Siedzę na tarasie. Przede mną las, sosny, brzozy, światło przesączające się przez korony drzew. Wydaje mi się, że widzę świat takim, jaki jest.
Ale czy rzeczywiście?

REKLAMA

Wystarczy, że obok mnie stanie daltonista. Zobaczy ten sam las, ale część kolorów będzie dla niego niedostępna. Pies nie zwróci uwagi na odcienie zieleni. Dla niego las będzie przede wszystkim światem zapachów. Pszczoła zobaczy wzory w ultrafiolecie, których my nie widzimy. Nietoperz zbuduje obraz przestrzeni z odbitych fal dźwiękowych, a wąż potrafi wyczuwać ciepło i z tego zrobi obraz.

Każdy żyje więc w tym samym świecie, a jednak doświadcza nieco innej rzeczywistości.
I tu zaczyna się fascynujące pytanie: jak naprawdę wygląda świat?
Czy istnieje jego obiektywny obraz, czy tylko miliony różnych interpretacji tworzonych przez nasze zmysły?
Współczesna nauka podpowiada coś bardzo skromnego. Nie widzimy rzeczywistości bezpośrednio. Nasz mózg interpretuje sygnały docierające do niego ze świata. Widzimy tylko fragment widma światła. Słyszymy ograniczony zakres dźwięków. Czujemy tylko część bodźców, które istnieją wokół nas.
Być może więc od wieków pytamy nie o to, jaka jest rzeczywistość, lecz o to, jaką jej część jesteśmy w stanie dostrzec.
A jeśli nasze zmysły pokazują nam tylko fragment, to czy możemy z całą pewnością twierdzić, że poza nim nic nie ma?
Historia nauki uczy pokory. Wielokrotnie odkrywaliśmy zjawiska, o których wcześniej nie mieliśmy nawet pojęcia. To, co kiedyś wydawało się niemożliwe, stawało się później elementarną wiedzą.
Może podobnie jest z największą tajemnicą człowieka. Z jego świadomością, istnieniem, a może nawet tym, co religie nazywają duszą.
Fizyka mówi nam, że energia nie znika. Zmienia postać, przechodzi z jednej formy w drugą. Człowiek umiera, ciało wraca do świata materii, energia przemienia się i pozostaje częścią większego obiegu natury. Fizyka nie mówi jednak, że wraz z tą energią zachowuje się nasze „ja”. Tego nauka nie potrafi dziś rozstrzygnąć.
I może właśnie tutaj zaczyna się granica naszego poznania.
Bo skoro nawet świat, który wydaje nam się tak oczywisty, jest w dużej mierze jego interpretacją dokonywaną przez nasze zmysły i mózg, to być może rzeczywistość jest znacznie większa, niż jesteśmy w stanie zobaczyć.
To samo dotyczy naszych wyborów. Także tych politycznych.
Patrzymy na ten sam kraj, tych samych ludzi, te same wydarzenia, a jednak widzimy coś zupełnie innego. Jeden człowiek widzi w jakiejś decyzji nadzieję, drugi zagrożenie. Jeden dostrzega rozwój, drugi stratę. Jeden widzi polityka jako obrońcę wartości, drugi jako człowieka, któremu nie można ufać. I kto ma rację?
Każdy z nas patrzy przecież przez własne doświadczenia, pamięć, emocje, wiedzę, wartości i lęki. Nasza percepcja nie kończy się na oczach i uszach. My również jesteśmy filtrem rzeczywistości.
Dlatego różnorodność ludzkich poglądów nie jest czymś dziwnym. Jest naturalną konsekwencją tego, że każdy człowiek doświadcza świata trochę inaczej.

Może więc dojrzałość nie polega na przekonaniu, że tylko ja widzę prawdę.

Może polega na tym, żeby umieć powiedzieć: „Tak to widzę, ale być może nie widzę wszystkiego”.
To nie oznacza rezygnacji z własnych poglądów. Przeciwnie. Oznacza świadomość własnych ograniczeń.

Bo być może największą mądrością nie jest mówić: „już wiem”, lecz mieć odwagę powiedzieć: „jeszcze nie wszystko rozumiem”.
A wtedy świat staje się znacznie ciekawszy.