II Rzeczpospolita istniała niecałe 20 lat. Odzyskała niepodległość w 1918 r., mimo zakończenia I wojny światowej musiała walczyć do 1921 r. z bolszewicką Rosją, a już we wrześniu 1939 r. napadły na nią dwa mocarstwa Niemcy i Rosja!
Powtarzany jest ciągle zarzut, że w 1939 r. Polska miała waleczną, ale źle uzbrojoną i wyposażoną armię. Tymczasem jej uzbrojenie i wyposażenie było podobne do tego co miało wojsko niemieckie i często dużo lepsze niż armia sowiecka.
Problem była nie jakość, ale ilość tego uzbrojenia, ale przecież Polska nie miała szans, aby mieć go tyle, co Niemcy, czy Sowiety.
……………………………
Karabiny

REKLAMA

W okresie wojny z bolszewikami Wojsko Polskie dysponowało różnorodną bronią strzelecką pochodzącą głównie z armii zaborczych, a także ściągniętą razem z jednostkami formującymi się na obczyźnie oraz zakupioną za granicą.
Występowały karabiny i karabinki niemieckie Mauser, austriackie Mannlicher jak i przestarzałe karabiny Werndl. Były rosyjskie karabiny Mosin wz. 1891, karabinki Mosin wz. 1907, japońskie Arisaki i produkowane przez USA dla Rosji Winchester Model 1895. Wraz z armią gen. Hallera do Polski dotarły karabiny Lebel i Berthier. Były zakupione od Włochów karabiny Carcano i w Anglii karabiny ROSS i Lee-Enfield.

Wojsko Polskie miało w tym czasie 24 typy karabinów i 22 typy karabinków. Taka różnorodność powodowała wiele problemów przy korzystaniu z tej broni, zwłaszcza – z racji na różne kalibry – z zaopatrzeniem jej w amunicję.
Po zakończonej wojnie najpilniejszym i kosztownym zadaniem było ujednolicenie w wojsku broni strzeleckiej.

W marcu 1921 r. Rada Ambasadorów Ententy nakazała Niemcom oddanie Polsce maszyn i urządzeń, dokumentacji oraz dużych zapasów surowcowych z byłego pruskiego Arsenału Królewskiego w Gdańsku, gdzie w czasie I wojny światowej produkowano karabiny Mauser. Otrzymane maszyny i urządzenia przewieziono do Warszawy, gdzie powstała następnie Państwowa Fabryka Karabinów.

W czerwcu 1921 r. zdecydowano o przyjęciu karabinu Mauser 7,92 mm jako podstawowego uzbrojenia WP. Jest on uznawany za szczytowe osiągnięcie w dziedzinie projektowania karabinów powtarzalnych, a rozwiązania w nim zastosowane wykorzystywane są do dnia dzisiejszego (np. w broni snajperskiej). Fabryka w Warszawie rozpoczęła w lipcu 1922 r. produkcję „polskiego Mausera”.

W 1928 r. wprowadzono do uzbrojenia wojska nowoczesny polski karabinek wz. 1929 – istnieje opinia, że na nim wzorowali się Niemcy konstruując w 1935 r. swój karabinek. Do wyrobu lufy używano opracowany w Polsce stop stali węglowej dzięki czemu lufa charakteryzowała się dużą wytrzymałością, wynoszącą 10 tys. strzałów. Karabinek wz. 29 był bronią krótszą, poręczniejszą i lżejszą od tradycyjnego karabinu, o mniejszym jednak praktycznym zasięgu strzału.

Do 1939 r. fabryki broni w Warszawie i Radomiu wyprodukowały ponad 392 tys. kb i kbk Mauser i ponad 260 tys. kbk wz. 29. Polskie karabiny charakteryzowały się starannym wykonaniem, jakością przeważały nad Mauserami produkowanymi w Niemczech.
Po kampanii polskiej 1939 r. Niemcy wszystkie zdobyte karabiny i karabinki polskiej produkcji przyjęli na uzbrojenie jako Gewehr 98(p) i Gewehr 29(p). W armii sowieckiej zdobyczne polskie karabiny były wręczane jako wyróżnienie wzorowym żołnierzom.

Autor: prof. Romuald Szeremietiew
Polski polityk, publicysta, doktor habilitowany nauk wojskowych specjalista w zakresie obronności (habilitacja „O bezpieczeństwie Polski w XX wieku”), nauczyciel akademicki, m.in. profesor nadzwyczajny Akademii Obrony Narodowej i Akademii Sztuki Wojennej, więzień polityczny PRL, poseł na Sejm III kadencji, były wiceminister i p.o. ministra obrony narodowej.