O zapomnianym wieszczu i polskim wyrzucie sumienia.

REKLAMA

Na paryskim cmentarzu Père-Lachaise, wśród grobów wybitnych artystów, filozofów i myślicieli świata, znajduje się miejsce wyjątkowe dla Polaków. Skromny grób, jedyny taki – spoczywa tam bowiem jeden z największych poetów naszej historii: Cyprian Kamil Norwid. Wieszcz, którego życie i śmierć do dziś stanowią bolesne świadectwo trudnego losu polskiej emigracji i gorzkiej nieumiejętności doceniania geniuszu za życia.

Norwid, nazywany często „czwartym wieszczem”, tworzył w epoce romantyzmu, ale wyprzedzał ją o dziesięciolecia. Jego filozoficzna poezja, niezwykle nowoczesna forma i przenikliwe obserwacje sprawiły, że pozostawał niezrozumiany przez współczesnych. Krytycy odwracali się od niego, politycy nie dostrzegali jego wartości, a władze kościelne i narodowe elity nie potrafiły lub nie chciały dostrzec jego ogromu.

Po upadku powstania Norwid, jak wielu jemu podobnych, żył na emigracji – ale nigdy nie przestał kochać Polski. To była miłość absolutna, przenikająca każdy wiersz, każdą frazę, każdy list. A jednak umierał w biedzie, zapomniany, otoczony grupką przyjaciół, którzy do końca próbowali ulżyć mu w niedoli. Jego zgon w paryskim przytułku stał się symbolem czegoś większego – śmierci z tęsknoty, z żalu, z poczucia niespełnienia i samotności na obczyźnie.

Najbardziej gorzkie jest jednak to, że Polska nigdy nie upomniała się o jego szczątki. Ani w czasach II Rzeczypospolitej, gdy rządziła sanacja, ani po wojnie, gdy kraj znalazł się pod władzą komunistów, ani nawet współcześnie, w wolnej Polsce, nikt nie doprowadził do sprowadzenia Norwida do kraju, który ukochał nad życie. Choć przenoszono prochy innych twórców i bohaterów narodowych, grób Norwida nadal pozostaje na francuskiej ziemi – niemal ukryty, skromny, nieadekwatny do wielkości człowieka, który tam spoczywa.

To rodzi pytanie, które wielu Polakom ciśnie się na usta: czy Polska kiedykolwiek była naprawdę wolna, skoro tak często nie potrafiła zadbać o swoich największych synów? Norwid, choć pomijany i zapomniany, jest jednym z najważniejszych świadków tego narodowego paradoksu. Jego grób w Paryżu jest milczącym wyrzutem sumienia – przypomina o obowiązku pamięci, szacunku i odpowiedzialności za własną historię.

Możliwe, że nadszedł czas, aby wreszcie to zmienić. Aby Polska upomniała się o poetę, który całe życie poświęcił Ojczyźnie, a w zamian otrzymał jedynie zapomnienie. Sprowadzenie jego szczątków do kraju byłoby nie tylko aktem symbolicznej sprawiedliwości, lecz także dojrzałości narodu, który uczy się wreszcie szanować własne dziedzictwo.

Autor: Zbigniew Smykla