Minister Waldemar Żurek odkrył właśnie nową specjalność wymiaru sprawiedliwości: rozpoznawanie sędziów na odległość, najlepiej przed kamerami telewizyjnymi. Po uchwale trzech połączonych izb Sądu Najwyższego z 18 listopada oznajmił:
„To nie jest Sąd Najwyższy, to nie są sędziowie”. I nazwał całe wydarzenie cyrkiem.
Cóż za odkrycie!
Ponad czterdziestu sędziów obraduje, analizuje prawo i podejmuje uchwałę, a minister jednym zdaniem próbuje pozbawić ich zawodowej tożsamości. W dodatku człowiek, który sam przez lata nosił togę! Czyżby dopiero po opuszczeniu sądu odkrył, że sędziów można unieważniać za pomocą mikrofonu? A może tak długo walczył o niezawisłość, aż uznał, że najlepiej zapewnić ją osobiście — przez wskazywanie, komu wolno być niezawisłym?
Pan minister ma przecież niemałe doświadczenie z sądami, również jako uczestnik postępowań. W 2018 roku doznał urazu kolana po spotkaniu z maszyną do czyszczenia podłóg w krakowskim sądzie. Później skutecznie dochodził uznania zdarzenia za wypadek przy pracy. W innym sporze zawodowym pojawiła się nawet kwestia problemów z uzębieniem wiązanych ze stresem. Sądy były wtedy potrzebne, ich procedury istotne, a rozstrzygnięcia warte respektowania.
Dziś, kiedy Sąd Najwyższy podejmuje niewygodną uchwałę, okazuje się, że wystarczy ogłosić jego uczestników „nie-sędziami”. Ciekawe, czy podobna metoda rozstrzygania sporów przekonałaby pana ministra, gdyby zastosowano ją kiedyś wobec jego własnych roszczeń:
„Nie-wypadek, nie-uraz, nie-sprawa”.
I po kłopocie!
Oczywiście spór o status sędziów powołanych z udziałem KRS po 2017 roku jest rzeczywisty. Istnieje orzecznictwo krajowe i europejskie, są argumenty konstytucyjne i poważne rozbieżności interpretacyjne. Ale właśnie dlatego zastanawia lekkość, z jaką były sędzia, obecnie minister, posługuje się słowami „nie-sąd” i „nie-sędziowie”.
Przez lata bronił niezawisłości, a dziś z fotela przedstawiciela władzy wykonawczej publicznie odmawia statusu sędziowskiego innym. To doprawdy wyjątkowy paradoks: człowiek, który zna wagę niezawisłości od środka, zdaje się zapominać o granicach własnej roli, gdy stoi po drugiej stronie sądowej sali.
Można sobie wyobrazić, jak wyglądałaby ta nowa metoda praworządności w praktyce:
Zamiast długotrwałych procedur — konferencja prasowa.
Zamiast uzasadnienia — telewizyjna deklaracja.
Zamiast rozstrzygnięcia sporu prawnego — etykietka „nibyuchwała”.
W ministerstwie można by nawet powołać Departament Rozpoznawania Prawdziwych Sędziów. Rano przegląd orzeczeń, w południe selekcja składów, wieczorem komunikat:
Dzisiejsze wyroki uznajemy, wczorajsze nie, jutrzejsze zależą od okoliczności.
Oczywiście wszystko w imię niezawisłości. Najlepiej starannie nadzorowanej.
Największa ironia tej historii polega bowiem na tym, że Żurek, nazywając cudze orzekanie cyrkiem, sam nadaje całej sprawie teatralny charakter. Dawny sędzia publicznie szydzi z sędziów, używając słów, których ciężar powinien znać lepiej niż niejeden komentator.
I choć nie ma obowiązku zgadzać się z uchwałą SN, powinien szczególnie dobrze rozumieć różnicę między prawnym zakwestionowaniem składu a politycznym ogłoszeniem, że jego członkowie przestali być sędziami. Bo niezawisłość nie staje się mniej ważna tylko dlatego, że ktoś zamienił togę na ministerialny garnitur.
Panie Ministrze, można nie zgadzać się z sędziami, można kwestionować ich powołania i wykazywać błędy ich orzeczeń. Ale kiedy były sędzia zaczyna urządzać publiczne widowisko z odmawiania innym statusu sędziego, wypada przypomnieć mu pewną prostą rzecz: autorytetu własnego dawnego urzędu nie wzmacnia się przez szydzenie z urzędu innych.
A skoro już o maszynach mowa — urządzenie do czyszczenia podłóg może skutecznie usuwać zabrudzenia. Ministerialny mikrofon nie usuwa jednak orzeczeń sądowych.
Kurtyna. Toga została w szafie, ale szacunek dla niezawisłości warto było zabrać ze sobą.
Zostaw komentarz