Niezależnie od tego, czy interesuje Cię choć trochę sytuacja społeczna w Chinach, czy też ten kraj albo jesteś zupełnie obojętny i interesuje Cię tylko i wyłącznie Vulkan Vegas bonus, a Chiny traktujesz tylko jako miejsce, w którym powstaje większość używanych przez Ciebie rzeczy, od odzieży po elektronikę, to warto poznać dość oryginalne, ciekawe i nieco niepokojące rozwiązanie określane jako System zaufania społecznego. W publikacjach na ten temat możemy także spotkać oznaczenie SCS, co jest skrótem od angielskiego terminu Social Credit System. Na czym to polega i o co w ogóle w tym wszystkim chodzi? Dziś zaprezentujemy Ci garść informacji rzucających nieco światła na ten ogólnokrajowy projekt.

REKLAMA

Chiński System zaufania społecznego — co to takiego?

Ogólnie rzecz biorąc, System zaufania społecznego to mająca ogólnokrajowy zasięg i obejmująca wszystkich obywateli Chin baza danych przechowująca wszystkie negatywne i pozytywne zachowania obywateli. W pewnym uproszczeniu można potraktować to jako swego rodzaju czarną listę klasyfikującą użytkowników. Został on utworzony przez chiński rząd, a konkretnie instytucje państwowe pod przewodnictwem najwyższego funkcjonariusza partyjnego Chin, czyli Xi Jinpinga.

Pierwsze próby wdrożenia systemu miały miejsce w 2009 roku w specjalnie wyselekcjonowanych obszarach kraju, ale w pełni System zaufania społecznego ruszył dopiero w wersji pilotażowej na terenie całych Chin w 2014 roku. Tak naprawdę to sprowadzał się wtedy do jedynie ośmiu instytucji oceniających zdolność kredytową obywateli i nic ponadto. Ale jednocześnie miał już wtedy pełną funkcjonalność, którą stopniowo uruchamiano, poprzedzając to gruntownymi testami i weryfikowaniem poprawności działania systemu „na żywym organizmie”, czyli po prostu na rzeczywistych osobach — które wcześniej wyraziły na to zgodę.

Do 2018 roku System zaufania społecznego osiągnął 100% swoich możliwości zdefiniowanych w fazie projektowej, jednak Chińska Narodowa Komisja ds. Rozwoju i Reform opublikowała w 2019 roku obwieszczenie, zgodnie z którym system ma uzyskać dodatkowe możliwości w kolejnych latach, jako że obecna jego postać funkcjonuje wystarczająco wydajnie i sprawnie, by rozbudować go o kolejne funkcje. Nie podano jednak ani konkretnego terminu, ani rodzaju dodatkowej funkcjonalności, co pozwala podejrzewać wiele rozwiązań naruszających prywatność i wolność objętych systemem osób.

Powiązania z innymi rozwiązaniami

System zaufania społecznego stanowi zatem coś w rodzaju ogólnej oceny każdego obywatela, tworzonej na podstawie wielu różnych aspektów. Najważniejszym oficjalnie podanym elementem jest wiarygodność kredytowa, ale z nieoficjalnych źródeł wiadomo doskonale, że na wynikową wartość mającą postać po prostu pojedynczej liczby składa się wiele różnych czynników (choć nie wiadomo dokładnie jakich). Co więcej, System zaufania społecznego powiązany jest także z innymi rządowymi programami do sprawowania nadzoru nad obywatelami, takimi jak rozpoznawanie twarzy, sztuczna inteligencja zarządzająca skupiskami ludzi, czy też system analizy dużych zbiorów danych uzyskiwanych z wielu dedykowanych systemów, jak na przykład śledzenie położenia telefonów komórkowych, rejestracja rozmów telefonicznych i wymiany wiadomości, czy też w końcu chipy RFID w towarach dostępnych na rynku konsumenckim.

No dobrze, a jakie zatem zachowania wpływają na podwyższenie lub obniżenie oceny wystawianej obywatelowi Chin przez System zaufania społecznego? Tutaj nie ma jeszcze pełnej zgodności, jako że są to wszystko dane nieoficjalne, niemniej jednak wiemy na pewno, że w tym gronie znajdą się następujące kwestie:

  • Wiarygodność kredytowa — czyli wysokość pobranych kredytów oraz terminowość i sumienność w ich spłacaniu.
  • Naruszanie przepisów ruchu drogowego — czyli zestawienie uzyskanych mandatów wraz z rozdzieleniem ich na konkretne sytuacje. Paradoksalnie najwyższą wagę mają przekraczanie prędkości, a najniższą przejeżdżanie w miastach na czerwonym świetle.
  • Rezerwowanie noclegów w hotelach i pensjonatach, a następnie niezjawianie się na miejscu, bez uprzedniego odwołania rezerwacji (pobyty opłacone z góry, ale niezrealizowane nie są brane pod uwagę).
  • Łamanie zasad społecznych, takich jak zakłócanie ciszy nocnej, organizowanie głośnych imprez, wywoływanie burd, bójek i ogólnie agresywne zachowania.
  • Brak segregowania odpadów.
  • Brak opłacania przejazdów w transporcie publicznym.
  • Palenie papierosów w miejscach publicznych.
  • Wypowiedzi w Internecie o treści godzącej w dobre imię Chin i rządu chińskiego itd.

Naturalnie obywatele mogą także poprawiać swoje oceny poprzez pozytywnie traktowane przez rząd zachowania, takie jak na przykład aktywność w ramach wolontariatu, darowizny na cele charytatywne, oddawanie krwi, regularne spłacanie kredytów i tak dalej.

Jakie znaczenie ma System zaufania społecznego w praktyce?

Dla przeciętnego obywatela zachowującego się zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami ocena w Systemie zaufania społecznego nie będzie miała większego znaczenia. Jeśli ktoś „podpadnie” jakimiś występkami, może liczyć się z potencjalnymi utrudnieniami w życiu codziennym. Na przykład osoby, u których zarejestrowano zachowania agresywne, zaczepianie innych, wywoływanie awantur itp. mogą napotkać poważne problemy podczas planowania wyjazdów wakacyjnych. Wiele chińskich ośrodków turystycznych i kurortów może odmówić obsłużenia takich ludzi. Ponadto linie lotnicze (tylko chińskie, żadne firmy lub instytucje zagraniczne nie mają dostępu do danych Systemu zaufania społecznego) mają pełne prawo odmówić sprzedaży biletów na lot osobom o zarejestrowanych zachowaniach agresywnych.

Jeśli natomiast obywatel Chin z dowolnych powodów popadł w problemy w związku ze spłatą kredytu — na przykład spóźnił się z zapłatą lub w ogóle nie dotrzymuje terminów, w przyszłości najprawdopodobniej nie będzie miał szans na kolejny kredyt.

Z drugiej jednak strony osoby o wysokiej ocenie systemowej mogą liczyć na pewne przywileje, jak na przykład priorytetowe traktowane w placówkach służby zdrowia, bezpłatne przejazdy środkami komunikacji miejskiej i inne tego typu rzeczy.