Wycena kojarzy się z bilansem, prognozą, przepływami pieniężnymi i stopą dyskontową. W mojej pracy zaczyna się jednak wcześniej — od pytania: co właściwie wyceniam?

REKLAMA

Spółkę jako podmiot prawny? Zespół aktywów? Działającą organizację? Czy zdolność określonego układu ludzi, zasobów i relacji do tworzenia przyszłych korzyści? Te przedmioty mogą się pokrywać, ale nie muszą. Samo posiadanie maszyn, pracowników i klientów nie wyjaśnia jeszcze, co sprawia, że przedsiębiorstwo działa i zarabia.

Tutaj pomaga ontologia — filozoficzna refleksja nad tym, co istnieje, czym jest i jakie relacje tworzy. Jej pytania przekładam na praktykę: co stanowi o tożsamości przedsiębiorstwa, gdzie przebiegają jego granice i od czego zależy ciągłość działania?

Jeżeli klientów utrzymuje osobiście właściciel, jego odejście może zmienić ekonomiczny charakter firmy. Nabywca przejmie udziały, wyposażenie i umowy, ale czy przejmie również zdolność utrzymania przychodów? Odpowiedź wpływa na prognozę, koszty zastąpienia właściciela i ocenę ryzyka.

Drugim wsparciem jest epistemologia — refleksja nad poznaniem i uzasadnieniem wiedzy. Skąd wiem, że przychody są powtarzalne? Co potwierdza przewagę technologiczną? Czy prognoza wynika z zamówień, doświadczenia czy deklaracji zarządu? Te pytania pomagają oddzielać fakty od hipotez i założeń. Informacja o dużym rynku nie jest przecież dowodem, że konkretna firma zdobędzie jego określoną część.

Rozwijam obecnie podejście oparte na dwóch powiązanych porządkach: rozumieniu mechanizmu biznesu oraz ocenie jego wartości ekonomicznej. Pierwszy wyjaśnia, jak przedsiębiorstwo tworzy korzyści i czego do tego potrzebuje. Drugi przekłada ten mechanizm na przychody, koszty, inwestycje, przepływy i wartość.

Między nimi występuje sprzężenie zwrotne. Rozumienie biznesu uzasadnia model finansowy, a model ujawnia pytania wymagające ponownego zbadania. Jeżeli prognoza zakłada wzrost sprzedaży, sprawdzam dostępność mocy, ludzi i finansowania. Jeżeli wartość zależy od wysokiej marży, wracam do źródeł jej trwałości.

To podejście ma znaczenie również przy ocenie projektów inwestycyjnych. Kalkulacja może ujawnić potrzebę zmiany skali, harmonogramu lub sposobu realizacji przedsięwzięcia. Wówczas analiza pomaga ustalić warunki, przy których inwestycja ma ekonomiczne uzasadnienie.

Filozofia pomaga mi precyzyjniej określić przedmiot wyceny, stawiać lepsze pytania i kontrolować drogę od danych do wniosku. Dokładność rachunku i trafność rozumowania to dwie odrębne rzeczy. W dobrej wycenie potrzebuję obu.

#WycenaPrzedsiębiorstw #Filozofia #Inwestycje

Autor: dr Adam Stolarz
Ekspert ds wyceny przedsiębiorstw. Doktor nauk o bezpieczeństwie. Poszukiwacz genu innowacyjności w polskiej gospodarce obecnie i w przeszłości.