Polskie działki na Pacyfiku i Atlantyku.

Interoceanmetal Joint Organization (IOM) to międzyrządowe konsorcjum powołane w celu prowadzenia badań, oceny i eksploatacji polimetalicznych konkrecji w strefie Clarion-Clipperton (CCZ) na północno-wschodnim Pacyfiku. Na wstępie należy wyjaśnić, ze konkrecje polimetaliczne, zwane także bryłkami manganu, to złogi skalne na dnie morskim utworzone z koncentrycznych warstw wodorotlenków żelaza i manganu wokół rdzenia. Ponieważ konkrecje te można znaleźć w ogromnych ilościach i zawierają cenne metale, złoża zostały zidentyfikowane jako potencjalne duże korzyści ekonomiczne.

REKLAMA

Interoceanmetal to instytucja międzynarodowa zrzeszająca kraje: Bułgarię, Czechy, Słowację, Rosję, Kubę oraz Polskę, które wspólnie sprawują pieczę nad wydzieloną częścią terenu na dnie Oceanu Spokojnego. W miejscu tym znajdują się konkrecje manganowe – złoża polimetaliczne, których zasoby stanowią przyszłościowe źródło surowców metalicznych potrzebnych w przemyśle.

Spółka zajmuje się nie tylko wydobyciem konkrecji, ale też badaniami dotyczącymi rozwoju górnictwa morskiego obecnie wysoko specjalistycznej gałęzi tej branży, a także wpływu tegoż górnictwa na środowisko naturalne

Powyższa Organizacja została utworzona w oparciu o porozumienie międzyrządowe podjęte stosownie do regulacji zawartych w Konwencji Prawa Morza ONZ z grudnia 1982 roku i Rezolucji II, stwarzającej prawne możliwości przez Grupę Państw Europy Wschodniej wniosku do Komisji Przygotowawczej Międzynarodowej Organizacji Dna Morskiego i Międzynarodowego Trybunału Prawa Morza ONZ, o rejestrację obszaru wydobywczego przez podmioty prawa, spełniające ściśle określone warunki zawarte w Konwencji. Polska przystąpiła do Wspólnej Organizacji Interoceanmetal (IOM) w oparciu o Postanowienie nr 45/85 Prezydium Rządu z dnia 27 maja 1985 roku. Porozumienie to zostało podpisane 27 kwietnia 1987 roku i ratyfikowane przez Radę Państwa PRL w dniu 18 lutego 1988 roku. Jednocześnie Wspólna Organizacja Interoceanmetal została zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w Szczecinie jako przedsiębiorstwo międzynarodowe uzyskało osobowość prawną w dniu 16 grudnia 1987 roku. Interoceanmetal jest wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Przedsiębiorców, prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Szczecinie, XVII Wydział Gospodarczy KRS, pod numerem KRS 0000168434 z oznaczeniem w rubryce 1 formy prawnej – przedsiębiorstwo państwowe. Za podstawę jej ustanowienia sąd polski (KRS) w swoim postanowieniu z dnia 25.07.2003 r., sygn. sprawy: SZ.XVII NS-REJ.KRS/409/3/22, wskazał umowę międzynarodową (międzyrządową) i fakt zarejestrowania Interoceanmetalu jako ˝Inwestora Pionierskiego˝ certyfikatem z dnia 30.07.1992 r. wydanym przez Sekretarza Generalnego ONZ.

Zakres międzynarodowych przywilejów i immunitetów WO odnoszący się do państw sygnatariuszy porozumienia z dnia 27 kwietnia 1987 r. określa art. 14 porozumienia, który stanowi, że:

– na obszarze państw Umawiających się Stron Interoceanmetal korzysta ze wszystkich ulg i przywilejów, które są udzielane odpowiednim państwowym organizacjom gospodarczym,

– majątek Interoceanmetalu nie podlega zajęciu, wywłaszczeniu, zatrzymaniu i konfiskacie w trybie administracyjnym,

– pomieszczenia Interoceanmetalu oraz jego archiwa i dokumenty znajdujące się na obszarze Umawiających się Stron są nietykalne,

– Interoceanmetal jest zwolniony na terytorium państw Umawiających się Stron ze wszystkich bezpośrednich podatków i opłat zarówno ogólnopaństwowych, jak i lokalnych, z wyjątkiem płatności za usługi komunalne i inne podobne usługi,

– Interoceanmetal jest zwolniony na terytorium państw Umawiających się Stron z opłat celnych i ograniczeń przy wwozie i wywozie towarów i przedmiotów przeznaczonych do prowadzenia jego działalności,

– działalność finansowa Interoceanmetalu nie podlega kontroli centralnych lub lokalnych organów państwa – siedziby.

W styczniu 1992 roku zobowiązania byłego ZSRR przejęła Federacja Rosyjska, a 31 grudnia 1992 roku zobowiązania Czechosłowacji przejęły Republika Słowacka i Republika Czeska. Dokumenty o utworzeniu Organizacji, tj. Porozumienie i Statut IOM są w gestii Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP, które jest depozytariuszem dokumentów a pełnomocnym przedstawicielem rządu jest Ministerstwo Środowiska, którego Polskę reprezentuje Sekretarz Stanu, Główny Geolog Kraju. Przy czym podstawowym dokumentem jest Konwencja Prawa Morza ONZ, która została ratyfikowana przez Polskę 13 listopada 1996 roku a także wszystkie dokumenty wydawane począwszy od 1995 roku, przez Międzynarodową Organizację Dna Morskiego ONZ. Dyrektor Generalny IOM reprezentuje Organizację zgodnie z Porozumieniem i Statutem IOM w imieniu rządów sześciu państw poświadczających. Natomiast stosowne decyzje Rady IOM mogą umożliwić przekazanie dokumentów dotyczących działania tej Organizacji.

Badania regionalne działki zostały przeprowadzone w latach 1987-1992 na obszarze o powierzchni 540 000 km kw., położonym we wschodniej części pola Clarion-Clipperton na Pacyfiku. W oparciu o te badania geologiczne wydzielono najbardziej perspektywiczny pod względem surowcowym obszar o powierzchni 300 000 km kw.. Uzyskane dane umożliwiły złożenie w1991 roku wniosku w Komisji Przygotowawczej Międzynarodowej Organizacji Dna Morskiego i Międzynarodowego Trybunału Prawa Morza ONZ (PREPCOM), o przyznaniu IOM obszaru złożowego o powierzchni 150 000 km kw.. Komitet Generalny PREPCOM, uwzględniając wnioski Grupy Ekspertów Technicznych tej Komisji sformułowane po rozpatrzeniu przedstawionych szczegółowych wyników badań geologicznych podjął decyzję zawartą w dokumencie LOS.PCN/122 z dnia 22 sierpnia 1991 roku o wydzieleniu i rejestracji działki IOM, zgodnie ze złożonym wnioskiem. Sekretarz Generalny ONZ Boutros Boutros Ghali przyznał IOM certyfikatem rejestracji z dnia 30 lipca 1992 roku status „inwestora pionierskiego”. Status ten dawał IOM wyłączne prawo do prowadzenia działalności gospodarczej na zarejestrowanym, obszarze złożowym. Warto nadmienić, że oprócz IInteroceanmetalu status „inwestora pionierskiego” otrzymały Francja, Japonia, Rosja, Indie, Chiny i Korea Południowa.

Należy podkreślić, że Interoceanmetal prowadzi swoją działalność zgodnie z „Porozumieniem o utworzeniu Wspólnej Organizacji Ineroceanmetal w celu prowadzenia prac w zakresie poszukiwania, rozpoznania i przygotowania do przemysłowego zagospodarowania konkrecji żelazowo-manganowych” i „Statutem…”, stanowiącym załącznik „Porozumienia…”. Przy ustaleniu zakresu działalności przyjęto za podstawę decyzję i ustalenia III Konferencji Prawa Morza zawarte w Konwencji Prawa Morza ONZ. Interoceanmetal prowadzi również szkolenia nowej kadry z całego świata.

Należy zaznaczyć, że wejście w życie Konwencji Prawa Morza ONZ w dniu 16 listopada 1994 roku wraz z Porozumieniem o zmianach XI części tej Konwencji umożliwiło 16 listopada 1996 roku działalność przez Międzynarodową Organizację Dna Morskiego (ISBA) z siedzibą w Kingstown na Jamajce. Organami tej Organizacji są: Zgromadzenie, Rada – złożona z przedstawicieli 36 krajów, Sekretariat ISBA, Komisja Prawno-Techniczna oraz Komitet Finansowy. Po wejściu w życie Konwencji Prawa Morza rozpoczął również działalność Międzynarodowy Trybunał Prawa Morza z siedzibą w Hamburgu oraz Komisja d/s Granic Szelfu Kontynentalnego ONZ. Polska jest siódmym krajem, który uzyskał dostęp do badań ryftów śródoceanicznych. Od ponad 30 lat posiada surowcową działkę na Pacyfiku w strefie Clarion-Clipperton ok. 3000 km na zachód od Meksyku i nie jest jeszcze eksploatowana. Według szacunków złoża na dnie Pacyfiku pozwoliłoby na wydobycie surowców wartych ok. 130 mld dol. Z kolei od 2018 roku Polska posiada też koncesję poszukiwawczą na Atlantyku w sąsiedztwie działek francuskiej i rosyjskiej. Obszar jest mniejszy niż ten na Pacyfiku i obejmuje ok. 10 tys. km kw. Kontrakt obejmuje rozpoznanie i poszukiwanie złóż polimetalicznych siarczków masywnych na dnie Atlantyku. Działka, którą Polska ma eksplorować znajduje się w środkowej części grzbietu śródoceanicznego i najprawdopodobniej jest bogata w szereg cennych metali. W program rozpoznania dna oceanicznego zaangażowany jest Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy. Umowa została zawarta na 15 lat z Międzynarodową Organizacją Dna Morskiego (MODM). Geolodzy spodziewają się tam złóż miedzi, srebra, metali szlachetnych i pierwiastków ziem rzadkich. Wszystkie te surowce mają kluczowe znaczenie dla współczesnej gospodarki. Pozytywnym elementem jest to, że obydwa przedsięwzięcia jest pod nadzorem Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego (PIG-PIB). Głównym bowiem wykonawcą i uczestnikiem programu, zgodnie z rządową uchwałą, ma być państwowa służba geologiczna.

Źródło: