Na Narodowym Cmentarzu w Arlington dochodzi do pozornie drobnej, ale niezwykle wymownej sceny: szeregowy żołnierz pełniący tam służbę głośno i stanowczo przywołuje do porządku otoczenie Sekretarza Obrony USA, Pete’a Hegsetha, bo jego towarzysze złamali obowiązujące w tym miejscu zasady. Bez zawahania, bez oglądania się na dystynkcje i polityczną rangę gościa. Zasada jest zasadą, a strażnik miejsca odpowiada za jej przestrzeganie przed prawem i tradycją, a nie przed konkretnym politykiem.
Patrząc na tę sytuację, trudno nie zadać sobie pytania: czy podobna reakcja – nie tylko żołnierza na warcie, ale urzędnika w ministerstwie czy, dajmy na to, kapitana samolotu – jest dziś w pełni naturalna w Polsce?
Z jednej strony często słyszymy opinię, że Polak jest dumny i bezkompromisowy na wielkich marszach czy w chwilach historycznej próby, ale na co dzień, w zderzeniu z władzą i hierarchią, bywa zupełnie inaczej.
Przypominają się wtedy dwa stare rosyjskie słowa z czasów zaborów: podczinionnyj i służajszczij.
Choć w oryginale oznaczały po prostu podwładnego i urzędnika państwowego, w naszej świadomości nabrały gorzkiego odcienia – kojarzą się ze służalczością, lękiem przed przełożonym i przymykaniem oka na łamanie reguł, byle tylko nie narazić się komuś „na górze”.
Z drugiej strony wielu praktyków życia publicznego i ekspertów przekonuje, że ten obraz jest krzywdzący i nieaktualny. Przypominają, że w polskim lotnictwie, wojsku czy części administracji procedury również bywają świętością – nieraz słyszeliśmy o kapitanach statków powietrznych czy funkcjonariuszach, którzy twardo odmawiali spełnienia oczekiwań najważniejszych osób w państwie, gdy w grę wchodziły przepisy i bezpieczeństwo.
Czy w Polsce szeregowy strażnik lub urzędnik częściej upomni VIP-a w obronie zasad, czy raczej odwróci wzrok w imię świętego spokoju? – jeśli to pierwsze, to „jeszcze Polska nie zginęła!”
Zostaw komentarz