Proporzec albo Hołd pruski Jana Kochanowskiego to polityczny utwór okolicznościowy, napisany już po obradach sejmu lubelskiego w roku 1569, jednego z najważniejszych sejmów w historii Polski i Litwy trwającego od 10 stycznia do 19 sierpnia, podczas którego 28 czerwca podpisano akt unii Polski z Litwą, a 19 lipca hołd lenny królowi Zygmuntowi Augustowi złożył książę pruski Albrechta II Fryderyka.

REKLAMA

Najbardziej dziś znanym hołdem pruskim jest ten złożony przez Albrechta I Hohenzollerna w 1525 r. Zygmuntowi Staremu, będący aktem powołania do życia Księstwa Pruskiego, powstałego z zsekularyzowania posiadłości zakonu krzyżackiego w Prusach, zwanych Prusami Zakonnymi. Nowe państwo zwano Prusami Książęcymi w odróżnieniu od Prus Królewskich, inkorporowanych bezpośrednio do Królestwa Polskiego zgodnie z traktatem toruńskim podpisanym w 1466 r., kończącym 13-letnią wojnę polsko-krzyżackich. Zgodnie z jednym z postanowień traktatu każdy nowy wielki mistrz zakonu miał w ciągu 6 miesięcy od objęcia urzędu złożyć hołd królowi polskiemu. Odbyło się w sumie 12 hołdów pruskich, 5 krzyżackich, 7 książęcych.

W poemacie Proporzec, który w ocenie polonistów przykładających współczesne miary do XVI-wiecznych konwencji i genologii uchodzi za najmniej udane dzieło Kochanowskiego, zastosowano wzorem Homerowego opisu tarczy Achillesa z Iliady, opisu tkaniny Arachne z Metamorfoz Owidiusza czy też kobierca przykrywającego łoże ślubne Tetydy i Peleusa z wiersza Katullusa, opis Proporca, wręczonego hołdownikowi Albrechtowi Fryderykowi przez suzerena Zygmunta Augusta. Na jednaj jego stronie wyobrażono sceny z dziejów zmagań polsko-krzyżackich, na drugiej geografię Scytii, obojga Sarmacji czyli krajów słowiańskich, ograniczonych trzema morzami.

Jeżeli podoba Ci się podcast INTERPRETACJE możesz go wesprzeć w serwisie Patronite.pl: 👉 https://patronite.pl/podcastinterpretacje

https://suppi.pl/interpretacje Albo postawić symboliczną kawę w serwisie Buycoffee.to: 👉 https://buycoffee.to/podcastinterpretacje

Autor: prof. Gościwit Malinowski
Profesor w Instytucie Studiów Klasycznych, Śródziemnomorskich i Orientalnych Uniwersytetu Wrocławskiego; Więcej na blogu:
http://hellenopolonica.blogspot.com  oraz na stronie:
https://wroc.academia.edu/GosciwitMalinowski