Napisałem wiele już na temat historii dotyczącej najstarszych tekstów opisujących meteoryty a także o zabytkach wykonanych z meteorytów i tektytów. Lecz ciągle zapominałem o najstarszym tekście, który wspomina o ciekawym wydarzeniu. Może dlatego, że wydarzenie rozgrywa się w rozmowach jak i we śnie głównego bohatera, ale przecież jest to pierwszy zapis spadającego meteorytu i to najstarszy na Ziemi.

REKLAMA

Chodzi o Epos o Gilgameszu, który  jest prawdopodobnie najstarszą napisaną historią na Ziemi. Pochodzi ze starożytnej Sumerii i został pierwotnie zapisany pismem klinowym na 12 glinianych tabliczkach. Opowiada o przygodach historycznego króla Uruk, gdzieś pomiędzy 2750 a 2500 p.n.e.

Na początku „Eposu o Gilgameszu” na Pierwszej Tabliczce pojawia się wielki meteoryt, który spadł na ziemię. Pomimo tego, że Gilgamesz jest 2/3 bogiem a w 1/3 człowiekiem nie może go podnieść.

Poniżej moje tłumaczenie tekstu z j.angielskiego, z tłumaczenia oryginalnego dokonanego przez zespół Maureen Gallery Kovacs. Stanford University Press, 1990 (http://www2.latech.edu/~bmagee/103/gilgamesh.htm ) a także  przekładu John Maier i John Gardner (Nowy Jork: Vintage, 1981) http://www.uwosh.edu/home_pages/faculty_staff/minniear/2010/Pages/Epic%20of%20Gilgamesh.pdf

Na tabliczce pierwszej i drugiej jest wyeksponowana mowa o meteorycie. Pierwszy raz jest mowa o meteorycie przy okazji zwierzania się swojemu ojcu przez Trapera o spotkaniu z Enkidu. Epos o Gilgameszu opisuje też fragment snu w którym bohater ma wizję że meteoryt spada z nieba oraz był dla niego zbyt ciężki, by go podnieść. Chociaż matka Gilgamesza interpretuje ten sen jako symbolicznie odnoszący się do stworzonego przez niebiańskich bogów jego przyszłego dobroczynnego towarzysza o imieniu Enkidu.  Następny sen Gilgamesza porównuje Enkidu do mężczyzny podobnego do Gilgamesza, którego obejmował jak kobietę, Później jeszcze kilka razy można spotkać zapis o meteorycie. Wychodzi na to ,że Enkidu jest „spadającym meteorytem”. Co ciekawe niektórzy naukowcy dopatrują się przenośni, że Gilgamesz i Enkidu występuje tutaj jako Orion i Meteor. 

Pierwszy raz jest mowa o meteorycie przy okazji zwierzania się swojemu ojcu przez Trapera, który przerażony spotkał Enkidu:

Traper zwrócił się do ojca mówiąc:

      „Ojcze, z gór przybył pewien gość.

      On jest najpotężniejszy na ziemi,

      jego siła jest tak potężna jak meteoryt (?) Anu!

      Nieustannie przemierza góry,

      nieustannie przepycha się w wodopoju ze zwierzętami,

      nieustannie stawia stopy naprzeciw wodopoju.

      Bałam się, więc nie podeszłem do niego.

      Wypełniał doły, które wykopałem,

      wyrwałem moje pułapki, które rozsadziłem,

      uwolnione z mojego uścisku dzikie zwierzęta.

      Nie pozwala mi obchodzić pustkowia!”

Ojciec trapera odezwał się do niego mówiąc:

      „Mój synu, mieszka w Uruk niejaki Gilgamesz.

      Nie ma nikogo silniejszego niż on,

      jest tak silny jak meteoryt (?) Anu!.

      Idź, wyrusz do Uruk,

      powiedz Gilgameszowi o tym Mężu Mocy.

……………………i dalej……………..

Posłuchał rady ojca.

Traper udał się do Uruk,

odbył podróż, stał wewnątrz Uruk,

i oświadczył… Gilgameszowi:

      „Jest pewien człowiek, który przybył z gór…

      on jest najpotężniejszy na ziemi,

      jego siła jest tak potężna jak meteoryt (?) Anu!

      Nieustannie przemierza góry,

      nieustannie przepycha się w wodopoju ze zwierzętami,

      nieustannie stawia stopy naprzeciw wodopoju.

 

W innym miejscu Gilgamesz ma sen i zwierza się swojej matce:

 

Gilgamesz wstał i ujawnił sen, mówiąc do matki:

      „Mamo, miałem sen ostatniej nocy.

      Pojawiły się gwiazdy nieba,

      a obok mnie spadł jakiś meteoryt (?) Anu!.

      Próbowałem go podnieść, ale był dla mnie zbyt potężny,

      Próbowałem go odwrócić, ale nie mogłem tego ruszyć.

      Wokół niego stała Ziemia Uruk,

      cała ziemia zebrała się wokół tego,

      wokół niego tłoczyła się ludność,

      Mężczyźni skupili się wokół tego,

      i ucałował jego stopy jak małe dziecko (!).

      Pokochałam to i przyjęłam jako żonę.

      położyłem go u twoich stóp,

      i sprawiłeś, że konkurował ze mną.”

Matka Gilgamesza, mądra, wszechwiedząca, powiedziała do swego Pana;

Rimat-Ninsun, mądry, wszechwiedzący, powiedział do Gilgamesza:

      „Jeśli chodzi o gwiazdy na niebie, które się pojawiły

      i meteoryt(?) Anu, który spadł obok ciebie,

      próbowałeś podnieść, ale to było dla ciebie zbyt potężne,

      próbowałeś go odwrócić, ale nie zdołałeś go ruszyć,

      położyłeś go u moich stóp,

      i sprawiłem, że konkurował z tobą,

      i pokochałaś go i przyjęłaś jako żonę.

      „Przyjdzie do ciebie potężny człowiek, towarzysz, który ratuje swego przyjaciela…

      jest najpotężniejszy na ziemi, jest najsilniejszy,

      jego siła jest potężna jak meteoryt (!) Anu!

      Kochałeś go i przyjąłeś za żonę;

      i to on będzie cię wielokrotnie zbawiał.

      Twój sen jest dobry i pomyślny!”

………………………………………………….

Matka Gilgamesza, mądra, wszechwiedząca, powiedziała do swego syna;

Rimat-Ninsun, mądry, wszechwiedzący, powiedział do Gilgamesza:

      „”Topór, który widziałeś (jest) mężczyzną.

      „… (że) kochasz go i obejmujesz jak żonę,

      „ale (że) rywalizuję z tobą.”

      „” Przyjdzie do ciebie potężny człowiek,

      „” towarzysz, który ratuje przyjaciela…

      „jest najpotężniejszy na ziemi, jest najsilniejszy,

      „jest tak potężny jak meteoryt(!) Anu!”

 

Z kolesi na początku Tabliczki Drugiej, jest taki oto tekst:

Tabliczka II

Enkidu siedzi przed nią.

[Brakuje następnych 30 wierszy; niektóre fragmentaryczne linie począwszy od 35 zostały przywrócone z paraleli w Staro-Babilońskime.]

„Czemu …”(?)

Jego własna rada …

Na jego polecenie …

Kto zna jego serce…

Szamhat ściągnął ubranie,

i przyodziałem go jednym kawałkiem!

podczas gdy ona ubrała się w sekundę.

Pochwyciła go tak, jak robią to bogowie

i zaprowadził go do chaty pasterzy.

Wokół niego zebrali się pasterze,

dziwili się sobie:

„Jak młodzież przypomina Gilgamesza…

wysoki wzrost, wznoszący się aż do blanków nad murem!

Z pewnością urodził się w górach;

jego siła jest tak potężna, jak meteoryt(!) Anu!”

………………………………………………

Pocałowali się i zostali przyjaciółmi.

[Staro babiloński staje się fragmentaryczny. Wznowienie wersji standardowej]

        „Jego siła jest najpotężniejsza na ziemi!

        Jego siła jest tak potężna jak

meteoryt(?) Anu,

Dla wyjaśnienia słowo ANU znaczy  sumeryjski An, ojciec bogów i bóg firmamentu, „wielkiego w górze”. W sumeryjskiej kosmogonii było przede wszystkim pradawnym morzem, z którego narodziła się kosmiczna góra składająca się z nieba „An” i ziemi „Ki”, zostali rozdzieleni przez Enlila, potem An uniósł niebiosa, a Enlil ziemię. Ann później wycofywał się coraz bardziej w tło. Miał ważną świątynię w Uruk.

Anu!!!! w tym tekście wyraża zdenerwowanie, zdziwienie lub przerażenie, czyli moim zdaniem  użycie słowa Anu znaczy tyle co – „O Boże!!!”  i w ten sposób podkreśla autor tekstu jak to mówimy współcześnie „coś niesamowitego”, „coś ogromnego” czy też „coś zadziwiającego” itd. 

Dla mnie teksty te są bardzo ciekawe, gdyż jest tutaj mowa o pierwszym meteorycie opisanym w najstarszej zapisanej historii na Naszej Planecie.  

Źródła:

  1. Dreams in The Epic of Gilgamesh, https://freebooksummary.com/dreams-in-the-epic-of-gilgamesh-120805 – (dostęp 3-08-2022)
  2. Maureen Gallery Kovacs Translation, http://king-of-heroes.co.uk/the-epic-of-gilgamesh/maureen-gallery-kovacs-translation/  – (dostęp 3-08-2022)
  3. The Epic of Gilgamesh Translated!by!Maureen!Gallery!Kovacs Electronic!Edition!by!Wolf!Carnahan,!I998, https://uruk-warka.dk/Gilgamish/The%20Epic%20of%20Gilgamesh.pdf  – (dostęp 3-08-2022)
  4. John Maier i John Gardner (Nowy Jork: Vintage, 1981) http://www.uwosh.edu/home_pages/faculty_staff/minniear/2010/Pages/Epic%20of%20Gilgamesh.pdf  – – (dostęp 3-08-2022)
  5. A. Kotowiecki, Epos o Gilgameszu a Biblia. Część Pierwsza, http://pressmania.pl/epos-o-gilgameszu-a-biblia-czesc-pierwsza/?fbclid=IwAR1rrsXVpXa_ra4oco6YVqPKjLElCn0sjrxDfZc8vMUykzHN_br7N6YmN5Y – (dostęp 3-08-2022)
  6. A. Kotowiecki, Święte meteoryty – różne historie z nimi związane, http://pressmania.pl/swiete-meteoryty-rozne-historie-z-nimi-zwiazane/  – (dostęp 3-08-2022)
  7. A. Kotowiecki A., 2003, Polskie zabytki wykonane z żelaza meteorytowego, Materiały, II Seminarium Meteorytowe, Olsztyn, s. 55–64.
  8. A. Kotowiecki A., 2003, Święte meteoryty, Meteoryt nr 3, s. 26–28.
  9. A. Kotowiecki A., 2004, Artifacts in Polish collections made of meteoritic iron, Meteoritics & Planetary Science, vol. 39, nr 8, supp. s. A151–A156.
  10. A. Kotowiecki, Artifacts in Polish collections made of meteoritic iron, https://repository.arizona.edu/handle/10150/655887  – (dostęp 3-08-2022)
  11. A. Kotowiecki, Zabytkowe artefakty wykonane z meteorytów i tektytów, https://bibliotekanauki.pl/articles/1830275  – (dostęp 3-08-2022)
  12. A. Kotowiecki, Tektyty i szkliwo impaktowe w świetle badań i odkryć archeologicznych na świecie, https://www.infona.pl/resource/bwmeta1.element.psjd-48b2fe70-25ee-4250-b905-cb2326946f32   – (dostęp 3-08-2022)
  13. A. Kotowiecki, Dziewiętnasty polski meteoryt, Meteoryt, 2, 2003, s. 25. http://meteoryt.info/Met203.pdf   – (dostęp 3-08-2022)
  14. A. Kotowiecki, (2003), Polskie zabytki wykonane z żelaza meteorytowego, materiały, II Seminarium Meteorytowe, 24-26 kwietnia, Olsztyn 2003, s. 55-64.

http://www.ptmet.org.pl/old/wydawnictwa/2003%2007%20Kotowiecki.pdf  – – (dostęp 3-08-2022)