CZARNE OWCE Z ORDEREM ORŁA BIAŁEGO to przysłowiowy „pikuś” w porównaniu z towarzystwem, w którym się znalazłem. Bardziej więc cenię swój Krzyż Wolności i Solidarności, choć formalnie on dużo niższy rangą.

REKLAMA

Jeżeli ograniczymy się do cudzoziemców odznaczonych Orderem Odrodzenia Polski, to najbardziej kontrowersyjne postacie można uszeregować według ciężaru zarzutów historycznych. Trzeba przy tym pamiętać, że wiele nadań miało charakter dyplomatyczny, zwłaszcza w okresie PRL. Order Odrodzenia Polski był i jest przyznawany także cudzoziemcom za rozwijanie stosunków z Polską.

1. Norodom Sihanouk
Poziom kontrowersji: bardzo wysoki
Otrzymał wysokie polskie odznaczenie państwowe w czasach PRL. Największe kontrowersje budzi jego sojusz z Czerwonymi Khmerami po 1970 r. Choć nie był architektem ludobójstwa, aktywnie wspierał ruch Pol Pota w walce o władzę, a jego autorytet pomógł Czerwonym Khmerom zdobyć poparcie części społeczeństwa. Po zwycięstwie został formalną głową państwa, podczas gdy reżim dokonał jednej z największych zbrodni XX wieku.

2. Leonid Breżniew
Poziom kontrowersji: bardzo wysoki
Odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. Jako przywódca ZSRR odpowiadał za politykę utrzymywania dominacji sowieckiej w Europie Środkowej, tłumienie opozycji oraz doktrynę Breżniewa uzasadniającą interwencje przeciw państwom bloku wschodniego.

3. Josip Broz Tito
Poziom kontrowersji: bardzo wysoki
Dwukrotnie odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. Dziś wielu historyków wskazuje na odpowiedzialność jego reżimu za powojenne egzekucje przeciwników politycznych, obozy internowania (m.in. Goli Otok) oraz represje wobec opozycji.

4. Nicolae Ceaușescu
Poziom kontrowersji: wysoki
Choć nie należał do najkrwawszych dyktatorów bloku wschodniego, jego reżim był skrajnie represyjny. Kult jednostki, policja polityczna Securitate, prześladowania opozycji i katastrofalna polityka gospodarcza sprawiły, że po 1989 r. jest powszechnie uznawany za jednego z najbardziej autorytarnych przywódców Europy powojennej.

5. Erich Honecker
Poziom kontrowersji: wysoki
Współodpowiedzialny za funkcjonowanie systemu granicznego NRD, na którym zginęły setki osób próbujących uciec na Zachód. Po zjednoczeniu Niemiec stanął przed sądem pod zarzutem odpowiedzialności za śmierć uciekinierów.

6. Gustáv Husák
Poziom kontrowersji: wysoki
Symbol tzw. „normalizacji” po stłumieniu Praskiej Wiosny w 1968 r. Odpowiadał za czystki polityczne, represje wobec opozycji i przywrócenie twardego systemu komunistycznego.

7. Fidel Castro
Poziom kontrowersji: średnio wysoki
Odznaczany przez państwa bloku wschodniego i wymieniany wśród zagranicznych laureatów wysokich polskich odznaczeń państwowych. Zwolennicy widzą w nim symbol walki z imperializmem, krytycy wskazują na represje polityczne, więzienia dla przeciwników i brak wolnych wyborów.

Kto jest najbardziej kontrowersyjny?

Jeżeli przyjąć kryterium powiązania z masowymi zbrodniami, pierwsza trójka wyglądałaby następująco:
Norodom Sihanouk – polityczny sojusznik Czerwonych Khmerów.
Josip Broz Tito – odpowiedzialność za powojenne represje i egzekucje.
Leonid Breżniew – przywódca imperium odpowiedzialnego za tłumienie wolności w Europie Środkowo-Wschodniej.

Z perspektywy polskiej pamięci historycznej najbardziej kontrowersyjne bywają jednak niekiedy osoby związane z ruchem komunistycznym ZSRR i państw satelickich, ponieważ ich odznaczenia były często efektem realiów politycznych PRL, a nie oceną ich działalności według dzisiejszych standardów.