Bloomberg Opinion nie pisze listów miłosnych do polskiej prawicy. Kiedy więc Bloomberg publikuje felieton zatytułowany „Polska jest ostrzeżeniem dla mściwych amerykańskich Demokratów”, zilustrowany zdjęciem ponurego Donalda Tuska siedzącego samotnie w Sejmie, warto przeczytać, co o nim mówią nawet jego przyjaciele.

Teza Bloomberga w jej własnym podsumowaniu brzmi: kiedy autorytarianie tracą władzę, ich następcy nie mogą po prostu używać tych samych metod siłowych do odzyskania kontroli nad instytucjami państwowymi – a dowodem na to jest Polska. Odrzućmy na bok tezę wyjściową (Bloomberg nadal nazywa poprzedni, demokratycznie wybrany polski rząd „autorytarnym”), a w konkluzji otrzymamy przyznanie się do faktu: Tusk próbował przejąć polskie instytucje siłą urzędu i to nie działa.

Rozważmy, jak „odzyskiwanie” wyglądało w praktyce. W nocy 30 października sędzia, którego prezydent nigdy nie zaprzysiągł, ogłosił zawieszenie prezesa Trybunału Konstytucyjnego; oddziały prewencji kordonem otoczyły budynek; prokuratorzy nakazali sprawdzanie dowodów tożsamości w środku; prawowity prezes Trybunału został zatrzymany przy zakurkowej bramie. To nie jest przywracanie praworządności. To rząd przejmujący sąd tak, jak przejmuje się budynek – kontrolując drzwi.

I co to osiągnęło? Trybunał nie został przejęty – jest kwestionowany, jego wyroki są sporne, a budżet jest sporządzany przez zgromadzenie ośmiu sędziów, które potrzebowało twórczej arytmetyki, aby nazwać się kworum. Kolegium Sądu Najwyższego uznało zawieszenie za bezpodstawne. Prezes Narodowego Banku Polskiego wciąż siedzi na swoim stanowisku – a 3 listopada sam Tusk kontrasygnował czterech nominatów prezydenta Nawrockiego do zarządu NBP, co jest odwrotem, odnotowania wartym dla czytelników Bloomberga. Prezydent zawetował 48 rządowych ustaw. Nic z tego nie wygląda jak zwycięstwo.

To jest ostrzeżenie, które Bloomberg naprawdę wysyła do Waszyngtonu. Amerykańscy Demokraci właśnie zdobyli Kongres w wyborach uzupełniających (midterms), a pokusa w ich szeregach jest dokładnie takąż samą pokusą, jakiej uległ Tusk: potraktować lata rządów drugiej strony jak miejsce zbrodni, oczyścić instytucje, pozwać poprzedników i nazwać czystki „przywracaniem demokracji”. Polska pokazuje, gdzie ta droga się kończy – nie w odnowie, lecz w państwie trwale podzielonym, w którym każda instytucja ma dwóch pretendentów do tronu, a połowa kraju wierzy, że rządzi siła.

Istnieje głębszy punkt, o którym Bloomberg mówi tylko połowicznie. Instytucje nie są odzyskiwane przez stronę, która najgłośniej krzyczy „demokracja”; są utrzymywane przez stronę, którą faktycznie upoważnia konstytucja. W Polsce wyborcy powierzyli urzędzie prezydenta Karolowi Nawrockiemu ponad dziesięć milionów głosów. Premier, który traktuje ten mandat jak przeszkodę, którą należy ominąć – za pomocą policyjnych kordonów i zawieszonych prezesów sądów – nie broni demokracji przed autorytaryzmem. On udowadnia, dlaczego wyborcy wybrali kogoś innego.

Sam Tusk wydawał się przeczuwać tę porażkę 11 listopada, deklarując, że nadszedł czas na „zakończenie wojny” o Trybunał – na kilka godzin przed zaatakowaniem przemówienia prezydenta z okazji Święta Niepodległości i zaproszeniem go do podzielenia się opłatkiem w Sopocie. Rząd, który faktycznie odzyskałby państwo, nie musiałby ogłaszać rozejmów w wojnie, którą sam wywołał.

Więc tak, Polska jest ostrzeżeniem – choć nie do końca takim, jakie zamierzał Bloomberg. Ostrzeżenie nie polega jedynie na tym, że taktyka siłowa zawodzi. Polega ono na tym, że ona zawodzi i zostawia plamę: każdy Polak, który widział policję przy bramie Trybunału 30 października, wie dokładnie, do czego ten rząd jest zdolny, i żaden felieton w Bloomberg, Warszawie czy Waszyngtonie nie sprawi, że zapomną to, co zobaczyli.

Dla amerykańskich Demokratów lekcja pisze się sama: nie możesz pokonać przeciwników, stając się nimi. Dla Polski lekcja jest już odrabiana – instytucje przetrwały, prezydent przetrwał, a człowiek ze zdjęcia w Bloomberg to ten, który siedzi samotnie.