Roman Dmowski jest znaczącą postacią w historii Polski, jego zasługi w zakresie budzenia ducha narodowego i starań w odzyskaniu ziem zachodnich na konferencji pokojowej w Wersalu są wielkie. Jednak jego koncepcje polityczne i budowane strategie działania były błędne.
W tym zakresie górował Józef Piłsudski. To on został Naczelnikiem Państwa i Wodzem Naczelnym przeprowadzając budowę odrodzonego państwa polskiego do zwycięskiego finału.
Współcześni zwolennicy Dmowskiego wykrzykujący: „Roman Dmowski twórca niepodległej Polski” nie znają poglądów Józefa Piłsudskiego, ale nie wiedzą też jakie były poglądy Dmowskiego. Gdyby znali umieliby właściwie ocenić także dokonania obu tych wielkich Polaków i ich zasługi.
………………………………………………………………………
W 1909 r. Roman Dmowski uważał, że Polacy powinni związać się z Rosją. Pisał („Niemcy, Rosja i kwestia polska”): „Polacy zrozumieli, że odbudowanie własnego państwa w wytworzonym położeniu międzynarodowym jest celem nieziszczalnym, że wszelkie działanie przedsiębrane w tym kierunku byłoby tylko zabójstwem sił własnych i oddaleniem od drogi, na jakiej należy w obecnych warunkach walczyć o byt narodowy i pracować dla narodowej przyszłości”
9 lat później Polacy odzyskali niepodległość.
W 1917 r. po upadku caratu i przewrocie bolszewickim w Rosji Dmowski uznał, że „Rosja jako wielkie mocarstwo zniknie z widowni historycznej na okres być może wielu pokoleń”.
3 lata później, w 1920 roku Polska musiała stoczyć wojnę odpierając najazd Rosji sowieckiej.
W 1925 r. Dmowski twierdził („Polityka polska i odbudowanie państwa”) „Odbudowanie Polski silnej z jej ziemiami zachodnimi uniemożliwiło Niemcom ciążenie nad Rosją i ekspansję na południowy wschód”. Dmowski uważał, że zbudował silną Polskę i bagatelizował Niemcy. „Na skutek tych wszystkich zmian ambicje imperialistyczne Niemiec tracą całkowicie podstawy realne. Naród niemiecki będzie musiał pozostać w swych granicach i w nich walczyć z ciężkimi skutkami przewrotu światowego”.
8 lat później, w 1933 roku, Hitler objął władzę w Niemczech.
14 lat później w 1939 roku Niemcy napadły na Polskę.
Dodajmy, że przywódca polskich narodowców pozytywnie oceniał narodowy socjalizm, który „wpływa dodatnio moralnie na swych członków, zwłaszcza tych, których szereguje do czynnej walki, koszaruje i utrzymuje”.
Hitleryzm według Dmowskiego oznaczał poprawę położenia Polski: „pruska polityka wschodnia, rozbiory Polski, organizacja niemczyzny w zabranych prowincjach i intrygowanie w innych dzielnicach polskich, próby zagarnięcia nowych ziem podczas wojny światowej i pozyskanie dla tego celu Polaków, wreszcie mącenie w odbudowanym państwie polskim – wszystko to było i jest oparte na robocie lóż masońskich”. Tymczasem „program organizacji narodu na zewnątrz nakazuje Hitlerowi walkę z masonerią”. To, zdaniem Dmowskiego, uśmiercało dotychczasową politykę niemiecką wrogą Polsce.
Wcześniej Dmowski pozytywnie oceniał faszyzm włoski . To o faszyzmie pisał ideolog Narodowej Demokracji jako o „nauce dla obozów narodowych innych krajów”, z której należało odpowiednio skorzystać w celu „doprowadzenia do zwycięstwa”.
Dmowski dostrzegał pozytywy dyktatury jako metody sprawowania władzy. Ideolog endecji stwierdzał, że przewrót majowy Piłsudskiego zahamował polityczny rozwój Polski, gdyż uniemożliwił dokonanie „rewolucji narodowej” na polskich ziemiach. W rezultacie najpierw Włochy, a później Niemcy – ubolewał Dmowski – wyprzedziły Polskę w rozwoju politycznym i społecznym..
Nie były to tylko słowa, skoro w grudniu 1926 r. został powołany do życia Obóz Wielkiej Polski, który miał „nie wkraczając na sejmowy teren działania rozwinąć pracę w kraju, skupiając rozbite dotychczas siły narodowe w jeden wielki obóz”.
„Gdy taki silny obóz stanie w kraju – mówił Dmowski – dalsze trwanie dzisiejszego układu stronnictw będzie niemożliwe. Wtedy – jesteśmy przekonani – i w Sejmie będziemy mieli jedno wielkie stronnictwo narodowe”.
Rozwój OWP został zahamowany decyzjami administracyjnymi, w 1933 r. władze „sanacyjne” organizację zlikwidowały.
…..
Cytaty za: Wydanie zbiorowe pism Romana Dmowskiego w 9 tomach (Częstochowa 1937-1939). Uwaga tom pierwszy nie ukazał się.
Autor: prof. Romuald Szeremietiew
Polski polityk, publicysta, doktor habilitowany nauk wojskowych specjalista w zakresie obronności (habilitacja „O bezpieczeństwie Polski w XX wieku”), nauczyciel akademicki, m.in. profesor nadzwyczajny Akademii Obrony Narodowej i Akademii Sztuki Wojennej, więzień polityczny PRL, poseł na Sejm III kadencji, były wiceminister i p.o. ministra obrony narodowej.
Zostaw komentarz