Muzeum Paleontologiczne w Moskwie

Orłowskie Muzeum Paleontologiczne zostało założone przez Instytut Paleontologiczny Rosyjskiej Akademii Nauk w 1937 roku przed XVII sesją Międzynarodowego Kongresu Geologicznego. Jego nazwa pochodzi od Jurija Aleksandrowicza Orłowa. Muzeum Paleontologiczne Orlow jest częścią Instytutu Paleontologicznego Rosyjskiej Akademii Nauk. Muzeum reprezentuje jedną z najstarszych instytucji przyrodniczych w Rosji. Jego historia wraca do pierwszego Muzeum Publicznego w naszym kraju – „Kunstkammer” założona przez Petera Wielkiego. Kunstkamer to pierwsze muzeum w Rosji. Założony przez Piotra Wielkiego i ukończony w 1727 roku budynek Kunstkammer mieści Muzeum Antropologii i Etnografii Piotra Wielkiego , z kolekcją prawie 2 000 000 przedmiotów. Znajduje się na nabrzeżu Uniwersitetskaja w Sankt Petersburgu, naprzeciwko Pałacu Zimowego (niedługo jak nie będzie przeszkód znowu tam też jadę).

REKLAMA

W Moskwie natomiast, nowoczesna ekspozycja opiera się na bogatych naukowych zbiorach Instytutu Paleontologicznego. Obejmuje około pięciu i pół tysiąca naturalnych obiektów paleontologicznych. Muzeum mieści się w specjalnie skonstruowanym budynku z oryginalną architekturą i wyjątkowym, monumentalnym i dekoracyjnym wzorem. Muzeum Paleontologiczne jest jednym z rodzaju kulturalnego punktu orientacyjnego w Moskwie i ogólnie Rosji. Jest to jedna z najbardziej reprezentatywnych kolekcji Muzeów Paleontologicznych na całym świecie. Wiele eksponatów do kolekcji zostało przywiezionych przez członków ekspedycji naukowych, które odbyły się w Rosji, Mongolii, Chinach, byłych republik radzieckich. Muzeum Paleontologiczne zostało otwarte w 1987 roku na południowym zachodniej części Moskwy. Ekspozycja muzealna zajmuje pięć głównych sal. Połączonych przez przejścia, które tworzą zamkniętą sekwencję a która zaczyna się i kończy wieżą z panelu ceramicznego „Drzewo życia”. Jest to największa dekoracja muzeum. Wszystkie hale Muzeum, z wyjątkiem wprowadzenia, są poświęcone poszczególnym erom i okresom geologicznej historii Ziemi. Pierwsza jest halą wstępną, po czym następuje hala historii ery prekambryjskiej i wczesnego okresu paleozoicznego, a następnie przechodzi się przez halę ery paleozoicznej, mezozoicznej i kenozoicznej. Ekspozycja Muzeum pozwala śledzić wszystkie główne etapy ewolucji i ewidencji życia na ziemi od dowodów kopalnych działalności najwcześniejszych bakterii przed około 1,5 miliarda lat do zwierząt epoki lodowcowej i aż do rozwoju człowieka. Zatem zwiedzając to muzeum wchodzimy opłacając bilety do hala wstępnej a za nią na platformę schodową pozwalającą nam nie przeoczyć ogromnego ceramicznego panelu „Drzewa życia” wykonanego przez rzeźbiarza Aleksandra Belashowa. Po prawej stronie po schodach znajduje się hala wprowadzająca. Centralna pozycja w tej hali jest zajmowana przez doskonale zachowany kompletny szkielet mamuta, który jest wizytówką wprowadzającą w temat i problemy paleontologii. Po przeciwnej stronie hali są gabloty opowiadające o narodzinach paleontologii w Rosji a także o historii Muzeum Paleontologicznego.

Oprócz „Drzewa Życia”, dekoracje holu i hali wprowadzającej obejmują dwa duże panele ceramiczne wykonane przez rzeźbiarza Walerego Maloletkowa – „Lilie morskie” i „Narodziny morza”. Zresztą w każdej hali na ścianach pod sufitami mamy piękne rzeźby i inscenizacje artystyczne związane z tematem danej hali wystawowej.

Hala 2-ga dotyczy ery prekambryjskiej i wczesnej paleozoicznej. Prekambryjska era jest etapem historii geologicznej naszej planety od około 4,5 miliarda lat temu aż do początku okresu kambryjskiego czyli do ok. 542 miliony lat temu. Prekambria stanowi prawie 90% całego czasu istnienia planety. Możemy tutaj zobaczyć starożytne dowody paleontologiczne, bakterie kopalne, które mają wiek 3,5 miliarda lat. Według danych Geochemistry, życie pojawiło się jeszcze wcześniej tj. około 4 miliardów lat temu. Paleontologiczne znaleziska w prekambiarze są stosunkowo rzadkie, a jest ona odzwierciedlona w nazwie tego czasu, tj. Cryptozoic, który jest przetłumaczony z greki jako „ukryte życie”. Głównymi przyczynami niewielkiej liczby skamieniałości prekambryjskich są mikroskopijne wymiary organizmów i braku stałych części szkieletowych, które są lepiej zachowane w stanie skamieniałym. Wizualnie rozróżniane rośliny i zwierzęta miękkie, a także pierwsze organizmy szkieletowe pojawiają się tylko w Okresie Vendian lub EdiaCaran, reprezentujący najnowszy okres prekomencjowania. Początek wczesnego paleozoicznego etapu rozwoju życia jest oznaczony tak zwanym „wybuchem Kambrii”, czyli bardzo szybkim rozojem w skali geologicznej, w ciągu 20-25 milionów lat, przez pojawienie się licznych i różnych organizmów szkieletowych wszystkich znanych typów w tym kręgowce. Era Kambryjska jest pierwszym okresem czasu „jawnego życia”. Wczesna paleozoiczna trwała od 542 do 400 milionów lat temu i obejmuje, oprócz karbonu, także ordowik i sylur. We wczesnym paleozoicznym okresie życie rozwijało się głównie w morzach. Głównymi grupami organizmów były bezkręgowce, algi i bakterie. Tylko na końcu wczesnego paleozoicznego okresu niektórych grup bezkręgowców i roślin częściowo wyszły na ląd.

W hali nr 3 znajdują się wystawy tymczasowe. Teraz były wystawione prace artystyczne pt.”Paleoart w rzeźbie” wykonane przez artystów Aleksandra Bielaszowa i Władimira Iliuhina.

W hali nr 4 znajduje się ekspozycja poświęcona głównie ewolucji kręgowców i ich rozwój w Europie Wschodniej i sąsiednich obszarach podczas późnego okresu paleozoicznego i we wczesnym okresie mezozoicznym, od 419 do 200 milionów lat temu. Późny paleozoiczny obejmuje trzy okresy – dewoński, karbon i perm. Paleozoiczna Era zakończyła 252 milionów lat temu. Po niej następuje trias, który jest pierwszym okresem ery mezozoicznej. Już na początku późnej ery paleozoicznej byli reprezentowani przez różne grupy bezżuchwowców i bezszczękowców czyli prymitywnych, pozbawionych szczęk kręgowców wodnych, a także przez opancerzone i kościste ryby. Ryby w dewonie dały początek pierwszych czworonożnych zwierząt, płazów. Płazy zdominowały w grupie kręgowców w okresie karbońskim, a następnie ich przywództwo zostało wyparte przez gady, które były znacznie lepiej dostosowane do życia na ziemi. Pod koniec epoki paleozoicznej pojawiły się pierwsze drapieżniki i przodkowie dinozaurów, krokodyli, a także zaawansowane ssakopodobne gady, Cynodonts, z których później wyewoluowały ssaki. W świecie roślinnym dominowały skrzypy i paprocie. Pierwsze lasy pojawiły się w okresie dewońskim. Paleozoiczna era zakończyła się największym wymieraniem masowym w historii Ziemi, co skutkowało globalną zmianą biosystemu. Zmienił się świat roślinny i zwierzęcy co można zobaczyć na ekspozycji tej właśnie hali.

Następna hala nr 5 reprezentuje organiczny świat dwóch okresów, jurajskiego i kredowego epoki mezozoicznej tzw.”erę dinozaurów”, która trwała od 200 do 65 milionów lat temu. Dwupoziomowa architektura hali tworzy niezbędną przestrzeń dla szkieletów dużych dinozaurów i zwiększa możliwości ich badania wizualnego. Szerokie schody na końcu sali, naprzeciwko wejścia, prowadzą do niższego poziomu. W epoce mezozoicznej gady stały się głównymi „znakami” tej ewolucji. Z powodzeniem zajęły nie tylko środowisko lądowe, ale także środowisko wodne i powietrzne. Dinozaury stały się szczytem ewolucji gadów. Pojawiły się w późnym triasie i osiągnęły bardzo wysoką różnorodność w czasie jurajskim i kredowym. Gigantyczni przedstawiciele dinozaurów pojawili się w różnych grupach zarówno roślinożernych. Pojawiło się również wiele innych grup kręgowców, niektóre z nich również pojawiły się w epoce mezozoicznej, żyły wraz z dinozaurami. Na przykład jaszczurki pojawiły się w środku okresu jurajskiego a węże we wczesnym okresie kredowym. Krokodyle i żółwie są znane od końca trasu. W tym czasie rozpoczęła się również historia ssaków. One, a także ptaki, stały się bardziej powszechne w późnej faunie mezozoicznej. Duża grupa szkieletów dinozaurów jest wystawiana na podium niższego poziomu hali. Wśród nich znajdują się trzy największe w muzeum, eksponaty: trzydziesto metrowy szkielet roślinożernego Saurolophusa i mięsożernego Tarbosaurusa, bardzo bliskiego krewnego słynnego północnoamerykańskiego Tyrannosaurusa.

Monumentalna dekoracja hali obejmuje dwa rodzaje prac. Wapienne rzeźby na długiej ścianie górnego poziomu z wizerunkami roślin mezozoicznych, gadów i ptaków wykonanych przez rzeźbiarza Petera Stepanova. Przeciwną ścianę zajmuje malarstwo ścienne z przebudową późnego kredowego krajobrazu Południowego Gobi stworzonego przez artystów Mai Miturich-Khlebnikowa i Wictora Duwidowa. Natomiast duży obraz dinozaurów Saurolophus, wykonany przez paleontologa i artystę Konstantina Flerowa, jest umieszczony na ścianie końcowej hali, nad schodami.

Następna hala nr 6 jest poświęcona Erze Kenozoicznej, która rozpoczęła się 65 milionów lat temu i która trwa do naszych czasów, czyli do teraz. Na tym etapie rozwoju na świecie organicznym największy sukces ewolucyjny został osiągnięty przez kilka grup organizmów a to: ryby, ptaki i ssaki. W rezultacie era kenozoiczna nazywana jest również „erą ssaków”. Skamieliny ssaków są rozpowszechnione i bardzo zróżnicowane. Ekspozycja tej hali jest poświęcona głównie paleontologii, ewolucji i różnorodności ssaków, wraz ze zmianą ich ewolucji. Należy podkreślić, że pierwsze ssaki pojawiły się w późnym triasie, około 225 milionów lat temu. Podczas mezozoicznej ery rozwinęły się różne ich formy życia.

Krajobraz i zmiany klimatyczne podczas ery kenozoicznej miały duży wpływ na formację i ewolucję fauny ssaków. Rodzaje fauny ssaków są charakterystyczne dla rodzajów środowiska. Ochłodzenie klimatu na półkuli północnej i występujące zlodowacenia i lądolody były najważniejszym wydarzeniem późnego okresu kenozoicznego.

Po lewej stronie wyjścia ściana końcowa sali jest zajęta przez prezentację opowiadającą o pochodzeniu, głównej konstrukcji, ewolucji i różnorodności ekologicznej ssaków. Kompletne szkielety typowych przedstawicieli różnych faunów ssaków są pokazane na oddzielnych podwyższeniach. Naprzeciwko do holu wejście jest szkielet ogromnych rozmiarów Hornless Rhinoceros Indricotherium. Jest to największy ssak lądowy w historii Ziemi. W centralnej części hali znajduje się szkielet Borissiakia Chalicothere. Na prawej ścianie hali, wystawione są czaszki różnych słoni. Ponadto, naturalne eksponaty znajdują się w całej prawej ścianie, powyżej prezentacji. Na końcu tej ekspozycji nie zabrakło również „drzewa życia i rozwoju gatunku ludzkiego”. Zostały w tej gablocie przedstawione kopie czaszek od Pitekantropusa do Człowieka Współczesnego. Na tej gablocie widać jak mały okres w rozwoju życia na Ziemi zajmujemy my, czyli gatunek ludzki. Gdyby przyrównać ewolucję życia na Ziemi do zegara z czasem 24 godzin to przedstawiałoby się to dla naszego gatunku ludzkiego mniej więcej tak : „Umiejętność kontrolowanego użycia ognia pojawiła się u Homo Erectus co najmniej 790 tysięcy lat temu, lecz mogło się to stać już 1,5 miliona lat temu, czyli 15 lub 28 sekund temu. Trudniejsze jest ustalenie pojawienia się języka. Nie wiadomo, czy Homo erectus potrafił mówić, czy umiejętność ta pojawiła się dopiero u Homo sapiens. Wraz ze zwiększaniem się rozmiarów mózgu skracał się czas wydawania na świat potomstwa, gdyż musiało ono przyjść na świat, zanim jego główka stała się zbyt duża dla kości miednicznej matki. Zwiększała się neuroplastyczność przedstawicieli gatunku, co powodowało zwiększenie możliwości uczenia się, lecz powodowało też konieczność wydłużenia opieki nad potomstwem. Skomplikowaniu ulegały też umiejętności społeczne, wraz z językiem oraz zaawansowaniem wykorzystywanych narzędzi. Przyczyniło się to do nawiązywania szerszej współpracy między osobnikami i dalszego rozwoju mózgu. Anatomicznie, współczesny człowiek – Homo sapiens – prawdopodobnie powstał około 200 tysięcy lat temu, czyli umowne 4 sekundy temu. Najstarsze dowody na życie duchowe ludzi wiązane są z Neandertalczykami, klasyfikowanymi jako odrębny gatunek, ludzie ci grzebali swoich zmarłych, bardzo często wkładając do grobów pożywienie i narzędzia. Dowody na bardziej skomplikowane wierzenia, jak na przykład malarstwo jaskiniowe wczesnego człowieka kromaniońskiego, być może o znaczeniu religijnym, pojawiło się około 32 tysiące lat temu, czyli sześć dziesiątych umownej sekundy temu. Ludzie kromaniońscy pozostawili po sobie również kamienne figurki, na przykład Wenus z Willendorfu, co również może być oznaką wierzeń religijnych. Stałemu usprawnieniu podlegał język i narzędzia wykorzystywane przez ludzkość, a relacje interpersonalne stawały się coraz bardziej skomplikowane. Można by już w milisekundach wyliczać historię człowieka, ale może zakończę na: „Od 1914 do 1918 czyli około 0,0017 sekundy temu i od 1939 do 1945 około 0,0012 sekundy temu narody świata były wplątane w wojny światowe a było to przecież od ostatniej wojny światowej 76 lat temu !!!!!!!”

Na koniec należy również wspomnieć o pięknym „Drzewie Życia Ssaków”, które zostało wykonane w technice rzeźbienia trawertynowego przez artystę Ewgenija Nikolajewa. Jest umieszczone na ścianie końcowej w pobliżu wyjścia. Lewa ściana, nad prezentacjami, jest zajęta przez rzeźbę wapienną z wizerunkami roślin kenozoicznych i zwierząt, znanej rzeźbiarki Olgi Kulikowej. Obrazy paleontologa i malarza zwierząt Konstantina Flerowa są umieszczone na prawej ścianie i na ścianie końcowej. Panel ceramiczny wykonany przez artystę Adelaide Pologowa „Polowanie” i „Bizony „znajduje się naprzeciwko wyjścia z sali.

Naprawdę polecam odwiedzić to wspaniałe muzeum, usytuowane w Moskwie przy ul Profsoyuznaya st., b. 123, wstęp dla osoby dorosłej 400 rubli (20 zł), dla młodzieży i emerytów 200 rubli (10 zł).