17 sierpnia 1939 roku zmarł w Warszawie Wojciech Korfanty – jeden z najwybitniejszych działaczy narodowych i polityków II Rzeczypospolitej, symbol walki o polskość Górnego Śląska, parlamentarzysta i przywódca społeczny, którego losy nierozerwalnie splatają się z historią odrodzonej Polski.

REKLAMA

Początki działalności – Liga Narodowa

Urodzony 20 kwietnia 1873 roku w Sadzawce (obecnie dzielnica Siemianowic Śląskich), Korfanty już w czasach studenckich zaangażował się w działalność narodową. Związał się z Ligą Narodową, tajną organizacją kierowaną przez Romana Dmowskiego, której celem było wzmacnianie polskości w zaborze pruskim. W Reichstagu i pruskim Landtagu Korfanty dał się poznać jako niezwykle utalentowany mówca, otwarcie krytykujący politykę germanizacji i broniący praw Polaków.

Przywódca powstań śląskich

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku, Korfanty stanął na czele walki o przynależność Górnego Śląska do Rzeczypospolitej. Był komisarzem plebiscytowym rządu polskiego i jednym z głównych architektów powstań śląskich (1919–1921). Choć sam skłaniał się ku rozwiązaniom politycznym i dążył do przeprowadzenia plebiscytu w sposób pokojowy, to właśnie on w maju 1921 roku został faktycznym dyktatorem III powstania śląskiego. Jego działania przyczyniły się do korzystniejszego podziału Śląska, dzięki któremu Polska otrzymała regiony przemysłowe o strategicznym znaczeniu.

Lider Chadecji

Po zakończeniu walk na Śląsku, Korfanty skupił się na działalności politycznej. Związał się z chrześcijańską demokracją i został przywódcą Chrześcijańskiego Związku Jedności Narodowej (tzw. Chjena), który w 1922 roku odniósł zwycięstwo wyborcze i współtworzył pierwszy rząd II RP po odzyskaniu niepodległości. W grudniu 1922 roku to właśnie Korfanty był jednym z głównych kandydatów na urząd prezydenta Rzeczypospolitej – ostatecznie jednak wybory wygrał Gabriel Narutowicz.

Więzień sanacji

Po przewrocie majowym w 1926 roku i objęciu władzy przez obóz sanacyjny, Korfanty stał się jednym z najostrzejszych krytyków rządów Piłsudskiego i jego następców. Spotkały go za to szykany – w 1930 roku został aresztowany i osadzony w twierdzy brzeskiej, gdzie więziono czołowych przeciwników sanacji. Po wyjściu na wolność był zmuszony do emigracji. Mieszkał w Niemczech, a następnie w Czechosłowacji.

Współtwórca Stronnictwa Pracy

Pod koniec lat trzydziestych, wraz z innymi działaczami centrowymi i chadeckimi, Korfanty przyczynił się do powstania Stronnictwa Pracy (1937) – partii odwołującej się do wartości chrześcijańsko-społecznych i idei solidarności narodowej. Było to zwieńczenie jego drogi politycznej – od narodowej demokracji, przez chadecję, po ruchy centrowe i prospołeczne.

Ostatnie lata i śmierć

W 1939 roku, po agresji III Rzeszy na Czechosłowację, Korfanty powrócił do Polski. Wkrótce został aresztowany przez władze sanacyjne i osadzony na Pawiaku. Zwolniono go dopiero w lipcu 1939 roku, gdy jego stan zdrowia gwałtownie się pogorszył. Zmarł miesiąc później, 17 sierpnia, w wieku 66 lat.

Śmierć Korfantego nastąpiła zaledwie kilkanaście dni przed wybuchem II wojny światowej. Dla Ślązaków i dla całej Polski był symbolem niezłomnej walki o polskość, a jego życie – przykładem, jak trudne były losy polityków II Rzeczypospolitej.