STEFAN CZARNIECKI – POLSKI MISTRZ WOJNY NIEREGULARNEJ

Stefan Czarniecki kojarzy się nam głównie z hymnu: „Jak Czarniecki do Poznania / po szwedzkim zaborze…”. Szkoda, bo jego największym talentem nie było efektowne prowadzenie wielkich, regularnych bitew.

REKLAMA

Czarniecki był przede wszystkim mistrzem wojny podjazdowej, manewru, zasadzek i działań nieregularnych. Potrafił nękać znacznie silniejszego przeciwnika, atakować jego komunikację i zaopatrzenie, rozpraszać jego siły i uderzać wtedy, gdy najmniej się tego spodziewał.

Co ciekawe, wykorzystywał nie tylko zawodowe wojsko. W walce ze Szwedami potrafił wciągać do działań także lokalną ludność i chłopów, tworząc coś, co możemy nazwać wczesną formą ludowej partyzantki.

I tu pojawia się paradoks: w naszej pamięci narodowej Czarniecki zapisał się przede wszystkim dzięki przeprawie na duńską wyspę, podczas gdy jego prawdziwym wojskowym znakiem firmowym była umiejętność prowadzenia wojny, w której silniejszemu przeciwnikowi odbiera się przewagę.

Co więcej, jego dokonania w klasycznej wojnie regularnej nie zawsze wyglądały równie imponująco. Czarniecki był po prostu znacznie groźniejszy jako dowódca wojny manewrowej i podjazdowej niż jako dowódca wielkich bitew.

Może więc warto spojrzeć na niego nie przez pryzmat kilku wersów hymnu, lecz jako na jednego z najwybitniejszych polskich mistrzów wojny nieregularnej.

O autorze: Klaudiusz Wesołek

Polski prawnik, dziennikarz, felietonista i były działacz opozycji antykomunistycznej. Urodzony w 1968 roku w Gdańsku, dojrzewał w cieniu schyłkowego PRL-u, w czasach, gdy bunt wymagał odwagi większej niż dziś można sobie wyobrazić. Już jako licealista związał się z Federacją Młodzieży Walczącej i Ruchem „Wolność i Pokój”, współorganizując happeningi, manifestacje i akcje solidarnościowe, kolportując podziemne wydawnictwa oraz wspierając strajkujących robotników Stoczni Gdańskiej podczas wydarzeń roku 1988. Za działalność opozycyjną był wielokrotnie zatrzymywany, represjonowany i inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego oraz studiów z zakresu ochrony środowiska i prawa międzynarodowego w Bratysławie i Seattle. Pracował m.in. dla administracji państwowej i instytucji publicznych, jednak przez całe życie pozostawał przede wszystkim człowiekiem niezależnym — wiernym ideałom wolności, obywatelskiego nieposłuszeństwa i prawa do własnego głosu. Jako autor łączy historyczną refleksję z ironią, humorem i pamięcią o świecie pogranicza kultur. Jest autorem powieści „Przygody Heli. Saga Wojenna i Powojenna” oraz „Wańka z Doliny Pulwy”, a także opowiadań z cyklu „Wszak i Kloc”, w których groteska miesza się z polityczną satyrą i słowiańskim klimatem. Publikuje również felietony kresowe oraz artykuły poświęcone historii i współczesnym interpretacjom idei Międzymorza — widzianego nie tylko jako projekt polityczny, ale także jako wspólnota pamięci, kultur i doświadczeń Europy Środkowo-Wschodniej. Odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności oraz Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.