Prezydent Karol Nawrocki jedzie do Berlina. Spotka się z Frankiem-Walterem Steinmeierem i – jak zapowiedział jego rzecznik Rafał Leśkiewicz – z pewnością poruszy temat reparacji wojennych. To nie jest gest dyplomatyczny, lecz elementarna sprawiedliwość. Polska nigdy nie zrzekła się odszkodowań, a skala strat jest niewyobrażalna.

REKLAMA

Warszawa – stolica kraju – w 1945 roku była morzem ruin. Po Powstaniu Warszawskim Niemcy realizowali plan Pabsta: systematyczne, metodyczne wysadzanie i palenie kamienic, ulic, całych dzielnic. 84% zabudowy miasta legło w gruzach. Biblioteki spłonęły, archiwa przepadły, muzea obrabowano. To nie była wojna – to było planowe unicestwienie.

Moje miasto w którym się urodziłem -Wrocław, spotkał podobny los. Gdy w 1945 roku skapitulował Festung Breslau, z miasta zostały ruiny. Już pod administracją polską okazało się, że niemal 70% zabudowy było zniszczone – kamienice wyburzano, bo były nie do uratowania. Katowice, Gdańsk, Szczecin, Bydgoszcz – lista ruin i wypalonych ulic nie ma końca.

66% przemysłu polskiego zostało zniszczone lub wywiezione. Zrabowane fabryki, zdemontowane linie produkcyjne, wywiezione maszyny. Polska gospodarka cofnięta o dekady, 43% majątku narodowego przepadło bezpowrotnie.

Nie tylko miasta obrócono w gruzy. Wieś polska została spalona i spacyfikowana. Michniów – wieś świętokrzyska – w lipcu 1943 roku mieszkańcy zostali wymordowani a wieś spalona. Ponad 200 osób, w tym kobiety i dzieci, zamordowano w bestialski sposób, a zabudowania zrównano z ziemią. Podobnych miejsc były setki: Sochy, Wanaty, Borów. Szacuje się, że około 200 tysięcy polskich wsi i osad dotknęły represje, grabieże i pacyfikacje.

Jeszcze jeden rozdział grabieży, o którym Berlin woli milczeć: rabunek finansów i banków polskich. Już we wrześniu 1939 roku Niemcy przejęli rezerwy złota Banku Polskiego. Otwierali sejfy, rekwirowali gotówkę, dewizy i papiery wartościowe. Polskie banki podporządkowano niemieckim instytucjom, konta obywateli masowo zajmowano. Oszczędności całych rodzin – wypracowane latami – znikały jednym podpisem niemieckiego urzędnika.

W 1953 roku komunistyczny rząd PRL wydał jednostronne oświadczenie o „zrzeczeniu się” reparacji wobec NRD. Bez podstawy prawnej, bez uchwały rządu, bez umocowania w Konstytucji. Polska wolna, Polska demokratyczna, nigdy się nie zrzekła. Sejm w 2004 roku przypomniał to wyraźnie, a w 2023 rząd uchwalił, że reparacje pozostają w mocy. Nie ma żadnego formalnego aktu zrzeczenia.

Raport ekspertów przygotowany przez Instytut Strat Wojennych mówi to jasno: straty Polski wynoszą 6 bilionów 220 miliardów złotych. To nie są liczby abstrakcyjne – to lata życia, pracy i dorobku wyrwane z rąk ludzi, którzy nigdy nie wrócili do swoich domów. To kamienice, które zburzono, fabryki, których maszyny obrócono w złom, kultura i nasze dziedzictwo narodowe zrabowane, ludność – rozstrzelana.

Dziś słyszymy z Berlina: „Sprawa zamknięta”. Zamknięta dla kogo? Warszawa nadal dźwiga swoje rany, Wrocław ma dziury w tkance miasta, miliony polskich rodzin pamiętają dziadków, którzy nie wrócili z obozów, i babcie, które nigdy nie otrzymały odszkodowania.

Dlatego moralność Niemiec staje dziś na ostrzu noża. Nie można głosić się „sumieniem Europy”, pouczać innych o praworządności, a jednocześnie udawać, że największa zbrodnia XX wieku nie wymaga rozliczenia wobec Polski. Płaciliście Grecji, Izraelowi, ofiarom Europy Zachodniej – a w przypadku Polski odwracacie wzrok.

Prezydent Nawrocki jedzie do Berlina nie jako proszący, lecz jako upominający się o prawdę. Moralność nie kończy się tam, gdzie zaczyna wygoda polityczna. Niemcy, którzy pouczają Polskę o demokracji i praworządności, najpierw niech spojrzą w lustro i odpowiedzą, dlaczego Polska – najbardziej zniszczony kraj II wojny światowej – miała nie dostać ani grosza?

Prawda jest brutalna: bez reparacji niemiecka moralność jest tylko fasadą. Europa, która mówi o wartościach, a pomija największą krzywdę w centrum kontynentu, podcina korzenie, na których stoi.

I dlatego słowa prezydenta Nawrockiego muszą w Berlinie zabrzmieć jak dzwon sumienia: nie zapomnieliśmy, nie przebaczyliśmy i nie zrezygnowaliśmy. Reparacje to nie kaprys – to fundament sprawiedliwości. A bez sprawiedliwości nie ma prawdziwego pojednania.