Mauzoleum Lenina w Moskwie i spory o pochówek

Od 1989 roku do chwili obecnej toczą się spory dotyczące ponownego pochówku Lenina i zamknięcia mauzoleum. Naprawdę warto z czystej ciekawości prześledzić co się działo od śmierci Lenina, jak działała machina propagandy bolszewickiej i jaki był finał powstania Mauzoleum Lenina. Mauzoleum jest obiektem należącym do Urzędu Komendanta Moskiewskiego Kremla. Mauzoleum Włodzimierza Iljicza Lenina  a w latach 1953-1961 również i Józefa Stalina, to grobowiec pamięci na Placu Czerwonym w pobliżu muru Kremla w Moskwie, gdzie od 1924 roku znajduje się zachowane w przezroczystym sarkofagu ciało Lenina. Pierwsze drewniane mauzoleum wzniesiono już w styczniu 1924 roku zaraz po śmierci Lenina, drugie drewniane w maju 1924 roku a kamienne mauzoleum zostało zbudowane do października 1930 roku. Od 1924 roku w mauzoleum działa laboratorium konserwacji ciała Lenina , w którym zabalsamowano również ciała kilku znanych polityków z różnych krajów. Od 1953 do 1961 roku w mauzoleum znajdował się sarkofag z ciałem Józefa Stalina. Jednak w dniu 30 października 1961 roku  XXII Zjazd KPZR podjął decyzję o niemożności dalszego zachowania ciała Stalina w mauzoleum, po czym pochowano je na nekropolii pod murem Kremla. 

Włodzimierz Lenin, właśc. Władimir Iljicz Uljanow  organizator i przywódca krwawej rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Urodził się w Symbirsku w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą, w rodzinie urzędnika szkolnego pochodzenia kałmucko-rosyjskiego Ilji Uljanowa i Marii z domu Blank, pochodzenia żydowsko-niemiecko-szwedzkiego. Rewolucyjnie lewicowymi poglądami zainteresował się po egzekucji brata Aleksandra w 1887 roku, którego skazano za przygotowania do zamachu na cara. Za udział w protestach przeciwko carskim rządom relegowany z Uniwersytetu Kazańskiego. W kolejnych latach zainteresował się marksizmem, a po przenosinach do Petersburga stał się jednym z przywódców Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR). Aresztowany za działalność wywrotową i skazany na trzy lata zesłania na Syberii. Po odbyciu kary wyemigrował do Europy Zachodniej. W 1903 roku stanął na czele frakcji bolszewickiej w SDPRR. W trakcie I wojny światowej prowadził działalność antywojenną. Po rewolucji lutowej i obaleniu caratu powrócił do Rosji, gdzie przeprowadził krwawą rewolucję październikową, wprowadzając dyktaturę partii bolszewickiej. 

W dniu 30 sierpnia 1918 Lenin cudem przeżył zamach przeprowadzony przez działaczkę środowisk anarchistycznych Fanny Kaplan. Właściwie Feigę Chaimowną Rojtblat, która była działaczką socjalistyczną i anarchistyczną, pochodzącą z rodziny ukraińskich Żydów. Zamachu dokonała podczas wiecu w Zakładach Michelsona w Moskwie, w wyniku którego Lenin został ciężko ranny. Oddała trzy strzały, z których dwa raniły Lenina w tym jeden w ramię, drugi między szczękę i kark, a trzeci trafił kobietę stojącą nieopodal. Zapytana, dlaczego przeprowadziła próbę zamachu, odpowiedziała, że chciała zabić Lenina, uznając go za zagrożenie dla socjalizmu, jako że zdradził idee rewolucji. Została aresztowana i wkrótce rozstrzelana. Zamach ten był też rozpoczęciem przez bolszewików tzw. czerwonego terroru. Od 1921 Lenin cierpiał na miażdżycę, co doprowadziło do gwałtownego pogorszenia stanu jego zdrowia, a następnie do śmierci.  W celu poprawy stanu zdrowia Lenin przeniósł się do majątku w Gorkach. Pod koniec maja doznał pierwszego udaru, ale jego funkcje częściowo wróciły do ​​normy i Lenin wrócił do pracy w październiku tego samego roku. Duże obciążenie pracą wkrótce spowodowało drugi udar w dniu 16 grudnia 1922 roku. W wyniku krwotoku mózgowego prawa ręka i noga Lenina zostały sparaliżowane. Po częściowym wyzdrowieniu Lenin wrócił na Kreml i rozpoczął pracę nad ostatnimi artykułami. Jednak w dniu 9 marca 1923 roku nastąpił trzeci krwotok, którego konsekwencją było odjęcie mowy. Lenin ponownie został przewieziony do Gorki, gdzie jego stan zdrowia okresowo się poprawiał, ale choroba postępowała. Tak, iż w dniu 21 stycznia 1924 roku doszło do czwartego krwotoku mózgowego w wyniku którego nastąpił zgon. Jego śmierć została odnotowana o godz. 18:50 min. W dniu 22 stycznia 1924 roku  akademik Aleksiej Abrikosow zabalsamował ciało Lenina przeprowadzając standardową operację sekcji zwłok i ustalenia przyczyn zgonu. Do balsamowania stosowano mieszaninę, w skład której wchodziła woda, formalina, alkohol etylowy, chlorek cynku i gliceryna . Czas trwania roztworu balsamującego obliczono na sześć dni, aby jak najwięcej osób mogło pożegnać się z Leninem . Po zakończeniu procedury Aleksiej Abrikosow w obecności lekarzy, profesorów i Ludowego Komisariatu Zdrowia Nikołaja Siemaszki, który leczył Lenina, przeprowadził autopsję w celu ustalenia dokładnej przyczyny śmierci. Podczas sekcji przeciął tętnice i duże naczynia, czego później żałował, gdyż wygodnie było dostarczać płyny balsamujące przez naczynia do wszystkich części ciała. Raport z sekcji zwłok został opublikowany w stołecznych gazetach. 

„Dane z autopsji, a także historia medyczna wskazują, że jedyną podstawą choroby zmarłego Władimira Iljicza była rozległa, wyraźna, długotrwała skleroza naczyń mózgowych, będąca konsekwencją nadmiernej aktywności mózgu z powodu dziedzicznej predyspozycji do stwardnienia. Z powodu zwężenia światła tętnic mózgowych i zaburzenia jego odżywiania, w zależności od niedostatecznego przepływu krwi, rozwinęło się ogniskowe zmiękczenie tkanki mózgowej, wyjaśniające wszystkie wcześniejsze objawy choroby tj. porażenie i zaburzenia mowy. Bezpośrednią przyczyną śmierci był wzrost zaburzeń krążenia w mózgu i krwotok w okolicy poczwórnej”

Nieznajomość prawdziwej diagnozy choroby Lenina doprowadziła do powstania legendy, że otruł go Józef Stalin. W latach 90-tych pojawiły się publikacje wersji otrucia Lenina przez Stalina i prawdopodobnie biorącego w tym udział Genricha Jagodę. Warto tutaj dodać, że Genrich Jagoda a właściwie Jenoch Gierszonowicz Ijegoda, był funkcjonariuszem służb specjalnych ZSRR najwyższego szczebla. Pierwszym zastępcą przewodniczącego OGPU (1926–1934), następnie ludowym komisarzem spraw wewnętrznych ZSRR (1934–1936) i ludowym komisarzem łączności ZSRR (1936–1937). Pochodził z żydowskiej rodziny rzemieślniczej. Był głównym architektem i organizatorem systemu łagrowego. Był on też kuzynem Jakowa Michajłowicza Swierdłowa, syna żydowskiego rzemieślnika z Niżnego Nowogrodu, jednego z przywódców bolszewików i Przewodniczącego Wszechrosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego w latach 1917–1919, który jest współodpowiedzialny za tzw. czerwony terror oraz to właśnie on przyczynił się do zamordowania rodziny carskiej Mikołaja II.  Rodzina carska została zamordowana w dniu 17 lipca 1918 roku. 

Materiały związane z historią choroby Lenina zostały sprawdzone podczas badania w latach siedemdziesiątych. Udowodniono, że założenia o otruciu były bezpodstawne. Odrzucono również oświadczenie, że przyczyną pogorszenia stanu zdrowia Lenina były jego obrażenia podczas zamachu z dnia 30 sierpnia 1918 roku w fabryce Michelson. Kule wystrzelone w Lenina nie były wypełnione trucizną, a jedynie posmarowane kurarą, ale trucizna uległa rozkładowi z powodu niewłaściwego przechowywania kul. 

W dniu 21 stycznia 1924 roku o godzinie 19:00,  Maria Uljanowa zadzwoniła na Kreml i poinformowała Józefa Stalina o śmierci Lenina. Stalin, Lew Kamieniew, Grigorij Zinowiew, Michaił Kalinin przyjechali do Gorki. Natomiast o godzinie 22:00 na Kremlu specjalna komisja nakreśliła pierwsze kroki w celu zorganizowania pogrzebu. Następnego dnia o godz. 14:15 odbyło się nadzwyczajne plenum KC Partii  a o godzinie 15:30 odbyło się posiedzenie Prezydium Centralnego Komitetu Wykonawczego ZSRR w celu wybrania członków komisji do zorganizowania pogrzebu Lenina. W jej skład weszli Klim Woroszyłow, Władimir Bonch-Bruewicz, Wiaczesław Mołotow i Feliks Dzierżyński, który został mianowany przewodniczącym komisji. Następnego dnia odbyło się pierwsze posiedzenie komisji. Postanowiono przewieźć ciało Lenina z Gorki do Moskwy specjalnym pociągiem na dworzec w Saratowie (Dworzec Pawelecki). Specjalne wydania gazet Izwiestia i Prawda donosiły, że przed pogrzebem ciało Lenina zostanie złożone w Sali Kolumnowej Domu Związków. Od godziny 19:00  w dniu 23 stycznia obywatele mieli dostęp do trumny zmarłego, aby mogli go pożegnać. Tego samego dnia Centralny Komitet Wykonawczy ZSRR podjął decyzję o budowie krypty w pobliżu muru Kremla, aby zachować ciało Lenina „wśród masowych grobów bojowników Rewolucji Październikowej” i udostępnić ją do zwiedzania. W tym samym czasie powołano komisję do budowy krypty, a architektowi Aleksiejowi Szczuszewowi zlecono wykonanie rysunków mauzoleum. W dniu 23 stycznia o godz. 9.30 ciało Lenina zostało umieszczone w czerwonej trumnie i kilka kilometrów od Gorkiego przewieziono na stację Gierasimowka. Z dworca trumna została wysłana pociągiem do Moskwy. Po przybyciu na dworzec o godzinie 13 trumnę przeniesiono i ustawiono w Domu Związków wraz ze strażą honorową, która była wymieniana co dziesięć minut. W ciągu następnych trzech dni na straży honorowej stanęło ponad 9000 osób, a koło trumny przeszło około miliona chcących się pożegnać. Komisja pogrzebowa otrzymała tysiące listów i telegramów z prośbą o odroczenie pogrzebu i zachowanie ciała Włodzimierza Lenina. W Rosyjskim Centrum Konserwacji i Studiów Dokumentów Historii Współczesnej przechowywane są liczne apele i oświadczenia o zachowanie ciała dla potomnych. W dniu 16 lutego 1924 roku Timofiej Sapronow, przewodniczący Małej Rady Komisarzy Ludowych RSFSR, wspomniał w swoim raporcie, że pomysł uratowania ciała Lenina nie pojawił się natychmiast i nie wyszedł z Komisji ds. Zorganizowania pogrzebu. Propozycja została wyrażona przez lekarza prowadzącego Lenina, Władimira Obucha zaraz po jego śmierci. Podczas pożegnania z liderem poprosił obecnych o poparcie idei budowy krypty i przedstawienie jej na kolejnym posiedzeniu komisji, a do wieczora 23 stycznia w fabrykach zostały podjęte uchwały o budowie krypty i zachowaniu ciało Lenina. Potwierdzają to protokoły ze spotkań. W dniu 22 stycznia komisja omówiła też kwestię grobu Lenina. Postanowiono go wykopać na Placu Czerwonym przed grobem Jakowa Swierdłowa i pochować Lenina w cynkowej trumnie. Krypta była omawiana na spotkaniu 23 stycznia. Rozważano warianty z otwartą i zamurowaną trumną. Trzeba zaznaczyć, że to wszystko podobno odbyło się pomimo sprzeciwu rodziny i wbrew woli samego Lenina, pragnącego, by jego szczątki poddano kremacji i złożono w Piotrogrodzie. Jednak władze powoływały się na liczne prośby w tym telegramy kolektywów pracowniczych, które podkreślały, ze „Niezbędne jest, aby Iljicz pozostał z nami fizycznie i aby mógł być widziany przez ogromne masy ludzi pracy”. Za zachowaniem ciała opowiedzieli się także Feliks Dzierżyński, Wiaczesław Mołotow, Leonid Krasin, Nikołaj Muralow. Natomiast krewni Lenina, Warłama Awanesowa, Klima Woroszyłow, który później zmienił zdanie, wypowiedzieli się przeciwko temu. Władimir Boncz-Brujewicz również wyraził swoją opinię: – „Myślałem, jak na to sam Władimir Iljicz zareaguje, mówił negatywnie, będąc absolutnie przekonanym, że byłby przeciwny takiemu traktowaniu siebie i kogokolwiek, gdyż zawsze opowiadał się za zwykłym pochówkiem lub spaleniem , często mówiąc, że trzeba tu wybudować krematorium ”. Lew Trocki kategorycznie wypowiedział się przeciwko. W dniu 24 stycznia Nadieżda Krupska zgodziła się przedłużyć pożegnanie z Leninem na okres jednego miesiąca, ale zachowała prawo do omówienia tej kwestii pod koniec tego okresu, gdyż była przeciwna balsamowaniu ciała i umieszczaniu go w sarkofagu. Według innych dokumentów, decyzja o zachowaniu ciała Lenina została podjęta wkrótce po jego śmierci, ale to powódź listów zmusiła Nadieżdę Krupską do wyrażenia zgody na długotrwałe zabalsamowanie Włodzimierza Lenina. Po długiej debacie pomysł jak najdłuższego zachowania ciała Lenina uznano za konieczny dla proletariatu. W dniu 25 stycznia 1924 roku Prezydium Centralnego Komitetu Wykonawczego ZSRR podjęło decyzję o wybudowaniu krypty pod murem Kremla wśród masowych mogił i udostępnieniu jej dla zwiedzających. Następnego dnia na II Wszechzwiązkowym Zjeździe Sowietów podjęto też taką uchwałę. Z rozkazu szefa moskiewskiego garnizonu Nikołaja Murałowa przy trumnie Lenina, posterunku wartowniczym nr 1,  ustanowiono oficjalną straż honorową. Na straży honorowej stanęli delegaci XI Zjazdu Rad RFSRR, kadeci kremlowskiej szkoły Wszechrosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego ZSRR. W nocy 24 stycznia 1924 roku architekt Aleksiej Szczuszew otrzymał od rządu zlecenie pilnego zaprojektowania i zbudowania tymczasowego mauzoleum dla Lenina, które miało powstać za trzy dni tj. do dnia pogrzebu. Jednocześnie musiał być majestatyczny, ale lakoniczny i pasujący do architektury Placu Kremlowskiego. Mauzoleum miało zapewnić dostęp do ciała Lenina wszystkim, którzy chcieli się pożegnać. Szczuszew stworzył projekt budynku w kilka godzin. Do rana komisja rządowa zatwierdziła gotowy szkic, a Aleksiej Szczuszew rozpoczął budowę drewnianego mauzoleum w wieży senackiej Kremla. Budowniczy G.I. Grigoriew zauważył, że „grobowiec przywódcy został wzniesiony przez ponad sto osób z Biura Budowlanego „Sokolniczeskaja” i moskiewskiego Departamentu Użyteczności Publicznej. Codziennie na plac budowy przychodziło wielu wolontariuszy, którzy również chcieli uczestniczyć w budowie Mauzoleum Lenina. Przed budową krypty trzeba było wykopać ponad 50 m³ ziemi. Zamarznięta półtorametrowa warstwa ziemi nie poddawała się łopatom, łomom i była ledwo podgrzewana przez ogień, więc ziemię trzeba było wysadzać drobnymi ładunkami. Miejsce pracy miało złożoną i niejednorodną budowę geologiczną. Podczas prac koparki natknęły się na podziemne kable elektryczne i stare budynki, przez co musieli zmniejszyć wielkość wykopu i zrezygnować z budowy kolumn grobowca. Równolegle z pracami koparek na placu montowano kryptę, aby umieścić ją w wykopanym dole. Prace zakończono do dnia pogrzebu. Po bokach krypty umieszczono niewielkie sześcienne przedsionki dla wejścia i wyjścia. Mauzoleum zostało zbudowane w dwa i pół dnia i stało się centrum Nekropolii. W kształcie był to ciemnoszary sześcian, wysoki na trzy metry, z trójstopniową piramidą na szczycie i napisem „Lenin” na fasadzie z czarnych krat. Dla trwałości wszystkie drewniane elementy zostały pokryte olejnym lakierem. Kolumny i drzwi wykonane były z czarnego dębu. Do mocowania okładziny użyto kutych gwoździ z dużymi, kręconymi główkami. Wzdłuż krawędzi mauzoleum znajdowały się dwa aneksy do wejścia i wyjścia. Schody po prawej schodziły trzy metry w dół i prowadziły do ​​Sali Pogrzebowej, oświetlonej dwoma matowymi żyrandolami. Ściany sali obite były czerwoną tkaniną z czarnymi pilastrami. Na suficie wisiały sierp i młot na tle fałd czerwono-czarnego materiału. Wnętrze zostało zaprojektowane według rysunków artysty Ignacego Niwińskiego. W dniu 27 stycznia o godzinie 8:27, Józef Stalin, Michaił Kalinin i pracownicy z Leningradu stali na straży. O 9:20 trumnę wyniesiono z Domu Związków przy marszu pogrzebowym i przeniesiono na Plac Czerwony. Po 9 godzinach i 43 minutach trumna została zainstalowana na środku sali na podwyższeniu. Ciało było widoczne do pasa, w tym celu w górnej połowie wieka trumny włożono szkło. Platforma, na której zamontowano trumnę, była ogrodzona z trzech stron barierkami. Bezpośrednio po postawieniu trumny odczytano zebranemu tłumowi przemówienie II Wszechzwiązkowego Zjazdu Sowietów, przyjęte dzień wcześniej: „Grzebiemy Lenina… Straciliśmy głównego kapitana naszego statku w Leninie. Ta strata jest niezastąpiona. Bo na całym świecie nie było tak jasnej głowy, tak ogromnego doświadczenia, tak nieugiętej woli, jaką miał Lenin. Ale nieustraszenie patrzymy w przyszłość… Towarzysze i bracia! Podnieśmy nasze czerwone sztandary wyżej! Bez wahania w naszej wielkiej walce wyzwoleńczej!… „ O godzinie 16:00 trumna została przeniesiona do mauzoleum przy salwach artyleryjskich i fabrycznych syrenach a następnie włożona do krypty na cokół i przykryta sztandarami Kominternu i KC RKP. Wady mauzoleum szybko wyszły na jaw: wąskie schody i mała sala pogrzebowa nie pozwalały wejść wszystkim, którzy chcieli pożegnać się z Leninem. Podczas przejścia publiczności na sali wzrosła temperatura, co mogło negatywnie wpłynąć na stan ciała Lenina. W dniu 30 stycznia 1924 roku mauzoleum zostało zamknięte na dwa tygodnie w celu przeprowadzenia badań. W dniu 4 lutego Ludowy Komisarz Handlu Zagranicznego ZSRR Leonid Krasin podjął decyzję o wzniesieniu nad trumną szklanego sarkofagu. Zaplanowano w nim stworzenie stałej cyrkulacji schłodzonego powietrza. Krasin zamówił specjalny sprzęt z Niemiec i prowadził prace przygotowawcze do zaprojektowania i montażu maszyny chłodniczej poza mauzoleum. W dniu 26 lutego 1924 została utworzona utworzona komisja lekarska „w celu monitorowania stanu balsamowania ciała Włodzimierza Iljicza Lenina i podjęcia niezbędnych działań na czas”, ponieważ pierwsze balsamowanie nie mogło zachować ciała Lenina przez długi czas. Profesor anatomii Wladimir Worobiew i biochemik Boris Zbarski zaproponowali metodę długotrwałego balsamowania. W celu realizacji planu ponownie zamknięto mauzoleum i 26 marca 1924 roku utworzono w nim laboratorium. W dniu 26 lipca komisja Centralnego Komitetu Wykonawczego ZSRR ds. Utrwalenia pamięci Lenina uznała nowe balsamowanie za sukces. Dało to prawo liczyć na zachowanie ciała przez dziesięciolecia. Zaraz po zamknięciu mauzoleum 26 marca 1924 roku w celu ponownego balsamowania zwłok rząd nakazał odbudować kryptę w bardziej monumentalnej formie. Tymczasowa konstrukcja, która wyrosła na Placu Czerwonym w krótkim okresie tych kilku niezapomnianych dni po śmierci przywódcy, może oczywiście istnieć tylko tak długo, jak jest to konieczne do zbudowania trwałego grobowca. Stalin poparł ideę stałego mauzoleum. W dniu 14 marca 1924 roku komisja zatwierdziła projekt kryształowego sarkofagu, którego autorem był architekt Konstantin Mielnikow. Do 1 maja zakończono wszystkie główne prace przy budowie oliwkowego mauzoleum, wokół którego rozplanowano „mały plac otoczony żeliwną kratą”. Prace zostały całkowicie zakończone do końca miesiąca. Z powodu trwających prac balsamujących mauzoleum pozostawało zamknięte do 1 sierpnia i tego dnia zostało otwarte o godzinie 18:00 przy dźwiękach marszu żałobnego. Drugie mauzoleum funkcjonowało do 1929 roku. W styczniu 1925 roku Prezydium Centralnego Komitetu Wykonawczego ZSRR ogłosiło międzynarodowy konkurs na projekt kamiennego grobowca Lenina. Komisja otrzymała 117 propozycji i szkiców. Wśród nich zaproponowano różne opcje: statek „Październik” z postacią Lenina na pokładzie, okrągłe mauzoleum w kształcie kuli, analog egipskiej piramidy, mauzoleum w postaci pięcioramiennej gwiazdy. Jednak po rozważeniu proponowanych projektów komisja postanowiła zachować wizerunek drewnianego mauzoleum. Architekt Szczuszew, na podstawie starych szkiców, stworzył kilka nowych rysunków i wykonał model z granitu, jego projekt został zatwierdzony. Postanowiono pokryć nowy budynek czerwonym granitem, a także czarnym i szarym labradorem. Budowę przeprowadził państwowy trust budowlany „Mosstroj”. Nikita Kuźmicz Fomenkow, murarz z białoruskiej wsi Grabówka, przed rozpoczęciem prac nad pierwszą cegłą pokrytą woskiem, pisał: „Towarzyszu Lenin, zawsze żyjesz”. Postanowiono wykonać napis „Lenin” z czerwonego granitu na czarnym labradorze. Minerał o odpowiedniej wielkości został znaleziony w kamieniołomie Golowiński w obwodzie żytomierskim na Ukrainie. Pierwszy labrador został uszkodzony w wyniku wybuchu podczas wydobycia, więc drugi, ważący 60 ton, został przewieziony do Moskwy. Wózek o wadze 16,5 tony z kołami o szerokości 60 centymetrów został wykonany specjalnie do jego transportu w Moskwie. Podczas transportu kamienia tor osiągnął głębokość 50 centymetrów. Za pomocą dwóch traktorów wózek przejechał 16 kilometrów z kamieniołomu do stacji Gorbaszi w ciągu ośmiu dni i dwukrotnie się przewrócił. Do transportu kamienia koleją wykorzystano specjalną platformę z 16 kołami, po której transportowano łodzie podwodne podczas I wojny światowej. Monolit dotarł do Moskwy na dworzec Kijowski, stamtąd został przeniesiony do Leningradzkiego, a nocą został przewieziony na Plac Czerwony w dwie godziny. Z 60 ton kamienia po obróbce pozostało 48 – okazał się to największy monolit użyty do budowy mauzoleum. Wykonano na nim inskrypcję, podniesioną i zamontowaną nad wejściem za pomocą potężnych podnośników kolejowych. Cokół pod sarkofagiem ważył 20 ton, zainstalowano go na grubej warstwie piasku, wbijano też pale, co chroniło grób przed wibracjami nawet podczas przejeżdżania przez teren ciężkich czołgów. Inne monolity ważyły ​​od 1 do 10 ton. W sumie budowa wymagała 2900 m² polerowanego granitu, z którego każdy metr kwadratowy był przetwarzany średnio przez trzy dni. Górna płyta z czerwonego kwarcytu karelskiego została umieszczona na kolumnach granitowych, których różne skały zostały specjalnie sprowadzone do Moskwy ze wszystkich republik ZSRR. Kamienne mauzoleum wzniesiono w 16 miesięcy, do października 1930 roku. W porównaniu z budynkiem drewnianym nowy budynek został wzniesiony o 3 metry wyżej, kubatura zewnętrzna została zwiększona 4,5-krotnie – 5800 m³, a wewnętrzna – 12-krotnie, do 2400 m³ . Jego łączna waga wynosiła około 10 000 ton. Mauzoleum zajmowało najwyższy punkt na Placu Czerwonym. Mauzoleum zawiera przedsionek, salę pogrzebową i dwie klatki schodowe. Naprzeciw wejścia, w ogromnym bloku granitowym, wyrzeźbiono herb ZSRR z wzoru z 1923 roku.. Sześć wstążek herbu jest przedstawionych jako obszernych, na każdej w różnych językach wyryte jest w różnych językach zdanie „Robotnicy wszystkich krajów, łączcie się!”. Z holu w dół prowadzą dwie klatki schodowe. Schodami po lewej stronie, szerokimi na trzy metry, zwiedzający schodzą do Sali Pogrzebowej. Ściany zejścia wyłożone są szarym labradorytem ze schodkowym panelem z gabronorytu i czarnego labradorytu. Sala pogrzebowa ma kształt dziesięciometrowego sześcianu ze schodkowym sufitem. Przez całe pomieszczenie ciągnie się czarny pasy labradorytu, na którym osadzone są pilastry z czerwonego porfiru. Pasy zygzakowate są ułożone obok pilastrów jasnoczerwonej smalty, a na prawo od smalty znów pasy czarnego labradora. Ta kombinacja tworzy efekt płomieni i transparentów latających na wietrze. Do stworzenia tej mozaiki został zaproszony słynny V.A. Frolow m.in. autor mozaik „Zbawiciel na krwi” w Petersburgu . Pośrodku sali znajduje się czarny cokół z sarkofagiem. Na ciele Lenina jest ciemny garnitur, śnieżnobiały kołnierzyk, czarny krawat w jasne romby. Głowa spoczywa na czerwonej poduszce pokrytej krepą, a ręce również na przezroczystej czarnej krepie. Górna schodkowa płyta sarkofagu jest podtrzymywana przez cztery niepozorne metalowe kolumny, co sprawia wrażenie jakby płyta wisiała w powietrzu. Do pokrycia dolnej płyty użyto czerwonawego jaspisu Orsk. Sarkofag składa się z dwóch pochylonych stożkowych szkieł, które są połączone ramą z brązu. Górna część ramy wyposażona jest w oprawy oświetleniowe i filtry światła – nadają one rewitalizujący różowy kolor i redukują ciepło. Po obu stronach sarkofagu znajdują się chorągwie z brązu, które dzięki specjalnemu oświetleniu wydają się atłasowe. Wyjście z Sali Pogrzebowej na prawą klatkę schodową, która prowadzi na Plac Czerwony . Od 1933 roku, przez wiele lat, spełniając surowe wymagania lekarzy, zespół laboratoryjny stworzył kilkadziesiąt modeli sarkofagu. Jego zadaniem było utrzymanie stałej temperatury, dlatego na urządzeniach oświetleniowych zaczęto stosować filtry pochłaniające energię cieplną. Pierwotny personel mauzoleum składał się z komendanta, starszego elektryka i trzech dyżurnych elektryków. Po 1935 roku było już trzydzieści osób o ściśle określonych obowiązkach zawodowych, wśród których byli specjaliści od oświetlenia, chłodnictwa i inni wysoko wyspecjalizowani pracownicy. Przed różnymi wydarzeniami mauzoleum było dokładnie sprawdzane przez specjalny zespół ochrony. Laboratorium naukowe zajmowało się obserwowaniem reżimu temperaturowego i utrzymywaniem niezbędnej wilgotności powietrza w sarkofagu, pracownicy monitorowali stan skóry, monitorowali skład specjalnych roztworów do impregnacji ciała, regularnie fotografowali ciało, aby naprawić i określić zmiany w wielkość odciążenia dłoni i twarzy, badała tkanki ciała pod kątem procesów destrukcyjnych i wykonywała wiele innych zadań. W dniu 3 lipca 1941 roku ciało Włodzimierza Lenina pod przykrywką tajnego obiektu zostało ewakuowane półtora tysiąca kilometrów na wschód, do Tiumenia. Początkowo planowano przeniesienie ciała do specjalnego moskiewskiego schronu, jednak plan ten został zmieniony ze względu na naloty niemieckich samolotów i szybkie zbliżanie się wojsk niemieckich do Moskwy. Tiumeń został wybrany przez osobisty rozkaz Stalina jako słabo zaludnione odległe miasto, które nie miało strategicznego znaczenia dla wroga. Wagon do przewozu został wyposażony w specjalne amortyzatory redukujące drgania wagonu, a także instalacje zapewniające wymagany mikroklimat. Pociąg przyjechał do miasta 7 lipca, ciało nie zostało uszkodzony w wyniku przeprowadzki. Władze Tiumenia dowiedziały się, czym był „tajny obiekt”, dopiero po przyjeździe pociągu na końcowy przystanek. Budynek technikum rolniczego stał się tymczasowym mauzoleum, którego teren otoczono ogrodzeniem. Pod koniec lat 80-tych na ścianie budynku akademii rolniczej w Tiumeniu zawieszono tablicę informacyjna. Ciało Lenina pozostawało w Tiumeniu przez trzy lata i dziewięć miesięcy, a jego obecność w mieście była utrzymywana w tajemnicy. W 1944 roku przyjechała z Moskwy komisja w celu sprawdzenia. Zgodnie z jej wynikami stwierdzono, że „ciało Włodzimierza Iljicza nie zmieniło się od dwudziestu lat. Zachowuje wygląd Włodzimierza Iljicza, tak jak został zachowany w pamięci narodu radzieckiego… ”. Na początku 1945 roku podjęto decyzję o zwrocie ciała Lenina do Moskwy. Nakaz zwrotu ciała Lenina do Moskwy w dniu 23 marca wydał komendant Kremla Nikołaj Spiridonow. Tym razem transport odbył się bez pośpiechu i przy dokładnym przygotowaniu, przygotowanie do powrotu zajęło około miesiąca. Wszyscy pracownicy laboratorium byli w podróży służbowej od 3 lipca 1941 do 25 marca 1945. Po zwłoki do Tiumenia przyjechał specjalny pociąg, który 26 marca przywiózł je do moskiewskiego mauzoleum. Podczas gdy ciało Lenina znajdowało się w Tiumeniu, w mauzoleum przeprowadzono znaczącą rekonstrukcję, zainstalowano nowy sarkofag, a także klimatyzatory, które utrzymywały temperaturę powietrza 16°C i wilgotność 72%. W dni 24 czerwca 1945 roku na Placu Czerwonym odbyła się Parada Zwycięstwa, podczas której kolumny żołnierzy rzuciły u stóp mauzoleum sztandary Niemiec hitlerowskich. Wśród dwustu sztandarów był osobisty sztandar Adolfa Hitlera. A w dniu 12 sierpnia tego samego roku, w Dzień Sportowca, na Placu Czerwonym odbyła się parada, podczas której Stalin bezprecedensowo zaprosił na mównicę mauzoleum cudzoziemców, trzech członków amerykańskiego korpusu dyplomatycznego: generała Dwighta Eisenhower, ambasadora Williama Harrimana i generała Johna Deana. W dniu 16 września 1945 roku, po gruntownej odbudowie, mauzoleum zostało udostępnione zwiedzającym. Według statystyk od tego roku odwiedza go około miliona osób rocznie, w dni powszednie ok. 3-5 tys. osób, a w weekendy od 9 do 15 tys. Natomiast warto wspomnieć, że ciało Józefa Stalina po jego śmierci w dniu 5 marca 1953 roku zostało przewiezione do laboratorium, a tkanki zostały poddane utrwaleniu na czas pożegnania w Sali Kolumnowej, po czym kontynuowano trzymiesięczne balsamowanie. W dniu 9 marca obok sarkofagu ciała Lenina umieszczono sarkofag z ciałem Stalina.  W celu uwiecznienia pamięci wielkich przywódców Władimira Iljicza Lenina i Józefa Wissarionowicza Stalina (właściwie Josif Wissarionowicz Dżugaszwili), a także wybitnych postaci partii komunistycznej i państwa sowieckiego, pochowanych na Placu Czerwonym w pobliżu muru Kremla, chciano zbudować w Moskwie monumentalny budynek – Panteon, pomnik wiecznej chwały wielkich ludzi sowieckiego kraju. Po zakończeniu budowy Panteonu przenieś do niego sarkofag z ciałem Lenina i sarkofag z ciałem Stalina, a także pochowane na Kremlu szczątki wybitnych postaci partii komunistycznej i państwa sowieckiego. Ponieważ wymiana wielotonowego monolitu z napisem „Lenin” na nowy nie mogła zostać wykonana w krótkim czasie, pokryto go różową żywicą, a następnie nałożono warstwę czarnej farby z niebieskimi kropkami, imitując prawdziwą Labrador i dwa imiona zostały napisane szkarłatną farbą – „Lenin”, „Stalin”. Metoda okazała się zawodna: zimą, gdy kamień był pokryty szronem, pojawił się oryginalny napis „Lenin”. Monolit wymieniono na nowy dopiero w 1960 roku. Blok z nazwiskiem „Lenin” miał zostać pocięty na pomniki dla cmentarza Gołowińskiego, ale monolit zachował komendant mauzoleum. W 1956 roku na XX Zjeździe Partii Nikita Chruszczow potępił kult jednostki Stalina, po czym zaczęto mówić w kraju o usunięciu ciała Stalina w mauzoleum. Jesienią 1961 roku w miejscu pochówku zwłok byłego sekretarza generalnego odbyło się zebranie członków Prezydium KC KPZR. Zaproponowano mu miejsce na cmentarzu Nowodziewiczy lub na kremlowskiej nekropolii. Ostatecznie wybrano teren w pobliżu muru Kremla. Dnia 30 października 1961 roku Dora Lazurkina przemawiała z trybuny XXII Zjazdu KPZR w przedostatnim dniu jego pracy, popierając propozycję I sekretarza Leningradzkiego Komitetu Obwodowego KPZR Iwana Spiridonowa, aby usunąć ciało Stalina z mauzoleum, mówiąca przy gromkim aplauzie, że „śniła” o Leninie, który powiedział, że nie chce leżeć obok niego: „Zawsze noszę Iljicza w sercu i zawsze, towarzysze, w najtrudniejszych chwilach przeżyłam tylko dlatego, że miałam Iljicza w sercu i konsultowałam się z nim, jak żyć. Wczoraj konsultowałam się z Iljiczem, stanął przede mną jak żywy i powiedział: – nieprzyjemnie jest mi być blisko Stalina, który przywiódł partii tyle kłopotów”. Takie historie też miały miejsce i były tanią propagandą pod publikę. Wieczorem 31 października 1961 roku zablokowano wejście na Plac Czerwony, miejsce przyszłego grobu otoczono sklejką, a prace rozpoczęto w świetle reflektorów. Po wykopaniu ziemi wykonano sarkofag z ośmiu płyt żelbetowych. Dokładnie o godzinie 21:00 do mauzoleum weszli członkowie komisji ds. ponownego pochówku Stalina. Aby zdemontować sarkofag, trzeba było wezwać pracowników, którzy pierwotnie przeprowadzili jego instalację. Włożyli ciało Stalina do trumny, zdjęli złoty medal Bohatera Pracy Socjalistycznej „Sierp i młot” z jego munduru, przykrytego welonem i zamknięto wieko. O 22.10 ośmiu oficerów wyniosło trumnę z mauzoleum i zaniosło ją do grobu, a następnie opuściło na linach i umieściło na wierzchu granitową płytę. Stalin był jedyną postacią pochowaną na nekropolii bez przemówień i pożegnalnych fajerwerków, ale jego pochówek odbył się podczas wieczornej próby parady przy dźwiękach orkiestry i huku sprzętu wojskowego. W nocy blok o nazwach „Lenin” i „Stalin” został zastąpiony oryginalnym.  W dniu 1 listopada 1961 roku w prasie pojawiły się wzmianki: „Na mocy uchwały XXII Zjazdu KPZR przeniesiono trumnę z ciałem J.W. Stalina z Mauzoleum Włodzimierza Iljicza Lenina pod mur Kremla”. Napis na frontonie „Lenin – Stalin” został usunięty, pozostawiając tylko jedno imię – „Lenin”. Rankiem następnego dnia nie było zauważalnej reakcji społecznej, której się obawiano. Na stulecie urodzin Włodzimierza Lenina w 1970 roku zrekonstruowano mauzoleum. Wymieniono kruszące się bloki marmuru, a laboratorium zakupiono nowoczesny sprzęt. Od 4 grudnia 1974 pomniki historii Mauzoleum Lenina i nekropolia przy murze Kremla zostały objęte ochroną państwa. W latach 1983-1984 na tyłach Mauzoleum dobudowano zamknięte schody ruchome służące do podnoszenia na podium starszych członków Rady Najwyższej ZSRR. Nadbudowa została wykonana w stylu mauzoleum i jest niewidoczna z boku. Już w pierwszych dniach po śmierci Lenina krążyły plotki, że wystawione ciało nie było prawdziwe, a w trumnie leżała woskowa mumia. Pogłoski okazały się uporczywe: rozchodziły się w prasie zagranicznej, a w ZSRR pojawiły się nawet pod koniec lat 30-tych.. W połowie lat 30-tych do mauzoleum zaproszono dziennikarzy z zachodnich mediów, by je odeprzeć. Amerykański dziennikarz Louis Fisher napisał, że Boris Zbarski otworzył sarkofag w jego obecności i obrócił głowę Lenina w lewo i prawo, udowadniając przed obecnymi, że to nie figura woskowa. W 1990 roku Mauzoleum Lenina i nekropolia przy murze Kremla zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, a od 1995 roku uzyskały status obiektów dziedzictwa historyczno-kulturowego o znaczeniu federalnym. W dniu 9 maja 1992 roku prezydent Rosji Borys Jelcyn po raz pierwszy po rozpadzie ZSRR stanął na podium mauzoleum. W tym samym czasie słowo „Lenin” przykryto girlandą sztucznych kwiatów. Rozzłościło to wielu mieszkańców kraju.  Co ciekawe czasami odwiedzający mauzoleum zostawiali listy z prośbami i skargami. Biuro komendanta Kremla rejestrowało listy i wysyłało je do odpowiednich organizacji w celu zbadania sprawy i rozwiązania problemów. Jeden list pomógł aresztować skorumpowanych urzędników uzbeckiej SRR. Jesienią 2012 roku Mauzoleum Lenina zostało zamknięte z powodu renowacji i rekonstrukcji. Prace musiały być prowadzone ze względu na problemy z gruntem: zasypany w 1812 roku rów Alewizow, oddzielający mur Kremla od placu, unosił się pod ciężarem fundamentów. Płyty przesunęły się i zerwały hydroizolację. W grudniu 2012 roku mauzoleum zostało przykryte białą nadmuchiwaną kopułą wspierającą, aby zapewnić dodatnią temperaturę podczas pracy budowniczych. Potem pojawiły się plotki, że grób pod kopułą zostanie rozebrany. Remont został oficjalnie zakończony 29 kwietnia 2013 roku. W trakcie prac fundament został wzmocniony: na jego obwodzie wywiercono ponad 350 studni o głębokości około 20 metrów i zalano betonem. Ustabilizowało to żelbetową płytę u podstawy mauzoleum. Uszczelniono zewnętrzne szwy, odrestaurowano zabytkowe oświetlenie, a na chodnikach wokół niego ułożono granitowe płyty. Podczas naprawy ciała Lenina nie wyjęto z grobu. Mauzoleum zostało udostępnione zwiedzającym 15 maja 2013 roku. Obecnie Mauzoleum Lenina jest otwarte dla zwiedzających od wtorku do czwartku i soboty od godziny 10-tej do 13-tej. Dwa razy w roku jest zamykane na dwa miesiące z powodu konserwacji zapobiegawczej. W lutym 2016 roku specjaliści z instytutu (dawne laboratorium) sprawdzili stan ciała Włodzimierza Lenina, a także przeprowadzili konserwację sprzętu utrzymującego warunki świetlne i temperaturowe. Centrum Edukacyjne i Metodologiczne Technologii Biomedycznych, które jest częścią Ogólnorosyjskiego Instytutu Badawczego Roślin Leczniczych i Aromatycznych, zachowuje wygląd Lenina. Co półtora roku pracownicy zanurzają ciało w wannie ze specjalnym roztworem. Do sprawdzenia stanu tkanek stosuje się specjalne urządzenia i instalacje. W ciągu ostatnich 20 lat nie zarejestrowano żadnych zmian w ciele. W 2017 roku zabieg prowadzono od 16 lutego do 16 kwietnia, mauzoleum w tym czasie było zamknięte dla publiczności.

Pierwsza propozycja ponownego pochówku ciała Lenina została złożona w 1989 roku. Na Zjeździe Deputowanych Ludowych ZSRR deputowany Jurij Karjakin powiedział, że Lenin chce być pochowany na cmentarzu obok grobu matki. Ale nie znaleziono ani jednego dokumentu, w którym krewni Lenina wspomnieli by o jego „ostatniej woli”. Ruch pogrzebowy rósł. Jednocześnie pojawiły się argumenty, że zwolennicy pogrzebu ignorują fakt, że we Francji szczątki Napoleona przechowywane są w mauzoleum, w Estonii jest zabalsamowane ciało feldmarszałka Michaiła Barclay de Tolly, w mauzoleum Nowego Jorku jest ciało Generała i prezydenta Stanów Zjednoczonych Ulyssesa Granta, w Katedrze Krakowskiej na Wawelu Marszałek Józef Piłsudski spoczywa w sarkofagu. 

Główny motyw dla pragnących pogrzebać ciało Lenina jest fakt, że jest on zbrodniarzem wojennym, leninizm jest ideologią totalitarną, a mauzoleum jest przejawem leninizmu. W dniu 21 kwietnia 1989 roku Mark Zacharow na antenie programu Wzgljad powiedział, że nadszedł czas, aby wybaczyć Leninowi i pochować go po ludzku. Później nazwał Lenina przestępcą państwowym, którego trzeba sądzić. W dniu 5 września 1991 roku za zgodą Michaiła Gorbaczowa, Anatolij Sobczak próbował pochować Lenina. Przemawiał na spotkaniu deputowanych z propozycją opartą na nieistniejącej woli Lenina z chęcią pochowania na cmentarzu Wołkowskim w Leningradzie. Sobczak był wspierany przez burmistrza Moskwy Gawriila Popowa. W demokratycznej prasie ukazały się artykuły pochwalne o zasługach cmentarza Wołkowskiego i nieodzownej wzmiance o rychłym pochówku ciała Lenina na cmentarzu. Jednak Kreml otrzymał strumień telegramów i listów protestacyjnych. W dniu 11 września 1991 roku na zebraniu w Centralnym Muzeum Lenina powstał komitet społeczny „W obronie Lenina”. Natomiast w dniu 12 września pojawiły się pogłoski, że w nocy ciało zostanie potajemnie wyniesione z mauzoleum, więc pikietujący wyszli na Plac Czerwony i utworzyli oddział ludowy, aby chronić ciało Lenina. W dniu 10 października tego samego roku pod gmachem moskiewskiej rady miejskiej odbyła się demonstracja robotników Moskwy. Uczestnicy przygotowali zbiorowy apel do Michaiła Gorbaczowa z żądaniem ochrony ciała Lenina przed atakami. Według zagranicznych dziennikarzy, ludzie przechodzący obok mauzoleum czuli się niezręcznie i zakłopotani, bo skończył się historyczny cykl komunizmu i ta ideologia umarła. Dlatego należy pochować Włodzimierza Lenina obok swoich bliskich, a Mauzoleum Lenina zamienić w pomnik Ofiar Rewolucji. W październiku 1993 roku burmistrz Moskwy Jurij Łużkow przedstawił projekt dekretu prezydenckiego „O przywróceniu historycznego wyglądu Placu Czerwonego w Moskwie”, w załączniku do projektu napisano: „Wydarzenia, które miały miejsce w Moskwie w dniach 2-4 października, zmuszają nas do zwrócenia się do Borysa Jelcyna z prośbą o rozwiązanie sprawy ponownego pochówku ciała W. I. Lenina i ponad 400 osób spoczywających pod murem Kremla”. W 1996 roku jeden z głównych ideologów pierestrojki, Aleksander Jakowlew, opublikował broszurę o potrzebie przeprowadzenia procesu bolszewizmu. Dlaczego taki sąd jest potrzebny? Ponieważ Lenin wciąż znajduje się w Mauzoleum, cały kraj jest usiany jego pomnikami. Ale jest przestępcą. Ideologia przemocy, ideologia „lumpenów” nie umarła. W dniu 14 marca 1997 roku Borys Jelcyn zaproponował pochowanie Lenina „… tak jak zapisał, obok matki w Petersburgu”, mimo braku takiego testamentu. Jednak już 17 marca 1997 roku na posiedzeniu Dumy Państwowej oświadczenia Jelcyna o ponownym pochówku zostały uznane za nielegalne i utożsamiane z wandalizmem. Jednak 6 czerwca tego samego roku Borys Jelcyn powtórzył ten pomysł na posiedzeniu Rady Kultury i Sztuki w Petersburgu.  W dniu 4 czerwca 1997 roku Duma Państwowa przyjęła ustawę „O statusie Placu Czerwonego w Moskwie”. Dokument zakazywał przebudowy istniejących obiektów na Placu Czerwonym oraz budowy nowych, naruszających historyczny wygląd placu. Jednak 11 czerwca Rada Federacji odrzuciła ustawę, ale 11 grudnia 1997 roku podjęto kolejną próbę uchwalenia ustawy, ale Rada ponownie ją odrzuciła. W dniu 24 maja 1999 roku patriarcha Aleksy II opowiedział się za ponownym pochowaniem szczątków: „Mam nadzieję, że kiedyś powstanie jakiś panteon lub miejsce pochówku, do którego zostaną przeniesione szczątki przywódców rewolucji przebywających na Placu Czerwonym. To niemoralne, gdy na Placu Czerwonym w pobliżu cmentarza przykościelnego łączą się występy rockowe i koncerty rockowe. Jednak we wrześniu 2000 roku patriarcha po prostu zaproponował zakaz koncertów na Placu Czerwonym ze względu na to, że potężny sprzęt wprawia w wibracje katedrę św. Bazylego, a pijana młodzież po koncertach urządza toalety i ekscesy na terenie katedry i kościołów. W dniu 15 września 1999 roku Ministerstwo Kultury ogłosiło niedopuszczalność likwidacji nekropolii a w dniu 22 maja 2000 roku zostało zarejestrowane Stowarzyszenie Krewnych Osób Pochowanych na Honorowej Nekropolii przy Murze Kremla. Stowarzyszenie planowało ochronę praw krewnych do nienaruszalności pochówków oraz ochronę nekropolii i Mauzoleum jako pomników historii i kultury wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO i będących obiektami dziedzictwa historycznego o znaczeniu ogólnorosyjskim. W dniu 15 grudnia 2000 roku Stowarzyszenie wysłało list otwarty do prezydenta Władimira Putina. W liście napisano, że próby zniszczenia mauzoleum i nekropolii, a także propozycja stworzenia w mauzoleum kompleksu ofiar represji politycznych są profanacją pamięci historycznej ludu. List został opublikowany przez Sowietskaja Rossija, Rossijskaja Gazeta i Parlamentskaja Gazeta. 

W dniu 4 lipca 2001 roku Władimir Putin ogłosił, że jest przeciwny ponownemu pochowaniu ciała Lenina i oświadczył: „Nasz kraj od 70 lat żyje pod monopolem KPZR. W tym czasie jest to życie całego pokolenia. Wiele osób kojarzy swoje życie z imieniem Lenin. Pogrzeb Lenina oznacza dla nich to, co oznacza, że ​​czcili fałszywe wartości, stawiali sobie fałszywe cele i marnowali życie. Myślę, że tego rodzaju działania mogą prowadzić do tego rodzaju destrukcyjnego stanu, którego już doświadczyliśmy”. Jednak w dniu 6 września 2010 roku Władimir Putin zmienił już zdanie i na spotkaniu z członkami Klubu Wałdaj powiedział, że naród rosyjski w odpowiednim czasie podejmie decyzję w sprawie ponownego pochówku Lenina, ponieważ „historia to taka rzecz, która nie potzrebuje zamieszania”. W listopadzie 2005 roku Komunistyczna Partia Federacji Rosyjskiej rozpoczęła bezterminową kampanię zbierania podpisów pod petycją domagającą się pozostawienia ciała Lenina w mauzoleum. Powodem były kolejne wezwania do pogrzebu, a także słowa Walentyny Matwienko, że Rosja to nie Egipt i nie ma w niej miejsca na mumie. Według ankiety przeprowadzonej w 2006 roku, 22% ankietowanych sprzeciwiało się ponownemu pochowaniu ciała Lenina. Na początku kwietnia 2006 roku dyrektor Instytutu Historii Rosji Władimir Ławrow napisał oficjalny list, w którym wskazał, że Rosja nie będzie mogła rozwijać się demokratycznie, dopóki nie rozstanie się z symbolami komunistycznej utopii i Czerwonego Terroru. Lenin i Stalin byli osobiście odpowiedzialni za represje, Gułag i ludobójstwo narodowe. Również według Władimira Ławrowa utrzymanie ciała Lenina nie powinno odbywać się kosztem podatników, a nekropolia na Placu Czerwonym powinna zostać zlikwidowana. 

Jurij Osipow, prezes Rosyjskiej Akademii Nauk, zabrał głos w obronie mauzoleum. Uważa, że ​​niedopuszczalne jest palenie historii w tak prosty sposób: „Jeśli każde nowe pokolenie wyrówna rachunki z poprzednim, nic dobrego z tego nie wyjdzie”. W dniu 22 kwietnia 2006 roku Michaił Gorbaczow powiedział, że ciało Lenina powinno zostać pochowane w przyszłości, gdy zostaną rozwiązane obecne poważne problemy państwa, a obecnie nie ma potrzeby pogarszania sytuacji. Minister kultury i komunikacji masowej Aleksander Sokołow powiedział również, że pogrzeb może nastąpić w nieokreślonej przyszłości. Przewodniczący Komisji Dumy Państwowej ds. Pracy i Polityki Społecznej Andriej Isajew zauważył, że sprawa musi zostać rozwiązana jak najszybciej, przy niezbędnym udziale przedstawicieli Komunistycznej Partii Federacji Rosyjskiej i spadkobierców Lenina i jeśli się zgodzą , pogrzeb Lenina po wszystkich, którzy chcą się z nim pożegnać. Okres po wyborach parlamentarnych i prezydenckich w 2007 i 2008 roku Isajew nazwał dogodnym momentem na przeniesienie ciała. Grigorij Jawliński powiedział, że słuszne byłoby pochowanie Lenina na cmentarzu i usunięcie grobu Stalina z Placu Czerwonego, ale trzeba to zrobić bez dzielenia społeczeństwa i wywoływania nowych konfliktów. Zdaniem Władimira Łukina następne pokolenie Rosjan będzie w stanie rozwiązać ten problem, choć nie sprzeciwia się istnieniu gmachu mauzoleum jako pomnika historii. Według sondażu VTsIOM z 2009 roku 41% respondentów uważało, że zachowanie ciała Lenina było złe, 15% uważało, że ciało Lenina znajdowało się słusznie w mauzoleum, 66% respondentów było za pogrzebem ciała Lenina, z czego 28% zakładali, że jest to kwestia odległej przyszłości, a 38% opowiedziało się za natychmiastowym ponownym pochówkiem. W Moskwie i Sankt Petersburgu liczba osób, które zgadzają się na ponowne pochówek, przekracza przeciętny odsetek w Rosji – 48%. Ljubow Śliska, Nikita Michałkow i Georgij Poltawczenko opowiedzieli się za ponownym pochówkiem. Przeciwko byli siostrzenicy Lenina i Olga Uljanowa, którą poparł  Giennadij Ziuganow, stwierdzając, że projekt ten jest prowokacją i przejawem liberalnego faszyzmu. W 2009 roku Władimir Miedinski, deputowany do Dumy Państwowej z ramienia Jednej Rosji, zauważył, że nie ma sensu trzymać ciała Lenina w mauzoleum: „Utrzymywanie ideologicznego artefaktu w centrum stolicy jest aktem niemoralnym, bez znaczenia z punktu widzenia wydatków budżetowych, ale szkodliwym z ideologicznego punktu widzenia i okrutnym zarówno wobec krewnych Lenina, jak i wobec osób nie podzielających ideologii komunistycznej”. W dniu 20 stycznia 2011 roku Miediński powiedział, że „Lenin jest niezwykle kontrowersyjną postacią polityczną, a jego obecność na nekropolii jest całkowicie absurdalna”. Uważał, że zachowało się nie więcej niż 10% ciała: „Uważam, że co roku powinniśmy zadać to samo pytanie o wynoszenie szczątków ciała Lenina z mauzoleum. To jakaś śmieszna, pogańsko-nekrofilna misja na naszym Placu Czerwonym…… Czas zakończyć tę perwersję ”. Oświadczenie Miedinskiego na temat szczątków zostało sprawdzone przez tygodnik Wlast. Dziennikarze obliczyli, co zostało usunięte i zastąpione podczas balsamowania i doszli do wniosku, że pozostało tylko 23% ciała Lenina. 

W dniu 25 stycznia 2011 roku sekretarz KC KPZR Siergiej Obuchow powiedział: „Lenin jest już pochowany, spoczywa w sarkofagu na głębokości trzech metrów pod ziemią”. Zastępca dyrektora Centrum Dydaktyczno-Metodologicznego Technologii Biomedycznych, akademik Rosyjskiej Akademii Nauk Medycznych Jurij Denisow-Nikolski jest przekonany, że ciało Lenina może być przechowywane w doskonałym stanie przez ponad sto lat. Pochowanie ciała w tym przypadku przerwie jedyny w swoim rodzaju eksperyment biochemiczny trwający 90 lat, którego wyniki mają ogromne znaczenie dla nauki. Chemik-dziennikarz Piotr Obrazcow opublikował artykuł, w którym pytał o wartość i wyjątkowość eksperymentu z zachowaniem ciała Lenina. Według Obrazcowa stosowana metoda balsamowania znana jest od setek lat, a dwugłowe cielę przez dwa wieki trzymano w słoju z formaliną w Kunstkamerze (inaczej gabinet osobliwości) w Petersburgu. Jedyna różnica w stosunku do ciała Lenina polega na tym, że cielę jest całkowicie zanurzone w formalinie, a ciało Lenina jest nią impregnowane. W dniu 30 marca 2011 roku Prezes Fundacji Kulturalno-Oświatowej im. św. Bazylego Wielkiej Rosji Wasilij Bojko Wielki i prawnik A.A. Wasilij Bojko-Weliki nazwał określoną zbrodnię pracami prewencyjnymi nad ciałem Lenina, wykonywanymi przez specjalistów co półtora roku, i wskazał przestępcę – „Regionalną charytatywną organizację publiczną na rzecz zachowania Mauzoleum Lenina”. Przedmiotem zbrodni jest „moralność publiczna w sferze poszanowania pamięci o zmarłych”, obiektywną stroną zbrodni jest profanacja ciała zmarłego Lenina, gdyż „brak podstawowych i stosowanych wartości badanie „szczątków ciała” W.I. Uljanowa (Lenina), który zmarł 86 lat temu, nie ma znaczenia. Wasilij Bojko-Weliki prosi „o wszczęcie postępowania karnego przeciwko wskazanym przez niego osobom na podstawie art. 42 ustawy federalnej Federacji Rosyjskiej„ O stowarzyszeniach publicznych ”o przedłożenie organowi tej organizacji publicznej wniosku o te naruszenia prawa i ustalić termin ich usunięcia … W przeciwnym razie … podjąć decyzję o zawieszeniu działalności Regionalnej Organizacji Charytatywnej Publicznej na rzecz zachowania Mauzoleum Lenina na okres do sześciu miesięcy lub jego likwidacji ”. Natomiast w lipcu 2013 roku metropolita Hilarion ogłosił: do czasu usunięcia zwłok Lenina z Placu Czerwonego kraj nie zacznie się rozwijać. W styczniu 2016 roku Władimir Putin wezwał do niepodejmowania dzielących społeczeństwo kroków i do ostrożnego podejścia do kwestii ponownego pochówku Władimira Lenina. A 12 marca 2017 roku poseł z partii LDPR Iwan Suchariew wysłał do przewodniczącej Rady Federacji Walentyny Matwienko prośbę o rozbiórkę mauzoleum motywując to w ten sposób: „Przewrót bolszewicki był w rzeczywistości zbrodnią przeciwko państwu. Teraz żyjemy w zupełnie innym kraju, ale symbole, zmarli, nadal znajdują się w centrum stolicy. Trzeba raz na zawsze skończyć z tą sprawą i pogodzić Czerwonych i Białych przez pogrzebanie przywódców bolszewickich w obrządku prawosławnym. Swoje stanowisko w tej sprawie zabrał też Kościół”. Już 1 kwietnia tego samego roku ukazała się publikacja o decyzji Dumy Państwowej o ponownym pochowaniu ciała Lenina w Mytiszczi. Źródła podały, że udało im się przekonać wszystkich przeciwników ponownego pochówku, w tym najbardziej nieprzejednanych. Konsensus osiągnięto po ogłoszeniu, że ciało Lenina pozostanie w grobie. 20 kwietnia posłowie Partii Liberalno-Demokratycznej i Jednej Rosji zaproponowali do rozpatrzenia projekt ustawy o ponownym pochówku ciała Lenina, w którym zaproponowano ustanowienie procedury ponownego pochówku postaci historycznych. Jednocześnie uznano za ustalony sam fakt konieczności ponownego pochówku, ale nie podano konkretnych dat: „W celu rozpatrzenia kwestii ponownego pochówku szczątków postaci historycznych, których działalność wpłynęła na przebieg i wynik ważnych wydarzeń historycznych, w celu uwiecznienia ich pamięci przez rząd Federacji Rosyjskiej, w ustalonej przez siebie kolejności, komisje międzyresortowe powstają … szczątki Władimira Iljicza Uljanowa (Lenina) podlegają ponownemu pochowaniu … Tryb, warunki i miejsce pochówku szczątków Władimira Iljicza Uljanowa (Lenina) określa rząd Federacji Rosyjskiej, biorąc pod uwagę uwzględnienie propozycji komisji międzyresortowej”. Brak określonych ram czasowych umożliwiłby zastosowanie ustawy w szczytowym okresie kolejnej gotowości społeczeństwa do pochowania ciała Lenina. Po dyskusji i krytyce projektu ustawy posłowie Jednej Rosji wycofali podpisy. Rząd nie poparł projektu ustawy. Przepisy ustawy pozwalają na ponowne pochówek bez uwzględnienia woli zmarłego i kosztem budżetu federalnego, jednak źródła finansowania nie zostały określone, co utrudnia ocenę skutków finansowych przyjęcia tego prawo. Według ankiety na dzień 21 kwietnia 2017 roku, 39% obywateli Rosji uważało Mauzoleum Lenina za atrakcję turystyczną, 38% uważało, że umieszczenie ciała Lenina na Placu Czerwonym było błędne i nienaturalne. Jednocześnie 63% opowiedziało się za pochowaniem ciała Lenina: 32% uważa, że ​​należy to zrobić natychmiast, 31% że po pewnym czasie. Warto wspomnieć, że władze Wenezueli też miały taki pomysł aby zabalsamować zmarłego prezydenta Chaveza, Jednak  odmówiły zabalsamowania ciała po raporcie rosyjskich naukowców, który mówił, że w celu przeprowadzenia balsamowania ciało Chaveza musiałoby zostać przewiezione do Rosji na 8 miesięcy. Prezydenta, który zmarł na raka, pochowano więc w Wenezueli w Mauzoleum Rewolucji. Na całym świecie jest obecnie kilkadziesiąt różnych mauzoleów poświeconych różnym politykom, bohaterom narodowym czy tez władcom. Wielu z nich było postaciami kontrowersyjnymi czasem wręcz szkodliwymi. Najwięcej jednak kontrowersji wzbudza postać Lenina i mauzoleum z jego zachowanym oraz widocznym ciałem. Postać tego wodza rewolucji, twórcy idei komunizmu dotkliwie odczuło wiele milionów ludzi poprzez utratę majątku, godności, wolności oraz życia nie tylko w Rosji ale i w wielu krajach na świecie.

Cóż, batalia o ciało Lenina trwa i nie wiadomo kiedy się tak dokładnie zakończy, myślę, że będzie tak długo jak długo nie zmienią się radykalnie uwarunkowania oraz sposób myślenia, który był w tym kraju wpajany ludziom przez dziesięciolecia w okresie propagandy i terroru rządów bolszewików oraz indoktrynowania tą ideologią. Naród Rosyjski, którzy poprzez tę ideologię przeszedł ocean cierpienia i przelał morze krwi, sam musi jednak zadecydować w tej sprawie już bez rozlewu krwi.

Zródła:

1. ПОСЕЩЕНИЕ АЛМАЗНОГО ФОНДА, БОЛЬШОГО КРЕМЛЁВСКОГО ДВОРЦА И МАВЗОЛЕЯ В.И. ЛЕНИНА, https://www.kreml.ru/visit-to-kremlin/ticket-prices/poseshchenie-drugikh-muzeev/   – (dostęp 10-08-2021)
2. Усыпальница вождя: Мавзолей Ленина в архивных кадрах. РИА Новости (2 ноября 2017). Дата обращения: 19 марта 2018.  – https://ria.ru/20171102/1508072332.html#ria_media=g1508072332_0%3D1508067549  – (dostęp 10-08-2021)
3. Елена Костылева. Ленин мёртв. Colta (1 июня 2015). Дата обращения: 20 марта 2018., https://www.colta.ru/articles/society/7482  – (dostęp 10-08-2021)
4. Петр Образцов. Главное тело России. Известия (25 января 2011). Дата обращения: 25 марта 2018., https://iz.ru/news/370465 – (dostęp 10-08-2021)
5. Михаил Карпов. И тело его живёт. Какие тайны скрывает мавзолей Ленина. Лента (30 ноября 2016). Дата обращения: 21 марта 2018., https://lenta.ru/articles/2020/04/22/lenin150/ – (dostęp 10-08-2021)
6. Письма советских граждан в газеты с просьбой не предавать тело Ленина земле. 22-25 января 1924 г.. Российская газета (1 октября 2017). Дата обращения: 20 марта 2018., https://rg.ru/2017/10/24/rodina-lenin.html  – (dostęp 10-08-2021)
7. Анатолий Воробьёв. Белорусская кладка. Правда (23 января 2004). Дата обращения: 22 марта 2018., https://kprf.ru/pravda/issues/2004/7/article-3212/  – (dostęp 10-08-2021)
8. Величко В. От Лубянки до Кремля. — М.: Ака-Терм, 2013. — 632 с., 
9. Никита Петров. Гудбай, Ленин. Новая газета (12 июля 2013). Дата обращения: 23 марта 2018., https://www.mk.ru/social/2016/01/11/sovetnik-glavy-fso-raskryl-tayny-kremlevskoy-steny.html   – (dostęp 10-08-2021)
10. Калиниченко В. Дело о 140 миллиардах, или 7060 дней из жизни следователя. — Москва: Центрполиграф, 2017. — 384 с., 
11. Леонид Максименков. Кто не забыт? Что не забыто? Как трансформировалась за полвека идея мемориала жертвам репрессий. Коммерсантъ (30 октября 2015). Дата обращения: 12 сентября 2017., https://www.kommersant.ru/doc/2835609  – (dostęp 10-08-2021)
12. Мавзолей Ленина: мифы и реальность. ТВЦ (23 января 2015). Дата обращения: 19 марта 2018., http://www.tvc.ru/news/show/id/59828  – (dostęp 10-08-2021)
13. Ева Меркачева. В Мавзолее Ленина обнаружен замурованный колумбарий. Московский комсомолец (13 октября 2013). Дата обращения: 12 марта 2018., https://www.mk.ru/social/article/2013/10/10/928861-v-mavzolee-lenina-obnaruzhen-zamurovannyiy-kolumbariy.html   – (dostęp 10-08-2021)
14. Александр Колесниченко. Тайны пристанищ Ленина. О чём не рассказывают посетителям Мавзолея. Аргументы и факты (1 февраля 2014). Дата обращения: 28 марта 2018., https://aif.ru/society/history/tayny_pristanisch_lenina_o_chem_ne_rasskazyvayut_posetitelyam_mavzoleya   – (dostęp 10-08-2021)
15. В Москве 9 сентября закроют Мавзолей В. И. Ленина. REGNUM (6 сентября 2017). Дата обращения: 10 марта 2018., https://regnum.ru/news/society/2318284.html  – (dostęp 10-08-2021)
16. Игорь Елков. Ходоки у Ленина. Российская газета (17 апреля 2017). Дата обращения: 13 марта 2018., https://rg.ru/2017/04/17/dveri-mavzoleia-lenina-otkroiutsia-18-aprelia-posle-dvuhmesiachnogo-pereryva.html  – (dostęp 10-08-2021)
17. Александр Колесниченко. «Непочётное» тело. Как и кто охраняет сегодня Мавзолей Ленина?. Аргументы и факты (8 октября 2008). Дата обращения: 13 марта 2018., https://aif.ru/society/history/6683  – (dostęp 10-08-2021)
18. Артем Кречетников. Советник главы ФСО раскрыл тайны кремлевской стены. BBC (19 апреля 2012). Дата обращения: 30 марта 2018., https://www.bbc.com/russian/russia/2012/04/120419_lenin_burial_discussions  – (dostęp 10-08-2021)
19. Венесуэльцы похоронили Чавеса, чтобы не везти его тело в Россию. Труд (16 марта 2013). Дата обращения: 21 марта 2018., https://www.trud.ru/article/16-03-2013/1290772_venesueltsy_poxoronili_chavesa_chtoby_ne_vezti_ego_telo_v_rossiju.html  – (dostęp 10-08-2021)
20. Коммунисты требуют оставить Ленина в мавзолее. BBC (12 ноября 2005). Дата обращения: 21 марта 2018., http://news.bbc.co.uk/hi/russian/news/newsid_4431000/4431236.stm   – (dostęp 10-08-2021)
21. Дмитрий Владимиров. Александр Яковлев: Есть только правда между прошлым и будущим. Российская газета (2 октября 2003). Дата обращения: 21 марта 2018., https://rg.ru/2003/12/02/yakovlev.html   – (dostęp 10-08-2021)
22. Путин против захоронения те, ла Ленина. Женьминь Жибао (24 июля 2001). Дата обращения: 23 марта 2018., http://russian.peopledaily.com.cn/200107/19/rus20010719_48145.html  – (dostęp 10-08-2021)
23. Российские политики полагают, что хоронить Ленина ещё рано. newsru (22 апреля 2006). Дата обращения: 23 марта 2018., https://www.newsru.com/russia/22apr2006/lenin.html   – (dostęp 10-08-2021)
24. Сергей Обухов. Секретарь ЦК КПРФ С.П.Обухов: Четыре большие лжи «ЕР» о захоронении Ленина. Разрушители России поднялись в новую атаку а символ государственности – Мавзолей отца-основателя РФ. КПРФ.ru (25 января 2011). Дата обращения: 23 марта 2018., https://kprf.ru/rus_soc/86990.html  – (dostęp 10-08-2021)
25. Бойко-Великий В. В. Останкам Ленина не место на Красной площади. Русская линия (30 марта 2011). Дата обращения: 23 марта 2018., https://rusk.ru/st.php?idar=47586  – (dostęp 10-08-2021)
26. Wikipedia.

Nadto filmy w j.rosyjskim z tłumaczeniem angielskim:

1. Wycieczka do Mauzoleum Lenina –  https://www.youtube.com/watch?v=MXfLOVQIiik  – (dostęp 5-11-2021)
2. Dlaczego nie da się zamknąć mauzoleum?, https://www.youtube.com/watch?v=yP1No0t0-Ls  – (dostęp 5-11-2021)