Wśród  sześciu najmniejszych państw na kontynencie europejskim  Watykan  to najmniejsze,  uznawane państwo świata pod względem powierzchni ktora wynosi 0,44 km2, i najmniejsze niepodległe państwo pod względem liczby ludności . 764  zamieszkujacych. Obecnie mieszka w Watykanie trzydieżcijeden  kobiet. Dwadzieścia z nich to żony szwajcarskich gwardzistów. Każdy obywatel mieszkający w mieście jest rzymskim katolikiem. liczba mieszkańców Watykanu nie zmienia się znacząco, co jest wynikiem restrykcyjnych zasad dotyczących obywatelstwa oraz zamieszkania.    Bo   W przeciwieństwie do innych krajów – to  panstwo w  panstwie –  Watykan nie prowadzi polityki imigracyjnej, co dodatkowo stabilizuje populację. Obywatele Watykanu to głównie dostojnicy kościelni, księża, zakonnice oraz Gwardia Szwajcarska z rodzinami. Oprócz tego do pracy przychodzi około 3000 osób mieszkających poza murami Watykanu (pracownicy poczty, radia, gazety, sklepów, dworca kolejowego i służby medycznej) Obywatelstwo Watykanu traci się z momentem, kiedy przestaje się w nim mieszkać.

REKLAMA

Istnieją trzy nazwy : Stolica Apostolska, Watykan i Państwo Watykańskie , dla wyjasnienia:  Stolica Apostolska, mająca prawo międzynarodowe  sprawuje nad Watykanem zwierzchnictwo oraz suwerenną władzę i jurysdykcje.Obydwa byty posiadają międzynarodową podmiotowość prawną. Stolica Apostolska  reprezentuje Kościół katolicki i ma misję duchową, zaś Watykan jako siedziba najwyższych władz Kościoła katolickiego, gdzie rezyduje papież. -potwierdza jej wolność i niezalezność i ma funkcję doczesną,

A  nazwa Państwo Watykańskie ? Tu trochę historii: Kiedy we wrześniu 1870 r. wojska wloskie  zajęły Rzym i kończył się wieloletni proces jednoczenia niewielkich państewek włoskich  (stąd w języku polskim nazwa państwa  w liczbie mnogiej: Włochy) , a Wiktor Emanuel II z rodu sabaudzkiego został pierwszym królem zjednoczonych Włoch) – papiez  Pius IX w ramach protestu uczynil siebie wiezniem Watykanu,  po nim – kolejni papieże. Ten spór (w historii nosi nazwę „sprawa rzymska”)  między wloskim państwem świeckim  a Stolicą Apstolską został zakożczony 11  lutego 1929 r., podpisaniem traktatów laterażskich. Nazwę PaństwoWatykańskie wymyśliŁ Benito Mussolini –i ona przyjęła się do dzisiaj. Tu ciekawostka: Józef Stalin, w´dokładnie wiedząc, jakie znaczenie  dla chrześcijaćskiego świata ma Stolica Apostolska – na kondwerencji w Poczdamie w 1945  roku zapytał Winstona Churchila ironicznie: „Stolica Apostolska? A ile dywizji ma papież ?” 

A teraz o nazwie: Vatykan: – po lacinie Status Civitatis Vaticanae, po  wlosku Stato della Citta. Nazwa  tego liliputa pochodzi od wzgórza Watykanusa na prawym brzegu Tybru, gdzie w starożytności znajdowała się etruska osada zwana „Vatica” albo „Vaticum”

Historia Watykanu, leżącym na tym Wzgórzu Watykańskim zaczyna się w IV wieku  Pierwszą rezydencję wzniósł tam na przełomie V i VI w. papież Symach, w sąsiedztwie wybudowanej przez cesarza Konstantyna I Wielkiego pierwszej Bazylice Św. Piotra. W 1377 Watykan stał się siedzibą papieży, przeniesioną z Lateranu przez Grzegorza XI  w XIV w. Początkowo siedzibą papiezy nie był sam Watykan, lecz wlasnie Lateran. Watykan był miejscem pielgrzymek do grobu sw. Piotra. W jego pobliżu już w pierwszych wiekach chrześcijaństwa zbudowano klasztory, przytułki i schroniska

Gospodarka Watykanu opiera się m.in. na dochodach z pielgrzymek i wizyt w muzeach (rocznie od 5 do 7 mln turystów; w 2007: 4,3 mln), z rękodzieła i z emisji znaczkow pocztowych oraz na dochodach z inwestycji na rynkach finansowych

Watykan ma prawo bicia własnych monet, które są często rarytasami numitmatyznymi. Posiada też swoją gazetę (L’Osservatore Romano), telewizję (Watykański Ośrodek Telewizyjny) i rozgłośnię radiową (Radio Watykańskie). Na terenie Watykanu znajduje się mała stacja kolejowa oraz funkcjonuje Poczta Watykańska.

.Od 2008 roku na dachu Auli Pawła VI znajdują się panele fotowoltaiczne, produkujące energię elektryczną. Według wyliczeń pozwala to zaoszczędzić 80 ton ropy  rocznie.

Na terenie Watykanu działa tylko jeden związek zawodowy, Stowarzyszenie Świeckich Pracowników  Watykanu. Watykan należy do wielu organizacji międzynarodowych. Ma status obserwatora w ONZ, Radzie Europy, FAO, UNESCO, WHO, Światowej Organizacji Turystyki.

Podsumowanie: co należy z tego zapamiętać: 

. Watykan, Państwo Watykańskie i Stolica Apostolska – terminy dotyczące jednego panstwa  koscielnego w panstwie wloskim, 

– poczatki siegaja IV  wieku,  

– miejsce pobytu papiezy, ktorzy poczatkowo rezydowali na Lateranie, – mieszkacami sa duchowni i osoby swieckie, (31 kobiet) ,  

– najwazniejsza nekropolia   Watykanu – to bazylika sw, piotra  – drugi pod wzgledem wielkosci kosciol na swiecie,   wybudowany w XVI w. na miejscu  pochówku sw. Piotra  uznawanego przez  nas, katolikow za pierwszego papieża – jego grób leży pod głównym ołtarzem.

.-  styl budownictwa i wnetrza – to renesans i barok. 

– we wnetrzu Bazyliki warto zobaczyc  spizowe wrota, swiete drzwi,   Pieta w wyk Michaa Aniola Buonarettiego, baldachim z ołtarzem papieskim,

dalej:

– muzea watykanskie – najwieksza kolekcja dziel sztuki na swiecie, ma 100 galerii w ktorych miesci sie 60 tys. eksponatow

– najbogatsze i najslanniejsze z muzeow jest Kaplica Sykstynska z feskami m.inn. Michala Aniola,  w której przez stulecia rozgrywały się najważniejsze chwile Kościoła w ktore dzisuaj odbywasie  konklawe  a  w tej kaplicy –   nie pominac !: obraz Jana Matejki przedstawiający Jana Sobieskiego po zwyciestwie pod Wiedniem.

Bazylika sw  Piotra to jedno z najwspanialszych dzieł sztuki na świecie i jedna z najważnejszych atrakcji turystycznych.  

Moglabym przedstawic jeszcze wiecej informacji, ale mysle, ze juz nabrali Panstwo ochoty zeby to wszystko obejrzec wlasnymi oczyma.  Jesli jeszcze przypomni, ze  watykan – poza tyloma wspanialymi miejscami swietymi – ma wlasna  telewizje, radio, gazete,   ma prawo bicia własnych monet, jest postepowy,  bo produkuje energie elektryczna z fotowoltaikow – to chyba nie trzeba nic wiecej tutaj wymieniac , zeby kochanych  radiosluchaczy zachecic do odbycia pielgrzymki do tego swietego miasta ! Zrobcie to – koniecznie! 

 

Od najmniejszego z szesciu panstw Europy – przejdzmy teraz  do najwiekszego, Jest nim  Kięstwo Liechtensteinu (Fürstentum Liechtenstein) polozone między Austrią i Szwajcarią nad rzeka Ren.  Jego powierzchnia wynosi 160 km2., a liczba ludności oscyluje zaledwie na poziomie 39,5 tysiąca. 

Stolicą Księstwa Liechtensteinu jest od roku 1866 Vaduz, gdzie mieszka 5771 obywateli. Nazwa ta pochodzi od staroromańskiego słowa „ avadutd”, czyli fosa, kanał, a więc ma powiązania z łacińskim słowerm „aquaeductus

W 2018 roku 75,9% ludności było wyznania rzymsko-katolickiego. Katolicyzm, podobnie jak w Polsce – jest religią państwową. W  tym kraju jest jeszcze 8.5 proc protestanow, 1,1% populacji należy do koptyjskiego kościoła ortodoksyjnego,  reszta do innych religii – lub sa to ateisci.  W 1997 roku Jan Paweł II utworzył w stolicy Liechtensteinu  oddzielne arcybiskupstwo. Językiem narodowym jest język niemiecki. Wynika to z historii Liechtensteinu: Liechtensteińczycy (niem. die Liechtensteiner) –to  naród germański, pochodzący od Szwajcarów, powiązany ze Szwabami i Austriakami, Dzisiejsze państwo do około 1000 roku stanowiło część Wschodniej Francji. Do około 1100 r. dominującym językiem na tym obszarze był retoromański, ale później niemiecki zaczął zyskiwać na znaczeniu na tym terytorium. Poslugiwanie się tym jezykiem wynika stąd, że ponad 20 proc. zamieszkujacych Liechtenstein wywodzi się z innych niemieckojęzycznych państw ( Austria, Szwajcaria, Niemcy,) Historia Liechtensteinu sięga 1500 lat wstecz.. Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z roku 1150 Juz wtedy tereny, na których dzisiaj leży księstwo były zasiedlone. Liechtenstein formalnie jest konstytucyjną monarchią dziedziczną, demokratyczną i parlamentarną, w której podmiotem władzy są razem Książę i Naród. Monarchą Liechtensteinu jest książę (niem. Fürst), a od 1989 roku jego funkcję pełni Jan Adam II Liechtenstein.

Jest to mały kraj – ale ma dużo ofert dla zwiedzających; Wśród 14 zabytków, godnych obejrzenia  najważniejsze są: XII wieczny zamek gotycki, (ktory jesr rezydencją książąt Liechtensteinu), neogtycka katerdra sw. Floriana z lat 1868–1873, siedziba rządu z lat 1903–1905  oraz ratusz powstały w latach 30. XX wieku. Można też zajrzeć do Muzeum Poczty, Muzeum Guttenberga, Muzeum  Sztuki Współczesnej lub do  Muzeum Narodowego, poświęconego historii i  kulturze ludowej księstwa lub do jednego z pięciu eruopesjskich muzeów narciarstwa.  

Liechtenstein nie posiada  ani polskiej  placówki dyplomatycznej, ani  lotniska, anie portu (nie ma dostępu do morza), ani też własnej waluty (posługuje się frankiem szwajcarskim) – ale za to ma ma najwyższy na świecie stosunek przedsiębiorstw na  jednego mieszkańca (1 firma na 9 mieszkańców),  Z tego wynika, że Liechtnstein jest liliputem jeśli chodzi o przestrzeć i zaludnienie, ale jest to olbrzymia  enklawa dobrobytu, stabilności i wysokiego standardu życia ! 

Dla czytelnika – najważniejsze informacje do zapamiętania: stolica – Vaduz, język urzędowy – niemiecki, religia (w większości) rzymsko-katolicka, państwo bardzo zamożne (ukierunkowane na zmianę gospodarki produkcyjnej, głównie rolniczej w usługodawczą, dzięki czemu Ksieętwo to staje się atrakcyjne dla inwestorów i przedsiębiorców centrum finansowym);   na czele stoi książe – obecnie Jan Adam II Liechtenstein.

Trzecie państwo o którym chciałabym powiedzieć dzisiaj. to Andora; Ani najmniejsze jak Watykan, ani największe jak Liechtenstein – ale najciekawsze i najbogatsze w sensacyjne wiadomości. 

Oto one: 

Andora (Księstwo Andory) leży na Polwyspie Iberyjskm w Pirenejach wschodnich – w południowo-wschodniej części Europy. Kraj nie ma dostępu do morza i zajmuje obszar między Francją a Hiszpanią. To – jedno z najmniejszych państw na świecie – zarówno pod względem powierzchni, 468  2  jak i liczby ludności. 78 tys. Stolica  jest :Andora la Vella 

Na mocy konstytucji z 1993 roku określana jako niezależne, demokratyczne, parlamentarne współksięstwo. System polityczny w Andorze jest unikatowy w skali świata – w roli głowy państwa występują aktualni biskupi diecezji Urgel oraz rządzący w danym czasie prezydenci Francji.  Do 1992 r w kraju obowiązywał całkowity zakaz działalności partii politycznych. Kraj  ten  nie ma własnej armii, ale jest pod ochroną dwóch sąsiadujących krajów: Francji i Hiszpanii. Dopiero w 1993 roku w Andorze wprowadzono demokrację parlamentarną.

Językami urzędowymi w Andorze są kataloński, hiszpański i francuski, a obowiązującą walutą jest euro. W zdecydowanej większości ludność jest katolicka, co odzwierciedla wpływ kultury hiszpańskiej i francuskiej. Mieszkańcy Andory znani są ze swojej długowieczności, a średnia długość życia jest jedną z najwyższych na świecie.

Formalne powstanie Księstwa Andory miało miejsce w 1278 roku.

Gospodarka: W kraju największe znaczenie ma hodowla owiec, a produktami przemysłowymi są m.in.  meble, cygara oraz papierosy. W Andorze wydobywa się ołów, żelazo, granit i marmur.

Klimat Andory jest podzwrotnikowy, ale także typowo górski.  Ze względu na swoje położenie – kraj ten jest popularnym celem turystycznym. Zimą oferuje doskonale ośnieżone stoki narciarskie, a latem malownicze krajobrazy. Jest to więc prawdziwy raj dla turystów, którzy uwielbiają narty  

Ale na Andorę warto się też wybrać, żeby zrobić tanie zakupy, szczególnie cygara i papierosy, ktore stanowią ważny element produkcji przemysłowej. Tanie są także mieszkania, apartamenty, domy,  na przykład, żeby kupić nieruchomość w Andorze trzeba wydać między €4,500 a €6,500, euro za metr kwadratowy. Atrakcyjne są też niskie ceny benzyny i oleju napędowego, zaś andorski system opieki zdrowotnej, jest jednym z najlepszych na świecie. Andora jest także znana z niskich podatków, co przyciąga przedsiębiorstwa i osoby prywatne z innych krajów do inwestowania na tym terenie. 

A więc jeśli chcesz wyemigrować  – to tylko na Andorę ! Zachęcam do tego !

I ta informacją o trzech państewkach chciałabym zakończyć prezentację europejskich lilipútow, jeśli czytelnicy chcą się dowiedzieć o pozostałych, tj. o Monako, Malcie i o San Marino – zapraszam do przeczytania drugiej części felietonu, w której o nich opowiem

Obraz JEROME CLARYSSE z Pixabay