Petro Sahajdaczny w 1618 roku poprowadził Kozaków na Moskwę, a w 1621 roku walczył pod Chocimiem ramię w ramię z Rzecząpospolitą przeciw Imperium Osmańskiemu.

Bohdan Chmielnicki wybrał inną drogę. Walcząc z Rzecząpospolitą, ostatecznie zawarł w 1654 roku ugodę z Moskwą.

Formalnie nie było to „oddanie Ukrainy Rosji”. W praktyce otworzyło Moskwie drogę do podporządkowania Ukrainy.

Chmielnicki wygrał wojnę z Rzecząpospolitą, ale przegrał strategiczną partię o przyszłość Ukrainy.

Sprowadził do kraju imperium, którego apetytów nie potrafił już kontrolować.

Sahajdaczny rozumiał to wcześniej.