Między krytyką Ukrainy a zagrożeniem ze strony Rosji

Ukraina nie idzie dziś w dobrym kierunku. Widać to w polityce historycznej, w stosunku do części własnej przeszłości, w wielu decyzjach elit i w zjawiskach społecznych, które budzą uzasadniony niepokój. Nie ma sensu tego pudrować ani udawać, że problemów nie ma.
Piszę to jako człowiek, który interesował się Ukrainą jeszcze wtedy, gdy większość Polaków niewiele o niej wiedziała. Przez lata nauczyłem się jednego: ten kraj potrafi zaskakiwać. Czasem pozytywnie, czasem negatywnie. Dlatego nie przesądzam, dokąd ostatecznie zmierza. Historia Ukrainy nie raz pokazała, że procesy, które wydają się nieuchronne, potrafią nagle zmienić kierunek.
Jest jednak jedna rzecz, o której nie wolno zapominać. Jakakolwiek Ukraina — nawet trudna, irytująca, popełniająca błędy i prowadząca politykę, z którą często się nie zgadzamy — jest dla Polski rozwiązaniem lepszym niż Ukraina podporządkowana Moskwie.
Można jednocześnie domagać się prawdy o zbrodniach na Polakach, krytykować kult sprawców ludobójstwa, sprzeciwiać się fałszowaniu historii i piętnować antypolskie ekscesy. Ale nie wolno przy tym tracić z oczu szerszego obrazu. Rosja nie stała się mniej imperialna tylko dlatego, że zmieniły się nazwy państw i granic na mapie. Wciąż dąży do dominacji nad przestrzenią Europy Wschodniej i Środkowej, a podporządkowanie sobie Ukrainy byłoby dla niej ogromnym krokiem w tym kierunku.
Dlatego warto zachować jednocześnie pamięć i rozsądek. Nie idealizować Ukrainy. Nie przemilczać jej błędów. Nie rezygnować z własnej godności i własnej historii. Ale też nie ulegać złudzeniu, że zwycięstwo Moskwy nad Ukrainą byłoby dla Polski czymś korzystnym.
Polska racja stanu nie wymaga od nas ani ukrainofilii, ani ukrainofobii. Wymaga trzeźwego spojrzenia na rzeczywistość. A ta jest taka, że między Ukrainą, która bywa problemem, a Rosją, która od wieków stanowi zagrożenie, różnica jest zasadnicza. I warto o tym pamiętać nawet wtedy, gdy Ukraina daje nam wiele powodów do krytyki.

REKLAMA

O autorze: Klaudiusz Wesołek

Polski prawnik, dziennikarz, felietonista i były działacz opozycji antykomunistycznej. Urodzony w 1968 roku w Gdańsku, dojrzewał w cieniu schyłkowego PRL-u, w czasach, gdy bunt wymagał odwagi większej niż dziś można sobie wyobrazić. Już jako licealista związał się z Federacją Młodzieży Walczącej i Ruchem „Wolność i Pokój”, współorganizując happeningi, manifestacje i akcje solidarnościowe, kolportując podziemne wydawnictwa oraz wspierając strajkujących robotników Stoczni Gdańskiej podczas wydarzeń roku 1988. Za działalność opozycyjną był wielokrotnie zatrzymywany, represjonowany i inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego oraz studiów z zakresu ochrony środowiska i prawa międzynarodowego w Bratysławie i Seattle. Pracował m.in. dla administracji państwowej i instytucji publicznych, jednak przez całe życie pozostawał przede wszystkim człowiekiem niezależnym — wiernym ideałom wolności, obywatelskiego nieposłuszeństwa i prawa do własnego głosu. Jako autor łączy historyczną refleksję z ironią, humorem i pamięcią o świecie pogranicza kultur. Jest autorem powieści „Przygody Heli. Saga Wojenna i Powojenna” oraz „Wańka z Doliny Pulwy”, a także opowiadań z cyklu „Wszak i Kloc”, w których groteska miesza się z polityczną satyrą i słowiańskim klimatem. Publikuje również felietony kresowe oraz artykuły poświęcone historii i współczesnym interpretacjom idei Międzymorza — widzianego nie tylko jako projekt polityczny, ale także jako wspólnota pamięci, kultur i doświadczeń Europy Środkowo-Wschodniej. Odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności oraz Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.