym krew torturowanego śmiałka. Tycjan miał po już po osiemdziesiątce. Obraz jest przerażający, brawurowo malowany i bogaty w znaczenia – stoi za nim wiele historii i namysł filozoficzny.

„Apollo i Marsjasz” powstał po zdobyciu Famagusty przez Turków.

W roku 1570 Lala Pasza dowodzący ogromną flotą z 100 tysiącami ludzi oblegał wenecki garnizon złożony z 5 tysięcy obrońców. Po 11 miesiącach szturmów w Famaguście zapanował głód, zabrakło amunicji, a obrońców żywych pozostało jakieś 2 tysiące. 1 sierpnia 1571 roku kapitan Bragadin zgodził się poddać twierdzę na honorowych warunkach. Obrońcy mieli swobodnie odpłynąć na Kretę.

Podobno Mustafa Lala Pasza dostał szału, gdy zobaczył jak nikłe były siły obrony przeciwstawiające się niemal rok jego potędze. I wbrew umowie Turcy wyrżnęli wszystkich, łącznie z mieszkańcami. A dowódcę – kapitana Bragadina po 10 dniach straszliwych tortur – obdarli żywcem ze skóry. Skórę wypchano i zawieziono do Stambułu jako trofeum.

Wtedy Tycjan namalował swój widmowy obraz.

Lala Pasza pochodził z Bośni. Turcy w mistrzowski sposób eksploatowali 'materiał ludzki’ z podbitych krain, a z najzdolniejszych czynili cenny 'kapitał ludzki’ – głównie wojskowych i urzędników, którzy wszelako musieli zasłużyć na przywileje.

Straszny los kapitana Bragadina wstrząsnął Europą; papież uruchomił Ligę Świętą i wkrótce w bitwie pod Lepanto sojusznicy rozgromili flotę turecką. Zginęło w odmętach 40 tysięcy ludzi.
Jednak Turcy pozostali na Cyprze i do dziś zawiadują północną częścią wyspy z Famagustą zdobytą w niesławie przez Lala Paszę. Natomiast południowe i centralne dystrykty stanowią Republikę Cypru, która przystąpiła do Unii Europejskiej w tym samym dniu, co Polska.

*
A teraz na kanwie tego wszystkiego można pisać całkiem aktualne przypowieści, a nawet moralitety.

Autor: Liliana Sonik
Urodzona 30 sierpnia 1954 r. w Krakowie – polska filolog, wychowanka DA Beczka, po śmierci Stanisława Pyjasa założycielka Studenckiego Komitetu Solidarności, publicystka, dziennikarka, opublikowała w „Tygodniku Powszechnym”, „Rzeczpospolitej”, „Dzienniku Polskim”, „Głosie Wielkopolskim”, „Gazecie Wyborczej”, „Znaku”. Pracowała w Radio France Internationale i TVP.