Jeżeli Donald Trump rzeczywiście doprowadzi do zakończenia wojny lub przynajmniej trwałego zamrożenia konfliktu na Ukrainie, skutki odczujemy nie tylko w całej Europie, ale także w Polsce.

REKLAMA

Od kilku lat wojna jest centralnym punktem życia politycznego. Rosyjskie zagrożenie pozostaje realne, ale jednocześnie coraz częściej staje się wygodnym uzasadnieniem skandalicznych decyzji, które w innych okolicznościach spotkałyby się ze znacznie większą krytyką. Rekordowe zadłużenie, kolejne miliardy wydatków, nowe zobowiązania finansowe i ktedyty czy odsuwanie na dalszy plan problemów społecznych tłumaczone są przede wszystkim koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa.

Podobny mechanizm można zaobserwować w wielu państwach Europy Zachodniej. We Francji, Niemczech czy Wielkiej Brytanii uwaga opinii publicznej od lat skupiona jest na zagrożeniach zewnętrznych, podczas gdy narastają problemy gospodarcze, kryzys migracyjny, spadek konkurencyjności przemysłu i rosnące niezadowolenie społeczne.

Jeżeli jednak konflikt wygaśnie, politycy stracą ten dominujący przekaz dnia. Obywatele zaczną zadawać pytania dotyczące własnego życia. Dlaczego państwa są coraz bardziej zadłużone? Dlaczego koszty życia rosną szybciej niż dochody? Dlaczego mimo ogromnych wydatków publicznych wielu ludzi nie widzi poprawy jakości życia?

W Polsce powróci również dyskusja o skutkach masowej migracji wojennej z Ukrainy. Przez lata funkcjonowały rozwiązania wprowadzane w nadzwyczajnych okolicznościach. Wraz z zakończeniem wojny coraz częściej będzie padało pytanie, które z nich powinny zostać utrzymane, a które wygaszone. Wróci także temat obciążenia ochrony zdrowia, edukacji i systemu świadczeń finansowanych przez polskich podatników dla innego narodu.

Dla części Ukraińców pokój musi oznaczać powrót do ojczyzny i udział w jej odbudowie. Dla Polski będzie to czas bilansu kosztów, korzyści i skutków decyzji podejmowanych od 2022 roku.

Dlatego zakończenie wojny nie byłoby wyłącznie wydarzeniem geopolitycznym. Mogłoby stać się początkiem trudnej rozmowy o stanie europejskich państw, ich finansach, gospodarce, polityce społecznej i kierunku rozwoju.

Być może właśnie dlatego perspektywa pokoju budzi entuzjazm zwykłych ludzi, a niepokój części polityków.
Wraz z końcem wojny może skończyć się także narracja, która od lat zastępuje rzeczową debatę. Gdy brakowało argumentów, zbyt często pojawiały się oskarżenia o „sprzyjanie Rosji”, „powielanie rosyjskiej propagandy” czy działanie „na korzyść Kremla”.

Rosja, Rosja, Rosja. Dla wielu polityków stało się to uniwersalną odpowiedzią na niemal każdą krytykę. Wygodnym mieczem, którym można było zaatakować przeciwnika, nie odpowiadając na niewygodne pytania.

Jeżeli jwojna dobiegnie końca, ten mechanizm przestanie działać. Wtedy może się okazać, że król jest nagi. Że za wielkimi słowami o geopolityce kryją się rosnące długi, słabnąca gospodarka, kryzys demograficzny, problemy społeczne i lata zaniedbań, o których nie chciano rozmawiać.

A gdy opadnie wojenny kurz, pozostanie pytanie, którego żadna władza nie lubi najbardziej: Co zrobiliście z Europą i Polska przez ostatnie lata? I nam nadzieję zacznie się czas rozliczeń.