Prawo spadkowe skrywa w sobie wiele tajemniczych określeń. Jednym z nich jest zachowek, którego celem jest ochrona najbliższych spadkodawcy. Co to oznacza? Opisujemy, czym jest zachowek i komu się należy.

REKLAMA

Czym jest zachowek – definicja

Zachowek traktuje się jako formę ochrony interesów najbliższych osób spadkodawcy. Jest to wszelkiego rodzaju majątek, który ma zostać rozdzielony między spadkobierców. Może on być rozdysponowany jeszcze za życia spadkodawcy lub po jego śmierci. Zachowek można rozumieć jako formę wypłaty należności finansowych, których osoby najbliższe spadkodawcy mogą żądać od innych osób zobowiązanych do zapłaty. Można uznać, że jest to swego rodzaju substytut spadku. Celem zachowku jest ochrona interesów najbliższych, ponieważ jest to ochrona przed pominięciem w testamencie.

Komu przysługuje zachowek?

Prawo polskie dopuszcza możliwość, w której nawet jeśli w testamencie nie uwzględniono wszystkich najbliższych, to mogą oni dociekać swoich praw. Oznacza to, że możliwe jest dochodzenie od spadkobiercy części spadku, która należałaby się w przypadku ustawowego dziedziczenia.

Zgodnie z polskimi przepisami osobami uprawnionymi do zachowku są zstępni spadkodawcy, czyli dzieci, wnuki, prawnuki, praprawnuki itd., a także rodzice spadkodawcy lub małżonek. Osoby obdarowane dużą częścią spadku mogą jednak spotkać się z roszczeniami o zachowek. Najczęściej taka sytuacja zachodzi wtedy, gdy spisując testament, pominie w nim osoby dziedziczące z ustawy. Ważna jest także kwestia rodziców spadkodawcy, którzy są uprawnieni do zachowku, ale tylko w określonych okolicznościach. Po pierwsze, jeśli spadkodawca nie pozostawił zstępnych, a po drugie, jeśli rodzice dziedziczyliby z ustawy w zbiegi z małżonkiem, rodzeństwem lub samodzielnie.

Komu nie przysługuje prawo do zachowku?

Do zachowku są uprawnione jedynie osoby wskazane w ustawie. Nie mogą to więc być osoby uznane za niegodne dziedziczenia, osoby wydziedziczone przez spadkodawcę, osoby, które zrzekły się dziedziczenia lub osoby, które odrzuciły spadek. Co więcej, prawa do zachowku nie ma również małżonek wyłączony z dziedziczenia, czyli zwykle małżonek po rozwodzie lub orzeczonej separacji, którego uznano winnego rozkładu pożycia małżeńskiego.

Jak ustalić kwotę spadku?

Ustalenie kwoty spadku to złożone zajęcie, ponieważ wymaga określenia substratu zachowku. Jest to wartość całego spadku, a więc jego określenie może być bardzo trudne. Zachowek chroni przed sytuacją, w której cały majątek zostanie przepisany jednej osobie. Co więcej, w ustalaniu zachowku duże znaczenie ma nie tylko rodzaj relacji i więzi, ale także położenie życiowe. Do wyższego zachowku są uprawnione osoby małoletnie i dorosłe, ale niezdolne do pracy. Mogą oni otrzymać zachowek w wysokości ⅔, a nie ½ jak pozostali.

Czy w testamencie można pozbawić prawa do zachowku?

Tak. Dopuszcza się pozbawienie prawa do zachowku. Możliwe jest to jednak tylko jeśli taki zapis jest w testamencie. Oznacza to, że konieczne jest odpowiednie przygotowanie testamentu, w którym wyraźnie zostanie wskazane, że jako spadkodawca pozbawia się prawa do zachowku. Aby zapis ten był wiarygodny, nie może być żadnych wątpliwości co do woli spadkodawcy.

Jak nie płacić zachowku – sposoby

Roszczenia o zachowek mogą być kierowane do spadkobierców, ale też do osób, które nic nie dostały w spadku. Szczególnie w takiej sytuacji warto wiedzieć, jak nie płacić zachowku. Wiele zależy od tego, czy spadkodawca jeszcze żyje, ponieważ jeśli tak, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że nie trzeba będzie płacić zachowku od darowizny. Wśród sposobów na niepłacenie zachowku można wymienić umowę dożywocia, która polega na opiece nad spadkodawcą do końca życia. Innymi sposobami są wydziedziczenie, zachowanie określane jako niegodność i zrzeczenie się. Natomiast jeśli doszło do śmierci, może okazać się, że jednym sposobem na niepłacenie zachowku jest porada prawna u adwokata, ponieważ trzeba przygotować się na rozprawy w sądzie.

Testament a zachowek – porady prawne

Osoby, które dostały darowiznę i są zobowiązane zapłacić zachowek, często zastanawiają się, jak nie płacić zachowku. Opisane sposoby to jednak tylko wskazówki. Najlepszym sposobem, aby dowiedzieć się, jakie są sposoby na niepłacenie zachowku, jest porada prawna. Każda sytuacja jest bowiem inna, a kruczki prawne mogą powodować niezrozumienie przepisów. Warto wybrać pobliską kancelarię prawną i w niej poszukać pomocy i odpowiedzi na nurtujące pytania. Wystarczy wpisać w wyszukiwarkę np. porady prawne Szczecin, aby znaleźć dla siebie pobliską kancelarię.