Zapisali sie na kartach historii i dorobku literackiego Polski – Patroni Roku 2023 (według Sejmu i Senatu).
Patronat roku ustanowiony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej – to coroczne wyróżnienie podejmowane okolicznościowo w drodze uchwały.
Procedura wygląda tak: w oparciu o art. 33a Regulaminu Sejmu RP projekt uchwały w sprawie ustanowienia danego roku -rokiem osoby (albo wydarzenia) musi być wniesiony do dnia 31 października poprzedniego roku. Następnie Marszałek Sejmu kieruje projekt do pierwszego czytania do Komisji Kultury i Środków Przekazu, która do dnia 30 listopada przedstawia go Sejmowi.
Patronów na 2023 rok Sejm ustalił już w sierpniu 2022. Podjęto także inne uchwały, upamiętniające przypadające w roku 2023 ważne rocznice; między innymi: uczczenia wynalazcy Jana Szczepanika (1872-1926) w150. rocznicę urodzin i upamiętnienia poety Mirona Białoszewskiego w 100. rocznicę urodzin.
Przyznawanie „Tytułu Patrona” rozpoczęto w 2001 roku. Pierwszymi Patronami – byli: Stefan Wyszyński i Ignacy Jan Paderewski.
Patronami wybranymi przez Sejm na rok 2023 są: Ludzie pióra: Aleksander Fredro, Maurycy Mochnacki i Miron Białoszewski oraz inne Osobowości jak: Wojciech Korfanty, Paweł Edmund Strzelecki, Aleksandra Piłsudska, Jadwiga Zamoyska i Jerzy Nowosielski.
W tym roku obchodzimy 230. rocznicę urodzin Aleksandra Fredry (20 czerwca 1793), „(…) najwybitniejszego polskiego komediopisarza, a także pamiętnikarza, poety oraz żołnierza kampanii napoleońskich” – tak uzasadnil Sejm jego wybór. Fredro wywodził się ze starej rodziny szlacheckiej o kilkusetletniej tradycji. Jako 16-letni chłopiec wstąpił na ochotnika do armii KsięstwaWarszawskiego, dowodzonej przez księcia Józefa Poniatowskiego.Był uczestnikiem wyprawy na Moskwę w 1812 r., a za męstwo został odznaczony orderami VirtutiMilitari oraz Legii Honorowej. Jednak najbardziej znany jest z twórczości literackiej. Był twórcą oryginalnej polskiej komedii, autorem kilkudziesięciu utworów scenicznych wystawianych w teatrach Warszawy, Krakowa i Lwowa. Zadebiutował w 1815 r.jednoaktówką „Intryga na prędce czyli nie ma złego bez dobrego”. Najbardziej znane komedie komedie Fredry, które wymienił Sejm podczas podjęcia uchwaly – były m.in.„Śluby panieńskie czyli magnetyzm serca”, „Zemsta”, oraz bajki i wiersze dla dzieci: „Małpa w kąpieli”, „Paweł i Gaweł”, „Osiołkowi w żłoby dano”.
Z Aleksandrem Fredrą kojarzy się inne nazwisko wielkiego Polaka, pisarza – Maurycego Mochnackiego. Lączy ich wspólny sprzeciw przeciwko wrogowi każdego Polaka – Rosji ! Na grobie Maurycego Mochnackiego w Auxerre – widnieje napis: Civis Polonus. Hostem Moscoviensem” – „Obywatel polski,wróg Moskwy” .Tym umotywowali posłowie obradujący na Sejmie wybranie Mochnackiego na Patrona roku 2023. To on ogłosił 29 listopada 1830 r. na Rynku Starego Miasta w Warszawie wybuch Powstania Listopadowego. Był też członkiem sprzysiężenia podchorążych Piotra Wysockiego. Walczył w bitwach powstańczych pod Olszynką Grochowską, Ostrołęką, Wawrem, Okuniewem i nad Liwcem, był wielokrotnie ranny. Po upadku Powstania zmuszony został do emigracji, carat skazał go zaocznie na śmierć przez powieszenie. Rocznica urodzin tego konspiratora, dziennikarza,krytyka literackiego, pianisty,członka niemal wszystkich ówczesnych tajnych sprzysiężeń przeciw Rosji w Warszawie i żołnierza Powstania Listopadowego, odznaczonego Virtuti Militari. – przypada na 3 września 2023 r. Sejm polski tak ujął wkład Mochnackiego w walkę o wolność Polski : „Tyranii Rosji przeciwstawiał polskie umiłowanie wolności” . I podkreślając ponadczasowość i aktualność jego dzieła dodano: „Do dziś żyje wiele z jego diagnoz na temat natury Rosji i jej imperialistycznych dążeń związanych zwykle także z kulturowym barbarzyństwem”.
Mirona Białoszewskiego wybral Sejm RP jako Patrona roku, przekonany o wyjątkowym znaczeniu artystycznego dorobku tego poety. Urodził się on 30 czerwca 1922 roku w Warszawie. 1 sierpnia 1944 roku przebywał na Woli, gdzie przeżył pierwsze dni powstania warszawskiego, a następnie przedostał się na Stare Miasto, skąd kanałami przeszedł do Śródmieścia, pomagając rannemu powstańcowi. Sejm zastrzegł że Białoszewski nie uczestniczył w powstańczych walkach, bo jak się sam wyraził: „Chciałem, żeby wszyscy się dowiedzieli, że nie wszyscy strzelali, chciałem napisać o powszechności powstania” .
Również Senat wybrał (29 listopada 2022) swoich Patronów na rok 2023. Do nich należą: Bohaterowie Getta Warszawskiego, Mikolaj Kopernik, Jan Matejko oraz Włodzimierz Przerwa-Tetmajer i Wisława Szymborska.
Włodzimierz Przerwa-Tetmajer, malarz i grafik (przyrodni brat Kazimierza Przerwy-Tetmajera) był czołowym przedstawicielem sztuki młodopolskiej. Studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie, następnie w Wiedniu, Monachium i Paryżu. Po powrocie do Polski zamieszkał w Bronowicach pod Krakowem. Właśnie w jego domu odbyło się słynne wesele Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną, które stało się tematem dramatu „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego. Jako malarz Mlodej Polski – współpracował z Janem Styką i Wojciechem Kossakiem przy tworzeniu „Panoramy Racławickiej”. Jego prace były prezentowane na wystawach światowych w Chicago, San Francisco i Paryżu. Jest też autorem witraży, polichromii, ilustracji, scenografii, a także wielu opowiadań, wierszy i dramatu „Piast”. Uczestniczył w życiu politycznym przed I.wojną światową, gdy Kraków był jeszcze pod zaborem austriackim.W sierpniu 1914 został członkiem Komitetu Obywatelskiego Polskiego Skarbu Wojskowego. Był też twórcą rezolucji uchwalonej przez Koło Polskie w parlamencie wiedeńskim, a następnie, 28 maja 1917, przez tzw. „Koło Sejmowe” w Krakowie, w której ogłoszono, że : „Jedynym dążeniem narodu polskiego jest odzyskanie niepodległej zjednoczonej Polski z dostępem do morza„. W styczniu 1919 roku wyjechał na konferencję pokojową w Paryżu, gdzie brał udział w negocjacjach między zespołem Romana Dmowskiego a przedstawicielami Józefa Piłsudskiego. W okresie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 działał w Komitecie Obrony Państwa na terenie Małopolski Zachodniej jako kierownik sekcji propagandy, pełnomocnik warszawskiej Rady, a wreszcie prezes.
I tu, u młodopolskiego artysty pędzla i pióra -Włodzimierza-Przerwy Tetmajera znajdujemy ten sam czynny sprzeciw przeciwko Moskwie, jak u Fredry i Mochnackiego !
Fot. Gov.pl
Zostaw komentarz